ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ: ΑΙΤΙΑ, ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Πρόκειται για μία επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά του ατόμου, η οποία χαρακτηρίζεται από τράβηγμα των μαλλιών ή των τριχών από διάφορα μέρη του σώματος (π.χ. βλεφαρίδες, φρύδια, εφηβαίο, χέρια, πόδια, μασχάλες) συχνά κατά τρόπο τελετουργικό. Το άτομο, δηλαδή, μπορεί να δείχνει μια έντονη ενασχόληση με τις τρίχες του σώματός του, παραδείγματος χάριν, μασώντας ή γλείφοντάς τες. Εντάσσεται στο ευρύτερο φάσμα των ιδεοψυχαναγκαστικών διαταραχών, καθότι προσομοιάζει αