Σχεδόν κάθε γονιός, κάποια στιγμή στη ζωή του, έχει έρθει αντιμέτωπος με το αγγελούδι του το οποίο αρνείται να πάει στο κρεβάτι του, παρακαλάει να κοιμηθεί στο δωμάτιο των γονέων του ή ξυπνά συνεχώς κατά τη διάρκεια της νύχτας καλώντας με αναφιλητά τον μπαμπά ή τη μαμά να το πάρουν αγκαλιά. Μάλιστα, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού τα περιστατικά αυτά συμβαίνουν συχνότερα ή σε πιο αραιή βάση.
Πιο συγκεκριμένα, στα νεογέννητα ο ύπνος κρατάει περίπου 3-4 ώρες μεταξύ των οποίων μεσολαβούν διαστήματα μιας με μιάμισης ώρας, οπότε και το βρέφος μένει ξύπνιο. Καθώς περνούν οι μήνες, αρχίζει να κοιμάται λίγο περισσότερο κατά τη διάρκεια της νύχτας και κλείνοντας τον πρώτο χρόνο ζωής το μέσο παιδί κοιμάται για περίπου 14 ώρες συνολικά ημερησίως. Σταδιακά, τα παιδιά εγκαταλείπουν τη συνήθεια του ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ σταθεροποιείται πιο πολύ η διάρκεια του βραδινού τους ύπνου.
Χρήσιμες συμβουλές για έναν καλό και ήρεμο ύπνο στα παιδιά βρεφικής και προσχολικής ηλικίας:
1. Προσπαθήστε να μην κρατήσετε το μωρό σας πάνω από τους 8 πρώτους μήνες στο δωμάτιό σας. Αν και αρχικά η «συγκατοίκηση» είναι πιο πρακτική όσον αφορά στο τάισμα και την αλλαγή της πάνας, στη συνέχεια πολλοί γονείς ανησυχούν υπερβολικά για το μωρό με αποτέλεσμα να παρακολουθούν συνεχώς τον ύπνο του, αν αναπνέει, αν βγάζει κάποιον ήχο κλπ ή ακόμη και να φοβούνται μήπως το ξυπνήσουν με κάποια δική τους κίνηση ή θόρυβο. Άλλες φορές πάλι, αν ταϊζετε το μωρό με το που ξυπνάει, τότε οι πιθανότητες να αυξήσει το διάστημα μεταξύ των γευμάτων του όλο και μειώνονται
2. Εξασφαλίστε ένα ήσυχο και ευχάριστο περιβάλλον για τον ύπνο του μωρού σας. Ωστόσο, μην αποζητάτε την απόλυτη ησυχία γιατί τότε το μωρό θα ξυπνά με τον παραμικρό θόρυβο. Επίσης, καλό είναι να μη ζεσταίνετε υπερβολικά το δωμάτιό του γιατί φαίνεται πως οι πιο χαμηλές θερμοκρασίες βοηθούν τα νεογέννητα να ηρεμήσουν
3. Καλό είναι να βάζετε το μωρό στην κούνια πριν το πάρει ο ύπνος γιατί έτσι δε θα ανησυχήσει εάν ξυπνήσει και δεν βρίσκεται στην αγκαλιά σας. Εκτός αυτού, είναι αρκετά βοηθητικό να μην το αγκαλιάζετε ιδιαίτερα έντονα πριν κοιμηθεί, ώστε όταν φύγετε να μην καταλάβει πολύ τη διαφορά
4. Φτιάξτε μια ρουτίνα ύπνου για το μικρό σας. Όταν το παιδί ξέρει ποιο πρόγραμμα ακολουθούμε κάθε φορά πριν τον ύπνο, νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια αλλά και ότι όταν πάει στο κρεβάτι του είναι ώρα για ύπνο και όχι για παιχνίδι ή πείσματα. Συχνά, αρκετά βοηθητικά είναι και κάποια αντικείμενα, όπως ένα αγαπημένο κουκλάκι, μια κουβερτούλα ή ένα ρούχο με τη μυρωδιά της μαμάς. Όλοι αυτοί οι «σύντροφοι» στον ύπνο κάνουν το παιδί να μην αισθάνεται μόνο του
5. Καθώς το παιδί μεγαλώνει, συμφωνήστε από πριν πόση ώρα θα μείνετε κοντά του πριν κοιμηθεί. Π.χ. «θα διαβάσουμε δύο παραμύθια και η μαμά θα πάει και εκείνη να κοιμηθεί γιατί είναι κουρασμένη». Εκτός από το παιδί δεν είναι λίγοι και οι γονείς που βλέποντας τις αντιδράσεις του βιώνουν ενοχές που «το εγκαταλείπουν ενώ αντέχουν λίγο ακόμα ξύπνιοι». Είναι σημαντικό να θυμάστε πως στο θέμα του ύπνου χρειάζονται όρια γιατί αν το παιδί νιώθει το γονιό συνεχώς διαθέσιμο, το πιο πιθανό είναι να σκαρφίζεται λόγους για να τον κρατάει στο δωμάτιό του όλο και περισσότερο. Εάν νιώθετε ότι σας είναι ιδιαίτερα δύσκολο κάτι τέτοιο, αναθέστε στον/στην σύντροφό σας να βάλει το παιδί για ύπνο
6. Πολλά παιδία αρνούνται να πάνε για ύπνο την ώρα που τους έχει οριστεί. Αρχικά, δεχτείτε τη δική του επιθυμία και σταδιακά αρχίστε να μεταφέρετε 10 – 15΄ νωρίτερα την ώρα του ύπνου για μερικές βδομάδες. Έτσι, θα μπορέσει να προσαρμοστεί σταδιακά στα νέα δεδομένα και θα αποφύγετε τους μεγάλους καβγάδες για το πότε θα πάει στο κρεβάτι του. Μάλιστα, είναι χρήσιμο να προειδοποιείτε το παιδί σας ότι πλησιάζει η ώρα για ύπνο (π.χ. «Ελένη σε 10΄ θα πας στο κρεβάτι σου»). Εάν διακόπτεται απότομα η όποια δραστηριότητά τους (π.χ. παιχνίδι, τηλεόραση) είναι πιο πιθανό να εκδηλώσουν άρνηση για την ώρα του ύπνου
7. Δημιουργήστε ευχάριστες συνθήκες για τον ύπνο του μικρού σας. Μπορεί να επιλέξετε ένα μικρό φωτάκι ή ένα CD με παραμύθια για να κρατούν συντροφιά στο παιδάκι μου δυσκολεύεται να κοιμηθεί μόνο του ή να διαλέξετε μαζί με το παιδί σας σεντόνια με τον αγαπημένο του ήρωα
8. Αποφύγετε να συνδέσετε τον ύπνο με την τιμωρία (π.χ. «Δεν ήταν καλή η συμπεριφορά σου. Γρήγορα για ύπνο!»)
9. Εάν το παιδί σας προσπαθεί συνέχεια να βγαίνει από το δωμάτιό του κάντε υπομονή και με σταθερότητα ξαναβάλτε το στο κρεβάτι όσες φορές χρειαστεί. Πρέπει να καταλάβει ότι δεν έχει περιθώρια να περάσει το βράδυ του στο σαλόνι ή στην κρεβατοκάμαρά σας
10. Ακόμα και αν το παιδί σας δεν θέλει να κοιμηθεί είναι σημαντικό να του εξηγήσετε ότι την συγκεκριμένη ώρα θα πρέπει να μείνει στο κρεβάτι του έστω και ξύπνιο. Αφήστε το να χαλαρώσει με κάποιο αγαπημένο του παιχνίδι αγκαλιά
Το θέμα του ύπνου είναι κάτι που αργά ή γρήγορα θα απασχολήσει τον κάθε γονιό. Ωστόσο, με λίγη ψυχραιμία και πάνω απ’ όλα επιμονή είναι ένα θέμα που μπορεί να επιλυθεί σχετικά γρήγορα και με μόνιμα αποτελέσματα.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2012
Τρίτη 27 Δεκεμβρίου 2011
ΓΙΑΤΙ ΔΙΝΟΥΜΕ ΔΩΡΑ;
Το να προσφέρει κανείς δώρα είναι μια ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία η οποία μάλιστα αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης. Μέσω της κίνησης αυτής προσδιορίζεται το είδος των σχέσεων μεταξύ των ατόμων, ενώ μπορεί να επιτευχθεί η σύσφιξη των δεσμών με τους «σημαντικούς άλλους». Σύμφωνα με αρκετούς Ψυχολόγους, πολλές φορές, αυτός που επωφελείται από την προσφορά ενός δώρου είναι αυτός που το δίνει και όχι τόσο αυτός που το λαμβάνει.
Ωστόσο, το γεγονός αυτό συσχετίζεται άμεσα με το για ποιο λόγο κάνουμε δώρα. Εάν, δηλαδή, αγοράζουμε δώρα για να δούμε τον αποδέκτη τους να φωτίζεται και να γεμίζει χαρά, τότε σίγουρα η ικανοποίηση που βιώνουμε εκείνη τη στιγμή είναι αντάξια του κόπου μας. Εάν βλέπουμε το δώρο ως τυπική κοινωνική υποχρέωση, μέσο προβολής του εαυτού μας ή ίσως και ως έναν τρόπο κάλυψης προσωπικών ενοχών επειδή θεωρούμε ότι δεν συμπεριφερθήκαμε σωστά στο παρελθόν σε αυτόν που έχουμε απέναντί μας (σύντροφο, παιδί, φίλο) τότε τα πράγματα αλλάζουν. Τότε, δε μπορούμε να μιλήσουμε για ανιδιοτελή προσφορά, αλλά για ένα «ναρκισσιστικό χτύπημα» (narcissistic hit), όπως το ονομάζει και ο D. Goleman.
Πώς μπορούμε, όμως, να προσφέρουμε δώρα δίχως να περιμένουμε αντάλλαγμα; Η ανιδιοτελής προσφορά δώρων ξεκινά από το κατά πόσο εκείνη τη στιγμή νιώθουμε ότι μοιραζόμαστε ένα κομμάτι του εαυτού μας με τον άλλο, με το κατά πόσο νοιαζόμαστε πραγματικά γι’ αυτόν και με το αν έχουμε διάθεση να αφιερώσουμε ουσιαστικό χρόνο και να βάλουμε αρκετή φαντασία στην επιλογή του δώρου του.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
•Επέλεξε ένα δώρο που θα δείχνει τα συναισθήματά σου στον αποδέκτη του.
Προσπάθησε να μην αγοράσεις κάτι απλά και μόνο επειδή είναι σε προσφορά ή αντίθετα επειδή είναι ιδιαίτερα ακριβό και ανήκει σε μεγάλη αλυσίδα καταστημάτων. Ψάξε εναλλακτικές και ευφάνταστες λύσεις που θα φανερώνουν πως η χειρονομία σου είναι μοναδική και γίνεται με γνώμονα το νοιάξιμο και το ενδιαφέρον
• Άφησέ το να είναι έκπληξη! Προσπάθησε να καταλάβεις τι είναι αυτό που χρειάζεται ή που θα ευχαριστούσε το αγαπημένο σου πρόσωπο και μη μπεις στη διαδικασία να το ρωτάς συνέχεια τι θα ήθελε να του φέρουν
• Σκέψου τι δεν θα αγόραζε από μόνος του ο άλλος για τον εαυτό του. Συχνά, πέρα από τα χρηστικά δώρα – τα οποία συνήθως δεν έχουν και τόσο προσωπικό χαρακτήρα γιατί μπορούν να χρησιμοποιηθούν απ’ όλα τα μέλη της οικογένειας (π.χ. καφετιέρα, τηλεόραση..) ή ακόμα και να παρεξηγηθούν (π.χ. ένα βιβλίο μαγειρικής ή κάποιο όργανο γυμναστικής) – υπάρχουν και αυτά που θεωρούνται «μικρές πολυτέλειες» (π.χ. ένα άρωμα, ένα ακόμα ζευγάρι ψηλοτάκουνες γόβες ανεξάρτητα απ’ το ότι άλλα δέκα ασφυκτιούν στριμωγμένα στο ντουλάπι σου, μια σειρά θεραπειών σε spa, ένα ταξίδι..)
• Δώσε σημασία στο περιτύλιγμα! Ο τρόπος με τον οποίο προσφέρουμε το δώρο μας δεν αντικατοπτρίζει μόνο την αισθητική μας, αλλά και το ενδιαφέρον, τον σεβασμό μας και τη σχέση μας με τον άλλο
Αναφορικά με τα δύο φύλα, οι άντρες φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην τιμή και τη χρηστικότητα των δώρων - είτε όταν τα προσφέρουν οι ίδιοι, είτε όταν είναι οι παραλήπτες αυτών - ενώ οι γυναίκες επικεντρώνονται στο συναισθηματικό μήνυμα που περνάει το καθένα από αυτά.
Βέβαια, συνήθως ένα δώρο δεν είναι ποτέ κενό συναισθημάτων, καθώς το να προσφέρεις κάτι αποτελεί από μόνο του μια μορφή επικοινωνίας, ένα είδος μηνύματος. Φαίνεται ότι όσοι συνηθίζουν να επιλέγουν ιδιαίτερα ακριβά δώρα είναι αυτοί που επιθυμούν τον έλεγχο, τον θαυμασμό και την αποδοχή των άλλων. Όσοι καταφεύγουν σε πρακτικά δώρα, συνήθως είναι αυτοί που κρατούν αποστάσεις στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, θεωρούν την όλη διαδικασία ως «αναγκαίο κακό» ή επιθυμούν να περάσουν κάποιο μήνυμα, όπως για π.χ. «σου δωρίζω μια ηλεκτρική σκούπα γιατί παραμελείς την καθαριότητα του σπιτιού». Τα άτομα που δεν λαμβάνουν υπόψη τους το γούστο ή τις επιθυμίες του άλλου, διαλέγουν δώρα που αρέσουν στα ίδια, αδιαφορώντας για τη γνώμη του παραλήπτη τους. Μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να αντιπροσωπεύει περισσότερο εγωκεντρικούς και άκαμπτους χαρακτήρες. Τέλος, όσοι εμπιστεύονται μεν το προσωπικό τους γούστο, αλλά σκιαγραφούν και τον χαρακτήρα και τις ανάγκες αυτού που έχουν απέναντί τους, συνήθως επιλέγουν τα πιο ξεχωριστά δώρα που σίγουρα δεν θα μπουν απλώς στο συρτάρι του παραλήπτη τους.
Συμπεραίνουμε, λοιπόν, πως τα δώρα αντικατοπτρίζουν το είδος και την ποιότητα της σχέσης μας με τους άλλους, ενώ ανάλογα με τις προθέσεις μας τα νοηματοδοτούμε με διαφορετικό τρόπο. Δεν χρειάζεται να είναι απαραίτητα πολύ ακριβά και εντυπωσιακά. Η αξία ενός δώρου είναι η σκέψη και η αγάπη που τα συνοδεύει κι όχι η τιμή του. Δωρίστε, λοιπόν, δώρα από καρδιάς, που θα χαρακτηρίζονται από τη δική σας προσωπική πινελιά!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Ωστόσο, το γεγονός αυτό συσχετίζεται άμεσα με το για ποιο λόγο κάνουμε δώρα. Εάν, δηλαδή, αγοράζουμε δώρα για να δούμε τον αποδέκτη τους να φωτίζεται και να γεμίζει χαρά, τότε σίγουρα η ικανοποίηση που βιώνουμε εκείνη τη στιγμή είναι αντάξια του κόπου μας. Εάν βλέπουμε το δώρο ως τυπική κοινωνική υποχρέωση, μέσο προβολής του εαυτού μας ή ίσως και ως έναν τρόπο κάλυψης προσωπικών ενοχών επειδή θεωρούμε ότι δεν συμπεριφερθήκαμε σωστά στο παρελθόν σε αυτόν που έχουμε απέναντί μας (σύντροφο, παιδί, φίλο) τότε τα πράγματα αλλάζουν. Τότε, δε μπορούμε να μιλήσουμε για ανιδιοτελή προσφορά, αλλά για ένα «ναρκισσιστικό χτύπημα» (narcissistic hit), όπως το ονομάζει και ο D. Goleman.
Πώς μπορούμε, όμως, να προσφέρουμε δώρα δίχως να περιμένουμε αντάλλαγμα; Η ανιδιοτελής προσφορά δώρων ξεκινά από το κατά πόσο εκείνη τη στιγμή νιώθουμε ότι μοιραζόμαστε ένα κομμάτι του εαυτού μας με τον άλλο, με το κατά πόσο νοιαζόμαστε πραγματικά γι’ αυτόν και με το αν έχουμε διάθεση να αφιερώσουμε ουσιαστικό χρόνο και να βάλουμε αρκετή φαντασία στην επιλογή του δώρου του.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
•Επέλεξε ένα δώρο που θα δείχνει τα συναισθήματά σου στον αποδέκτη του.
Προσπάθησε να μην αγοράσεις κάτι απλά και μόνο επειδή είναι σε προσφορά ή αντίθετα επειδή είναι ιδιαίτερα ακριβό και ανήκει σε μεγάλη αλυσίδα καταστημάτων. Ψάξε εναλλακτικές και ευφάνταστες λύσεις που θα φανερώνουν πως η χειρονομία σου είναι μοναδική και γίνεται με γνώμονα το νοιάξιμο και το ενδιαφέρον
• Άφησέ το να είναι έκπληξη! Προσπάθησε να καταλάβεις τι είναι αυτό που χρειάζεται ή που θα ευχαριστούσε το αγαπημένο σου πρόσωπο και μη μπεις στη διαδικασία να το ρωτάς συνέχεια τι θα ήθελε να του φέρουν
• Σκέψου τι δεν θα αγόραζε από μόνος του ο άλλος για τον εαυτό του. Συχνά, πέρα από τα χρηστικά δώρα – τα οποία συνήθως δεν έχουν και τόσο προσωπικό χαρακτήρα γιατί μπορούν να χρησιμοποιηθούν απ’ όλα τα μέλη της οικογένειας (π.χ. καφετιέρα, τηλεόραση..) ή ακόμα και να παρεξηγηθούν (π.χ. ένα βιβλίο μαγειρικής ή κάποιο όργανο γυμναστικής) – υπάρχουν και αυτά που θεωρούνται «μικρές πολυτέλειες» (π.χ. ένα άρωμα, ένα ακόμα ζευγάρι ψηλοτάκουνες γόβες ανεξάρτητα απ’ το ότι άλλα δέκα ασφυκτιούν στριμωγμένα στο ντουλάπι σου, μια σειρά θεραπειών σε spa, ένα ταξίδι..)
• Δώσε σημασία στο περιτύλιγμα! Ο τρόπος με τον οποίο προσφέρουμε το δώρο μας δεν αντικατοπτρίζει μόνο την αισθητική μας, αλλά και το ενδιαφέρον, τον σεβασμό μας και τη σχέση μας με τον άλλο
Αναφορικά με τα δύο φύλα, οι άντρες φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην τιμή και τη χρηστικότητα των δώρων - είτε όταν τα προσφέρουν οι ίδιοι, είτε όταν είναι οι παραλήπτες αυτών - ενώ οι γυναίκες επικεντρώνονται στο συναισθηματικό μήνυμα που περνάει το καθένα από αυτά.
Βέβαια, συνήθως ένα δώρο δεν είναι ποτέ κενό συναισθημάτων, καθώς το να προσφέρεις κάτι αποτελεί από μόνο του μια μορφή επικοινωνίας, ένα είδος μηνύματος. Φαίνεται ότι όσοι συνηθίζουν να επιλέγουν ιδιαίτερα ακριβά δώρα είναι αυτοί που επιθυμούν τον έλεγχο, τον θαυμασμό και την αποδοχή των άλλων. Όσοι καταφεύγουν σε πρακτικά δώρα, συνήθως είναι αυτοί που κρατούν αποστάσεις στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, θεωρούν την όλη διαδικασία ως «αναγκαίο κακό» ή επιθυμούν να περάσουν κάποιο μήνυμα, όπως για π.χ. «σου δωρίζω μια ηλεκτρική σκούπα γιατί παραμελείς την καθαριότητα του σπιτιού». Τα άτομα που δεν λαμβάνουν υπόψη τους το γούστο ή τις επιθυμίες του άλλου, διαλέγουν δώρα που αρέσουν στα ίδια, αδιαφορώντας για τη γνώμη του παραλήπτη τους. Μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να αντιπροσωπεύει περισσότερο εγωκεντρικούς και άκαμπτους χαρακτήρες. Τέλος, όσοι εμπιστεύονται μεν το προσωπικό τους γούστο, αλλά σκιαγραφούν και τον χαρακτήρα και τις ανάγκες αυτού που έχουν απέναντί τους, συνήθως επιλέγουν τα πιο ξεχωριστά δώρα που σίγουρα δεν θα μπουν απλώς στο συρτάρι του παραλήπτη τους.
Συμπεραίνουμε, λοιπόν, πως τα δώρα αντικατοπτρίζουν το είδος και την ποιότητα της σχέσης μας με τους άλλους, ενώ ανάλογα με τις προθέσεις μας τα νοηματοδοτούμε με διαφορετικό τρόπο. Δεν χρειάζεται να είναι απαραίτητα πολύ ακριβά και εντυπωσιακά. Η αξία ενός δώρου είναι η σκέψη και η αγάπη που τα συνοδεύει κι όχι η τιμή του. Δωρίστε, λοιπόν, δώρα από καρδιάς, που θα χαρακτηρίζονται από τη δική σας προσωπική πινελιά!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Τρίτη 22 Νοεμβρίου 2011
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΠΩΣ ΝΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΑΣ
Στις μέρες μας, όπου τα σχόλια αναφορικά με την οικονομική κρίση αποτελούν το βασικό θέμα συζήτησης, τα παιδιά είναι πιθανό να τρομοκρατηθούν από τα όσα ακούνε γύρω τους. Λόγω αυτού, έχουν ανάγκη από υποστήριξη αλλά και διαβεβαίωση ότι παρ’ όλες τις δυσκολίες η οικογένειά τους θα καταφέρει να βρει τη λύση.
- Συζητήστε με το παιδί σας σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση. Εξηγήστε του, ανάλογα με την ηλικία του, τις αλλαγές που βιώνει η χώρα μας σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο και δώστε του την ευκαιρία να σας μιλήσει σχετικά με τα όσα ακούει στο σχολείο αλλά και από τους φίλους του για την πορεία της χώρας μας. Συχνά, μπορεί να έχει αντιληφθεί με λανθασμένο τρόπο τα όσα ακούει ή να ανησυχεί υπερβολικά για έναν φίλο του, για παράδειγμα, που βλέπει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει την προπόνηση στο αγαπημένο τους άθλημα λόγω οικονομικών δυσχερειών
- Εξηγήστε στο παιδί τα μελλοντικά σας σχέδια προκειμένου να αντιμετωπίσετε την κρίση ως οικογένεια. Ανεξάρτητα με το αν θα μιλήσετε αναλυτικά στο παιδί σας ή σε ένα γενικότερο πλαίσιο, το θέμα είναι να νιώσει ότι το σχέδιό σας θα βοηθήσει την οικογένεια να ανταπεξέλθει αποτελεσματικά στις μελλοντικές οικονομικές δυσκολίες. Μερικά παραδείγματα: «Αν και ο μισθός του μπαμπά έχει μειωθεί, όπως και στους περισσότερους εργαζομένους, η δουλειά του είναι σταθερή», «Έχουμε κάποια χρήματα στην άκρη που μας είναι αρκετά μέχρι να βρει ο μπαμπάς μια νέα δουλειά», «Επειδή τώρα είναι μια δύσκολη περίοδος, θα μείνουμε για λίγο καιρό με τον παππού και τη γιαγιά προκειμένου να μοιραζόμαστε τα έξοδα», «Τώρα που έρχονται οι γιορτές θα ήθελα να διαλέξεις ένα δώρο που θα επιθυμούσες γιατί είναι σημαντικό να βοηθήσουμε όλοι οικονομικά την οικογένειά μας» . Επίσης, είναι καλό να συμφωνήσουμε με το παιδί μας ότι θα μειώσουμε κάποια επιπλέον έξοδα (π.χ. «δεν μπορούμε πλέον να τρώμε έξω κάθε Σαββατοκύριακο») προκειμένου να εξασφαλίσουμε προληπτικά ένα εισόδημα για να έχουμε στην άκρη και όχι γιατί «θα πεινάσουμε» ή «θα μείνουμε στους δρόμους»
- Μην ξεχνάτε να ενημερώνετε το παιδί σας για κάθε νέα εξέλιξη σχετικά με την κρίση. Εάν τα νέα για τη διεθνή ή εγχώρια αγορά είναι άσχημα, φροντίστε να είστε οι πρώτοι που θα τα εξηγήσετε στο παιδί σας, ώστε να έχει χρόνο να τα κατανοήσει αλλά και να καλύψει τυχόν απορίες του. Αντίστοιχα, εάν υπάρχουν ευχάριστες εξελίξεις μη διστάσετε να τις μοιραστείτε μαζί του, καθώς κάτι τέτοιο είναι ικανό να μειώσει τα επίπεδα ανησυχίας του
Σε γενικές γραμμές, είναι σημαντικό να θυμάστε πως τα παιδιά έχουν ανάγκη από τη δική σας διαβεβαίωση ότι όλα θα πάνε καλά, ακόμα και αν χρειαστούν κάποιες αλλαγές στις καθημερινές σας συνήθειες.
1. Τα παιδιά παρακολουθούν και αντιλαμβάνονται τα πάντα. Ακόμα και αν δεν συζητάτε μπροστά τους σχετικά με τους φόβους και τις ανησυχίες σας όσον αφορά στα οικονομικά της οικογένειας ή σε θέματα εργασίας, εκείνα μπορεί να νιώσουν ότι κάτι κακό συμβαίνει. Όσο αποφεύγετε να τους μιλήσετε για τα όσα συμβαίνουν, τόσο είναι πιθανότερο να αξιολογήσουν τα πράγματα ως χειρότερα από ότι πραγματικά είναι
2. Τα παιδιά τείνουν να βλέπουν τα πράγματα ως άσπρο – μαύρο, αλλά και να παίρνουν στην κυριολεξία τα όσα τους λέτε. Αποφύγετε εκφράσεις όπως «χρεοκοπήσαμε», «δε θα έχουμε ψωμί να φάμε» ή «θα μείνουμε άστεγοι», προκειμένου να δείξετε στην άσχημη κατάσταση στην οποία βρίσκεστε
3. Κλείστε την τηλεόραση. Η υπερβολική έκθεση, όχι μόνο των παιδιών αλλά και εσάς των ίδιων, στις δίχως τέλος συζητήσεις για την οικονομική κρίση μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα στρες και ανασφάλειας. Άλλωστε, οι συχνοί διαπληκτισμοί στα τηλεοπτικά παράθυρα διαταράσσουν την ψυχική ηρεμία
Μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά έχουν δικαίωμα να είναι ενημερωμένα για τα όσα συμβαίνουν γύρω τους, αλλά και την υποχρέωση να συμβάλουν με τον δικό τους τρόπο στα της οικογένειας. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως είναι σημαντικό να μη τους στερούμε την παιδικότητά τους, μπαίνοντας στη διαδικασία να τα επιφορτίζουμε με ευθύνες και έγνοιες που δεν είναι αντίστοιχες της ηλικίας τους.
Πηγή: WikiHow
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
- Συζητήστε με το παιδί σας σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση. Εξηγήστε του, ανάλογα με την ηλικία του, τις αλλαγές που βιώνει η χώρα μας σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο και δώστε του την ευκαιρία να σας μιλήσει σχετικά με τα όσα ακούει στο σχολείο αλλά και από τους φίλους του για την πορεία της χώρας μας. Συχνά, μπορεί να έχει αντιληφθεί με λανθασμένο τρόπο τα όσα ακούει ή να ανησυχεί υπερβολικά για έναν φίλο του, για παράδειγμα, που βλέπει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει την προπόνηση στο αγαπημένο τους άθλημα λόγω οικονομικών δυσχερειών
- Εξηγήστε στο παιδί τα μελλοντικά σας σχέδια προκειμένου να αντιμετωπίσετε την κρίση ως οικογένεια. Ανεξάρτητα με το αν θα μιλήσετε αναλυτικά στο παιδί σας ή σε ένα γενικότερο πλαίσιο, το θέμα είναι να νιώσει ότι το σχέδιό σας θα βοηθήσει την οικογένεια να ανταπεξέλθει αποτελεσματικά στις μελλοντικές οικονομικές δυσκολίες. Μερικά παραδείγματα: «Αν και ο μισθός του μπαμπά έχει μειωθεί, όπως και στους περισσότερους εργαζομένους, η δουλειά του είναι σταθερή», «Έχουμε κάποια χρήματα στην άκρη που μας είναι αρκετά μέχρι να βρει ο μπαμπάς μια νέα δουλειά», «Επειδή τώρα είναι μια δύσκολη περίοδος, θα μείνουμε για λίγο καιρό με τον παππού και τη γιαγιά προκειμένου να μοιραζόμαστε τα έξοδα», «Τώρα που έρχονται οι γιορτές θα ήθελα να διαλέξεις ένα δώρο που θα επιθυμούσες γιατί είναι σημαντικό να βοηθήσουμε όλοι οικονομικά την οικογένειά μας» . Επίσης, είναι καλό να συμφωνήσουμε με το παιδί μας ότι θα μειώσουμε κάποια επιπλέον έξοδα (π.χ. «δεν μπορούμε πλέον να τρώμε έξω κάθε Σαββατοκύριακο») προκειμένου να εξασφαλίσουμε προληπτικά ένα εισόδημα για να έχουμε στην άκρη και όχι γιατί «θα πεινάσουμε» ή «θα μείνουμε στους δρόμους»
- Μην ξεχνάτε να ενημερώνετε το παιδί σας για κάθε νέα εξέλιξη σχετικά με την κρίση. Εάν τα νέα για τη διεθνή ή εγχώρια αγορά είναι άσχημα, φροντίστε να είστε οι πρώτοι που θα τα εξηγήσετε στο παιδί σας, ώστε να έχει χρόνο να τα κατανοήσει αλλά και να καλύψει τυχόν απορίες του. Αντίστοιχα, εάν υπάρχουν ευχάριστες εξελίξεις μη διστάσετε να τις μοιραστείτε μαζί του, καθώς κάτι τέτοιο είναι ικανό να μειώσει τα επίπεδα ανησυχίας του
Σε γενικές γραμμές, είναι σημαντικό να θυμάστε πως τα παιδιά έχουν ανάγκη από τη δική σας διαβεβαίωση ότι όλα θα πάνε καλά, ακόμα και αν χρειαστούν κάποιες αλλαγές στις καθημερινές σας συνήθειες.
1. Τα παιδιά παρακολουθούν και αντιλαμβάνονται τα πάντα. Ακόμα και αν δεν συζητάτε μπροστά τους σχετικά με τους φόβους και τις ανησυχίες σας όσον αφορά στα οικονομικά της οικογένειας ή σε θέματα εργασίας, εκείνα μπορεί να νιώσουν ότι κάτι κακό συμβαίνει. Όσο αποφεύγετε να τους μιλήσετε για τα όσα συμβαίνουν, τόσο είναι πιθανότερο να αξιολογήσουν τα πράγματα ως χειρότερα από ότι πραγματικά είναι
2. Τα παιδιά τείνουν να βλέπουν τα πράγματα ως άσπρο – μαύρο, αλλά και να παίρνουν στην κυριολεξία τα όσα τους λέτε. Αποφύγετε εκφράσεις όπως «χρεοκοπήσαμε», «δε θα έχουμε ψωμί να φάμε» ή «θα μείνουμε άστεγοι», προκειμένου να δείξετε στην άσχημη κατάσταση στην οποία βρίσκεστε
3. Κλείστε την τηλεόραση. Η υπερβολική έκθεση, όχι μόνο των παιδιών αλλά και εσάς των ίδιων, στις δίχως τέλος συζητήσεις για την οικονομική κρίση μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα στρες και ανασφάλειας. Άλλωστε, οι συχνοί διαπληκτισμοί στα τηλεοπτικά παράθυρα διαταράσσουν την ψυχική ηρεμία
Μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά έχουν δικαίωμα να είναι ενημερωμένα για τα όσα συμβαίνουν γύρω τους, αλλά και την υποχρέωση να συμβάλουν με τον δικό τους τρόπο στα της οικογένειας. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως είναι σημαντικό να μη τους στερούμε την παιδικότητά τους, μπαίνοντας στη διαδικασία να τα επιφορτίζουμε με ευθύνες και έγνοιες που δεν είναι αντίστοιχες της ηλικίας τους.
Πηγή: WikiHow
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Κυριακή 30 Οκτωβρίου 2011
ΠΩΣ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΘΑΙΝΕΙ ΝΑ ΑΓΑΠΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ
Πολλές φορές οι γονείς ρωτούν πως να ενισχύσουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού τους. Νομίζω ότι το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο της Diana Loomans What all children want their parents to know είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον...
Tι ζητάει ένα παιδί από τη μαμά και τον μπαμπά του και προσπαθεί με κάθε τρόπο να τους το πει:
Μάθε με ν΄ αγαπώ και να νοιάζομαι για μένα
δίνοντάς μου πρώτα εσύ το καλό παράδειγμα.
Θ΄ ακολουθήσω όλες σου τις κινήσεις
για ν΄ αναπτύξω μια υγιή σχέση φροντίδας του εαυτού μου.
Δίνε μου την προσοχή σου συχνά
παίρνοντας χαρά από την ύπαρξή μου.
Θα μεγαλώσω γνωρίζοντας πως είμαι μοναδικός
και θα βοηθώ τους άλλους να νιώθουν το ίδιο.
Ακουγέ με και νιώθε με με αγάπη,
κρατώντας ανοιχτή την καρδιά και την αγκαλιά σου.
Θα ξέρω πως με προσέχουν και με ακούν
και θα γίνω καλός ακροατής όταν μεγαλώσω.
Δείχνε μου τακτικά πως μ΄ αποδέχεσαι
και μίλα μου για τις αρετές και τις χάρες μου.
Θα γνωρίζω πως είμαι σημαντικός
και θα μάθω ν΄ αναγνωρίζω και τις αρετές των άλλων.
Γέλα κι έλα να παίζουμε μαζί συχνά
με τρυφερότητα και αυθορμητισμό.
Θα μάθω πως η χαρά είναι ζωτικό κομμάτι της ζωής
κι είναι όμορφο να τη μοιράζομαι με τους ανθρώπους.
Βοήθησέ με να αναγνωρίσω την αξία της πειθαρχίας
και διόρθωνέ με με αγάπη όταν χρειάζεται.
Θ΄ ακολουθήσω το δρόμο της αξιοπρέπειας
χάρη στον αυτοσεβασμό που μου δίδαξες.
Δώσε μου ζωτικό χώρο για ν΄ αναπτυχθώ,
να κάνω λάθη και να αποκτήσω το θάρρος της γνώμης μου.
Θα μάθω να είμαι ανεξάρτητος
και να εμπιστεύομαι την κρίση και τη διαίσθησή μου.
Κράτα για σένα ζωντανή τη φλόγα της μάθησης
βρες το κουράγιο να κυνηγήσεις τα όνειρά σου.
Θα “κολλήσω” κι εγώ απ΄ τον ενθουσιασμό σου
και με έμπνευση θ΄ ακολουθήσω τα χνάρια σου.
Ζήσε έντιμα κι αυθεντικά
υπηρετώντας υψηλές αρχές και αξίες.
Θα μάθω μέσα από τις εμπειρίες σου
και θα επιλέξω να ζω με ακεραιότητα.
Δίδαξέ μου την ομορφιά της προσφοράς
και την αποδοχή της διαφορετικότητας.
Θα γίνω γενναιόδωρος κι ανυχτόμυαλος
άξιος ν΄ αγκαλιάσω όλους τους δρόμους της ζωής
Επικέντρωσε την ενέργειά σου σε ό,τι καλό συμβαίνει,
κράτα ζωντανή την πίστη σου στις δύσκολες στιγμές.
Θα μάθω να είμαι δραστήριος κι αισιόδοξος
τιμώντας με ευγνωμοσύνη κάθε καινούργια μέρα.
Αγάπα με γι΄ αυτό που αληθινά είμαι χωρίς προϋποθέσεις
με τις καλές και τις δύσκολες πλευρές μου.
Θα ξέρω πως είμαι αξιαγάπητος
και θα μπορώ να φέρνω περισσότερη αγάπη στον κόσμο.
Πηγή:Newagemama.com
Tι ζητάει ένα παιδί από τη μαμά και τον μπαμπά του και προσπαθεί με κάθε τρόπο να τους το πει:
Μάθε με ν΄ αγαπώ και να νοιάζομαι για μένα
δίνοντάς μου πρώτα εσύ το καλό παράδειγμα.
Θ΄ ακολουθήσω όλες σου τις κινήσεις
για ν΄ αναπτύξω μια υγιή σχέση φροντίδας του εαυτού μου.
Δίνε μου την προσοχή σου συχνά
παίρνοντας χαρά από την ύπαρξή μου.
Θα μεγαλώσω γνωρίζοντας πως είμαι μοναδικός
και θα βοηθώ τους άλλους να νιώθουν το ίδιο.
Ακουγέ με και νιώθε με με αγάπη,
κρατώντας ανοιχτή την καρδιά και την αγκαλιά σου.
Θα ξέρω πως με προσέχουν και με ακούν
και θα γίνω καλός ακροατής όταν μεγαλώσω.
Δείχνε μου τακτικά πως μ΄ αποδέχεσαι
και μίλα μου για τις αρετές και τις χάρες μου.
Θα γνωρίζω πως είμαι σημαντικός
και θα μάθω ν΄ αναγνωρίζω και τις αρετές των άλλων.
Γέλα κι έλα να παίζουμε μαζί συχνά
με τρυφερότητα και αυθορμητισμό.
Θα μάθω πως η χαρά είναι ζωτικό κομμάτι της ζωής
κι είναι όμορφο να τη μοιράζομαι με τους ανθρώπους.
Βοήθησέ με να αναγνωρίσω την αξία της πειθαρχίας
και διόρθωνέ με με αγάπη όταν χρειάζεται.
Θ΄ ακολουθήσω το δρόμο της αξιοπρέπειας
χάρη στον αυτοσεβασμό που μου δίδαξες.
Δώσε μου ζωτικό χώρο για ν΄ αναπτυχθώ,
να κάνω λάθη και να αποκτήσω το θάρρος της γνώμης μου.
Θα μάθω να είμαι ανεξάρτητος
και να εμπιστεύομαι την κρίση και τη διαίσθησή μου.
Κράτα για σένα ζωντανή τη φλόγα της μάθησης
βρες το κουράγιο να κυνηγήσεις τα όνειρά σου.
Θα “κολλήσω” κι εγώ απ΄ τον ενθουσιασμό σου
και με έμπνευση θ΄ ακολουθήσω τα χνάρια σου.
Ζήσε έντιμα κι αυθεντικά
υπηρετώντας υψηλές αρχές και αξίες.
Θα μάθω μέσα από τις εμπειρίες σου
και θα επιλέξω να ζω με ακεραιότητα.
Δίδαξέ μου την ομορφιά της προσφοράς
και την αποδοχή της διαφορετικότητας.
Θα γίνω γενναιόδωρος κι ανυχτόμυαλος
άξιος ν΄ αγκαλιάσω όλους τους δρόμους της ζωής
Επικέντρωσε την ενέργειά σου σε ό,τι καλό συμβαίνει,
κράτα ζωντανή την πίστη σου στις δύσκολες στιγμές.
Θα μάθω να είμαι δραστήριος κι αισιόδοξος
τιμώντας με ευγνωμοσύνη κάθε καινούργια μέρα.
Αγάπα με γι΄ αυτό που αληθινά είμαι χωρίς προϋποθέσεις
με τις καλές και τις δύσκολες πλευρές μου.
Θα ξέρω πως είμαι αξιαγάπητος
και θα μπορώ να φέρνω περισσότερη αγάπη στον κόσμο.
Πηγή:Newagemama.com
Παρασκευή 7 Οκτωβρίου 2011
ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ
Αδιαμφισβήτητα, η τηλεόραση έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας και κατ’ επέκταση και στη ζωή των παιδιών μας! Αν και αποτελεί ένα προσιτό μέσω διασκέδασης και χαλάρωσης των παιδιών, κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό να μη βρίσκεται σε λειτουργία ανεξέλεγκτα. Ο χρόνος που το παιδί θα παρακολουθήσει τηλεόραση θα πρέπει να είναι ανάλογος της ηλικίας του.
Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά έως 5 χρονών δεν θα πρέπει να βλέπουν τηλεοπτικά προγράμματα για πάνω από 30 λεπτά την ημέρα. Στα παιδιά σχολικής ηλικίας ο χρόνος σταδιακά αυξάνει (περίπου 2 ώρες την ημέρα). Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, καλό θα ήταν να ορίσετε από νωρίς ξεκάθαρους και σταθερούς κανόνες σε σχέση με την τηλεόραση. Έτσι, θα σας είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίσετε αργότερα παράπονα όπως « Η Ελένη βλέπει αυτή τη σειρά. Εγώ γιατί όχι;» Κάθε σπίτι έχει τους δικούς του κανόνες και όλα τα μέλη της οικογένειας θα πρέπει να λειτουργούν βάσει αυτών.
Εξίσου σημαντικό με τον έλεγχο του χρόνου που περνάει το παιδί μπροστά από την τηλεόραση είναι και η αξιολόγηση του περιεχομένου των εκπομπών που παρακολουθεί. Διαλέξτε κατάλληλα για την ηλικία του προγράμματα, ενώ καλό θα ήταν να προσπαθείτε να είστε δίπλα του προκειμένου να του εξηγήσετε γεγονότα που μπορεί να του προκαλέσουν φόβο, απορίες ή γενικότερα εντύπωση. Αυτό φαίνεται να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας που συχνά συγχέουν το πραγματικό με το φανταστικό. Εάν μάλιστα δεν συμφωνείτε με κάποια από τις επιλογές του, προτού μπείτε στη διαδικασία να του την απαγορεύσετε, συζητήστε ήρεμα μαζί του για τα σημεία όπου έχετε τις αντιρρήσεις σας: «Καταλαβαίνω ότι εντυπωσιάζεσαι με τις σκηνές αυτής της σειράς, αλλά δε νομίζεις κι εσύ ότι είναι αρκετά σκληρές και βίαιες για την ηλικία σου;»
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Αποφύγετε την τοποθέτηση τηλεόρασης στο παιδικό δωμάτιο. Επιλέξτε ένα χώρο όπου θα έχετε καλύτερα τον έλεγχο (π.χ. σαλόνι, κουζίνα)
• Συζητήστε με το παιδί σας για το πώς αντιλαμβάνεται τα όσα βλέπει στα παιδικά, τις σειρές, τις ειδήσεις ακόμα και στις διαφημίσεις
• Φροντίστε να συνυπολογίζονται οι ώρες που περνά μπροστά στην τηλεόραση με αυτές που παίζει video games
• Ανακαλύψτε μαζί με το παιδί σας δραστηριότητες που θα το κρατήσουν μακριά από την τηλεόραση (βόλτα στο πάρκο, κατασκευές, ένα επιτραπέζιο μαζί σας)
• Χρησιμοποιείστε την τηλεόραση ως εργαλείο για να βελτιώσετε τη μνήμη των παιδιών (π.χ. φτιάξτε ένα παιχνίδι για το ποιος θα βρει πρώτος τι προϊόν προωθεί η εκάστοτε διαφήμιση)
Η τηλεόραση έχει τόσο θετικά όσο και αρνητικά σημεία. Τελικά, αυτό που φαίνεται να έχει σημασία είναι πως θα διαχειριστεί κανείς το μέσο αυτό που έχει στα χέρια του.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά έως 5 χρονών δεν θα πρέπει να βλέπουν τηλεοπτικά προγράμματα για πάνω από 30 λεπτά την ημέρα. Στα παιδιά σχολικής ηλικίας ο χρόνος σταδιακά αυξάνει (περίπου 2 ώρες την ημέρα). Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, καλό θα ήταν να ορίσετε από νωρίς ξεκάθαρους και σταθερούς κανόνες σε σχέση με την τηλεόραση. Έτσι, θα σας είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίσετε αργότερα παράπονα όπως « Η Ελένη βλέπει αυτή τη σειρά. Εγώ γιατί όχι;» Κάθε σπίτι έχει τους δικούς του κανόνες και όλα τα μέλη της οικογένειας θα πρέπει να λειτουργούν βάσει αυτών.
Εξίσου σημαντικό με τον έλεγχο του χρόνου που περνάει το παιδί μπροστά από την τηλεόραση είναι και η αξιολόγηση του περιεχομένου των εκπομπών που παρακολουθεί. Διαλέξτε κατάλληλα για την ηλικία του προγράμματα, ενώ καλό θα ήταν να προσπαθείτε να είστε δίπλα του προκειμένου να του εξηγήσετε γεγονότα που μπορεί να του προκαλέσουν φόβο, απορίες ή γενικότερα εντύπωση. Αυτό φαίνεται να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας που συχνά συγχέουν το πραγματικό με το φανταστικό. Εάν μάλιστα δεν συμφωνείτε με κάποια από τις επιλογές του, προτού μπείτε στη διαδικασία να του την απαγορεύσετε, συζητήστε ήρεμα μαζί του για τα σημεία όπου έχετε τις αντιρρήσεις σας: «Καταλαβαίνω ότι εντυπωσιάζεσαι με τις σκηνές αυτής της σειράς, αλλά δε νομίζεις κι εσύ ότι είναι αρκετά σκληρές και βίαιες για την ηλικία σου;»
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Αποφύγετε την τοποθέτηση τηλεόρασης στο παιδικό δωμάτιο. Επιλέξτε ένα χώρο όπου θα έχετε καλύτερα τον έλεγχο (π.χ. σαλόνι, κουζίνα)
• Συζητήστε με το παιδί σας για το πώς αντιλαμβάνεται τα όσα βλέπει στα παιδικά, τις σειρές, τις ειδήσεις ακόμα και στις διαφημίσεις
• Φροντίστε να συνυπολογίζονται οι ώρες που περνά μπροστά στην τηλεόραση με αυτές που παίζει video games
• Ανακαλύψτε μαζί με το παιδί σας δραστηριότητες που θα το κρατήσουν μακριά από την τηλεόραση (βόλτα στο πάρκο, κατασκευές, ένα επιτραπέζιο μαζί σας)
• Χρησιμοποιείστε την τηλεόραση ως εργαλείο για να βελτιώσετε τη μνήμη των παιδιών (π.χ. φτιάξτε ένα παιχνίδι για το ποιος θα βρει πρώτος τι προϊόν προωθεί η εκάστοτε διαφήμιση)
Η τηλεόραση έχει τόσο θετικά όσο και αρνητικά σημεία. Τελικά, αυτό που φαίνεται να έχει σημασία είναι πως θα διαχειριστεί κανείς το μέσο αυτό που έχει στα χέρια του.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2011
ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ
Είναι γεγονός ότι τόσο η ψυχική όσο και η σωματική υγεία επηρεάζονται δυσμενώς σε περιόδους οικονομικών κρίσεων. Μάλιστα, ειδικά για τις συναισθηματικές διαταραχές, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι κατατάσσονται ανάμεσα στις πρώτες αιτίες που προκαλούν σημαντική ανικανότητα, ενώ μέχρι το 2020 υπολογίζεται ότι θα έρχονται δεύτερες σε συχνότητα μετά την ισχαιμική καρδιοπάθεια.
Παρατηρείται, λοιπόν, ότι η αύξηση της ανεργίας, η μείωση του εισοδήματος, το εργασιακό στρες και γενικότερα η αβεβαιότητα σε σχέση με το αύριο σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την αύξηση περιστατικών αγχώδους διαταραχής, κατάθλιψης, αυτοκτονιών, αλλά και έλκους, διαφόρων μορφών καρκίνου καθώς και με τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα δεν θα μπορούσαν να μην επηρεαστούν αρνητικά και οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.
Τι συμβαίνει; Το μεταιχμιακό μας σύστημα, ο «συναισθηματικός μας εγκέφαλος» θα μπορούσαμε να πούμε, ενεργοποιεί τον μηχανισμό του άγχους έτσι ώστε να προετοιμαστούμε για να αντιμετωπίσουμε όλα όσα απειλούν τη ζωή μας (π.χ. την απώλεια εργασίας, την οικονομική αστάθεια, τις έκτακτες εισφορές). Όμως, το παρατεταμένο άγχος που προκαλείται αντί τελικά να λειτουργήσει ως κινητήριος δύναμη, καταλήγει να κατατρώει τα ψυχικά και σωματικά μας αποθέματα, οδηγώντας σταδιακά σε παθητικότητα και αδρανοποίηση. Επιπρόσθετα, παύουμε να σκεφτόμαστε λογικά κυριευμένοι από τα αρνητικά μας συναισθήματα, με αποτέλεσμα να γινόμαστε ευερέθιστοι και εριστικοί.
Συνήθως, όλη αυτή η αρνητική ενέργεια εκτονώνεται στα αγαπημένα μας πρόσωπα που τελικά παίρνουν τη θέση «σάκου του μποξ». Έτσι, η αγορά για παράδειγμα από τον σύντροφό μας ενός προϊόντος από το σούπερ μάρκετ που είναι λίγο πιο ακριβό συγκριτικά με μια άλλη μάρκα ή ακόμα και ενός μικρού δώρου προκειμένου να μας ευχαριστήσει μπορεί να πυροδοτήσει σκέψεις όπως: «πάλι μπαίνουμε σε περιττά έξοδα, δεν θα έχουμε να πληρώσουμε το νοίκι, πώς θα τα βγάλουμε πέρα» με αποτέλεσμα να αυξάνεται το άγχος και ο θυμός και να καταλήγουμε σε συγκρούσεις δίχως ουσιαστικό λόγο.
Οι οικονομική κρίση, όμως, επηρεάζει και τη σεξουαλική επιθυμία. Σύμφωνα με έρευνα της Εταιρείας Μελέτης της Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας, τα προβλήματα που επικρατούν κυρίως στον εργασιακό χώρο καθώς και η γενικότερη ενασχόληση με την οικονομική αστάθεια κάνουν τα ζευγάρια να παραμελούν τη σεξουαλική τους ζωή. Εκτός αυτού, το χρόνιο στρες οδηγεί σε υιοθέτηση ανθυγιεινών συμπεριφορών, μεταξύ των οποίων και η μεγάλη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε λίπη και ζάχαρη (emotional eating), με αποτέλεσμα την αύξηση της παχυσαρκίας. Κατ’ επέκταση, η άσχημη εικόνα για το σώμα μας δημιουργεί την πεποίθηση ότι είμαστε λιγότερο ποθητοί και έτσι επιλέγουμε περισσότερο την απόσυρση, παρά την επαφή.
Σε γενικές γραμμές, αυτοί που επηρεάζονται περισσότερο σε σχέση με τη σεξουαλική τους ζωή, φαίνεται να είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι επιστήμονες, όσοι ασχολούνται με χειρωνακτικά επαγγέλματα και γενικότερα όσοι ανήκουν στα λεγόμενα μεσαία στρώματα, καθώς αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να μετακινηθούν προς χαμηλότερες κοινωνικά βαθμίδες.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Δημιουργείστε ένα «κοινωνικό δίκτυο» με ανθρώπους που πραγματικά θέλετε στη ζωή σας. Από εκεί θα μπορέσετε να αντλήσετε δύναμη και κουράγιο
• Προσπαθήστε να αφήσετε στην άκρη όλα όσα ΘΑ μπορούσατε να έχετε. Αυτό που έχει σημασία είναι να αντλήσετε ικανοποίηση από αυτά που ΗΔΗ έχετε
• Θυμηθείτε ότι ΖΩ δε σημαίνει απλά ΥΠΑΡΧΩ. Όσες δυσκολίες κι αν υπάρχουν σε επαγγελματικό και οικονομικό τομέα, βρείτε λίγο χρόνο για τον εαυτό σας και τους αγαπημένους σας. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από στιγμές ανάπαυσης και ψυχαγωγίας που έστω και για λίγο θα τον αποφορτίσουν από τα βάρη της καθημερινότητας
Μην ξεχνάτε ότι αν και τα χρήματα δίνουν λύση σε πολλά προβλήματα, δεν είναι απαραίτητα ταυτόσημα της ευτυχίας!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Παρατηρείται, λοιπόν, ότι η αύξηση της ανεργίας, η μείωση του εισοδήματος, το εργασιακό στρες και γενικότερα η αβεβαιότητα σε σχέση με το αύριο σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την αύξηση περιστατικών αγχώδους διαταραχής, κατάθλιψης, αυτοκτονιών, αλλά και έλκους, διαφόρων μορφών καρκίνου καθώς και με τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα δεν θα μπορούσαν να μην επηρεαστούν αρνητικά και οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.
Τι συμβαίνει; Το μεταιχμιακό μας σύστημα, ο «συναισθηματικός μας εγκέφαλος» θα μπορούσαμε να πούμε, ενεργοποιεί τον μηχανισμό του άγχους έτσι ώστε να προετοιμαστούμε για να αντιμετωπίσουμε όλα όσα απειλούν τη ζωή μας (π.χ. την απώλεια εργασίας, την οικονομική αστάθεια, τις έκτακτες εισφορές). Όμως, το παρατεταμένο άγχος που προκαλείται αντί τελικά να λειτουργήσει ως κινητήριος δύναμη, καταλήγει να κατατρώει τα ψυχικά και σωματικά μας αποθέματα, οδηγώντας σταδιακά σε παθητικότητα και αδρανοποίηση. Επιπρόσθετα, παύουμε να σκεφτόμαστε λογικά κυριευμένοι από τα αρνητικά μας συναισθήματα, με αποτέλεσμα να γινόμαστε ευερέθιστοι και εριστικοί.
Συνήθως, όλη αυτή η αρνητική ενέργεια εκτονώνεται στα αγαπημένα μας πρόσωπα που τελικά παίρνουν τη θέση «σάκου του μποξ». Έτσι, η αγορά για παράδειγμα από τον σύντροφό μας ενός προϊόντος από το σούπερ μάρκετ που είναι λίγο πιο ακριβό συγκριτικά με μια άλλη μάρκα ή ακόμα και ενός μικρού δώρου προκειμένου να μας ευχαριστήσει μπορεί να πυροδοτήσει σκέψεις όπως: «πάλι μπαίνουμε σε περιττά έξοδα, δεν θα έχουμε να πληρώσουμε το νοίκι, πώς θα τα βγάλουμε πέρα» με αποτέλεσμα να αυξάνεται το άγχος και ο θυμός και να καταλήγουμε σε συγκρούσεις δίχως ουσιαστικό λόγο.
Οι οικονομική κρίση, όμως, επηρεάζει και τη σεξουαλική επιθυμία. Σύμφωνα με έρευνα της Εταιρείας Μελέτης της Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας, τα προβλήματα που επικρατούν κυρίως στον εργασιακό χώρο καθώς και η γενικότερη ενασχόληση με την οικονομική αστάθεια κάνουν τα ζευγάρια να παραμελούν τη σεξουαλική τους ζωή. Εκτός αυτού, το χρόνιο στρες οδηγεί σε υιοθέτηση ανθυγιεινών συμπεριφορών, μεταξύ των οποίων και η μεγάλη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε λίπη και ζάχαρη (emotional eating), με αποτέλεσμα την αύξηση της παχυσαρκίας. Κατ’ επέκταση, η άσχημη εικόνα για το σώμα μας δημιουργεί την πεποίθηση ότι είμαστε λιγότερο ποθητοί και έτσι επιλέγουμε περισσότερο την απόσυρση, παρά την επαφή.
Σε γενικές γραμμές, αυτοί που επηρεάζονται περισσότερο σε σχέση με τη σεξουαλική τους ζωή, φαίνεται να είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι επιστήμονες, όσοι ασχολούνται με χειρωνακτικά επαγγέλματα και γενικότερα όσοι ανήκουν στα λεγόμενα μεσαία στρώματα, καθώς αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να μετακινηθούν προς χαμηλότερες κοινωνικά βαθμίδες.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Δημιουργείστε ένα «κοινωνικό δίκτυο» με ανθρώπους που πραγματικά θέλετε στη ζωή σας. Από εκεί θα μπορέσετε να αντλήσετε δύναμη και κουράγιο
• Προσπαθήστε να αφήσετε στην άκρη όλα όσα ΘΑ μπορούσατε να έχετε. Αυτό που έχει σημασία είναι να αντλήσετε ικανοποίηση από αυτά που ΗΔΗ έχετε
• Θυμηθείτε ότι ΖΩ δε σημαίνει απλά ΥΠΑΡΧΩ. Όσες δυσκολίες κι αν υπάρχουν σε επαγγελματικό και οικονομικό τομέα, βρείτε λίγο χρόνο για τον εαυτό σας και τους αγαπημένους σας. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από στιγμές ανάπαυσης και ψυχαγωγίας που έστω και για λίγο θα τον αποφορτίσουν από τα βάρη της καθημερινότητας
Μην ξεχνάτε ότι αν και τα χρήματα δίνουν λύση σε πολλά προβλήματα, δεν είναι απαραίτητα ταυτόσημα της ευτυχίας!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Τρίτη 6 Σεπτεμβρίου 2011
ΕΧΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΔΥΣΛΕΞΙΑ;
Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε γονείς και δασκάλους να λένε ότι «αυτό το παιδί δεν παίρνει τα γράμματα» ή «είναι τεμπέλης και ανοργάνωτος» ή «μα πόσο αδιάφορος μπορεί να είναι για τα μαθήματά του;» Ωστόσο, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι κάποια παιδιά δεν συμβαδίζουν στην επίδοση με τους συμμαθητές τους λόγω της ύπαρξης ειδικών μαθησιακών δυσκολιών.
Οι Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές, είναι οι διαταραχές οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές ελλείψεις στην εκμάθηση των σχολικών δεξιοτήτων με την παράλληλη αποτυχία ανάπτυξης κάποιας ικανότητας στην κατάλληλη ηλικία. Παρόλο που παρουσιάζονται σε πολύ νεαρή ηλικία, συνήθως δεν αναγνωρίζονται μέχρι το παιδί να φτάσει στη σχολική ηλικία. Επομένως, απαραίτητο κριτήριο προσδιορισμού τους είναι το παιδί να έχει ξεκινήσει τη φοίτησή του στην Α΄ Δημοτικού, να έχει φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης και να μην πάσχει από ψυχικές διαταραχές.
Μερικές ενδείξεις που θα πρέπει να σας προβληματίσουν:
• Το παιδί αργεί να κατανοήσει τον μηχανισμό της ανάγνωσης, ενώ ακόμα κι όταν τα καταφέρει η αναγνωστική του ταχύτητα είναι πιο αργή σε σύγκριση με τους συμμαθητές του
• Χάνει τη «γραμμή» που διαβάζει και γι’ αυτό συχνά υπογραμμίζει τις λέξεις με το δάχτυλό του
• Δυσκολεύεται στην κατανόηση του κειμένου
• Δεν τηρεί τα σημεία στίξης
• Δημιουργεί μια δική του λέξη αντικρίζοντας κάποια οικεία συλλαβή (π.χ. παιδί αντί παιδάκια, μαντήλι αντί καντήλι)
• Αντικαθιστά γράμματα στο γραπτό λόγο (π.χ. θ-δ, β-φ, γ-χ)
• Αντιστρέφει τη σειρά των γραμμάτων
• Παραλείπει συλλαβές ή γράμματα
• Δυσκολεύεται στην οριοθέτηση της γραφής
• Παραλείπει τόνους
• Έχει δυσκολία στη σωστή σύνταξη των προτάσεων
• Παρουσιάζει αδυναμία στην τήρηση ακόμα και βασικών κανόνων ορθογραφίας
Ωστόσο, εκτός από δυσκολίες στη γραφή και την ανάγνωση, το παιδί με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζει μια σειρά δυσκολιών και σε άλλους τομείς. Πιο συγκεκριμένα:
• Δυσκολεύεται στις αλληλουχίες (π.χ. τι έγινε πριν – μετά, εποχές, μέρες, μήνες)
• Δεν μπορεί να λειτουργήσει κάτω από πίεση ή να δεχτεί πολλές πληροφορίες μαζί
• Παρουσιάζει αδυναμία στη μνήμη
• Συχνά είναι ακατάστατο και αδυνατεί να οργανώσει τόσο τα πράγματά του όσο και τον χρόνο του
• Πολλές φορές χαρακτηρίζεται από διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα
• Εμφανίζει δυσκολία στη συγκέντρωση και πρόωρη κόπωση
Σε κάθε περίπτωση, επειδή οι δυσκολίες στη μάθηση επηρεάζουν αρνητικά όχι μόνο τη σχολική επίδοση του παιδιού, αλλά και τον συναισθηματικό του κόσμο, κρίνεται αναγκαία η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση. Με τη βοήθεια ενός Ψυχολόγου – Ειδικού Παιδαγωγού μπορούν να αξιοποιηθούν δημιουργικά τα δυνατά σημεία του παιδιού έτσι ώστε να συμβαδίσει με τις ανάγκες του σχολείου, προστατεύοντας παράλληλα το αυτοσυναίσθημά του.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Οι Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές, είναι οι διαταραχές οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές ελλείψεις στην εκμάθηση των σχολικών δεξιοτήτων με την παράλληλη αποτυχία ανάπτυξης κάποιας ικανότητας στην κατάλληλη ηλικία. Παρόλο που παρουσιάζονται σε πολύ νεαρή ηλικία, συνήθως δεν αναγνωρίζονται μέχρι το παιδί να φτάσει στη σχολική ηλικία. Επομένως, απαραίτητο κριτήριο προσδιορισμού τους είναι το παιδί να έχει ξεκινήσει τη φοίτησή του στην Α΄ Δημοτικού, να έχει φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης και να μην πάσχει από ψυχικές διαταραχές.
Μερικές ενδείξεις που θα πρέπει να σας προβληματίσουν:
• Το παιδί αργεί να κατανοήσει τον μηχανισμό της ανάγνωσης, ενώ ακόμα κι όταν τα καταφέρει η αναγνωστική του ταχύτητα είναι πιο αργή σε σύγκριση με τους συμμαθητές του
• Χάνει τη «γραμμή» που διαβάζει και γι’ αυτό συχνά υπογραμμίζει τις λέξεις με το δάχτυλό του
• Δυσκολεύεται στην κατανόηση του κειμένου
• Δεν τηρεί τα σημεία στίξης
• Δημιουργεί μια δική του λέξη αντικρίζοντας κάποια οικεία συλλαβή (π.χ. παιδί αντί παιδάκια, μαντήλι αντί καντήλι)
• Αντικαθιστά γράμματα στο γραπτό λόγο (π.χ. θ-δ, β-φ, γ-χ)
• Αντιστρέφει τη σειρά των γραμμάτων
• Παραλείπει συλλαβές ή γράμματα
• Δυσκολεύεται στην οριοθέτηση της γραφής
• Παραλείπει τόνους
• Έχει δυσκολία στη σωστή σύνταξη των προτάσεων
• Παρουσιάζει αδυναμία στην τήρηση ακόμα και βασικών κανόνων ορθογραφίας
Ωστόσο, εκτός από δυσκολίες στη γραφή και την ανάγνωση, το παιδί με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζει μια σειρά δυσκολιών και σε άλλους τομείς. Πιο συγκεκριμένα:
• Δυσκολεύεται στις αλληλουχίες (π.χ. τι έγινε πριν – μετά, εποχές, μέρες, μήνες)
• Δεν μπορεί να λειτουργήσει κάτω από πίεση ή να δεχτεί πολλές πληροφορίες μαζί
• Παρουσιάζει αδυναμία στη μνήμη
• Συχνά είναι ακατάστατο και αδυνατεί να οργανώσει τόσο τα πράγματά του όσο και τον χρόνο του
• Πολλές φορές χαρακτηρίζεται από διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα
• Εμφανίζει δυσκολία στη συγκέντρωση και πρόωρη κόπωση
Σε κάθε περίπτωση, επειδή οι δυσκολίες στη μάθηση επηρεάζουν αρνητικά όχι μόνο τη σχολική επίδοση του παιδιού, αλλά και τον συναισθηματικό του κόσμο, κρίνεται αναγκαία η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση. Με τη βοήθεια ενός Ψυχολόγου – Ειδικού Παιδαγωγού μπορούν να αξιοποιηθούν δημιουργικά τα δυνατά σημεία του παιδιού έτσι ώστε να συμβαδίσει με τις ανάγκες του σχολείου, προστατεύοντας παράλληλα το αυτοσυναίσθημά του.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)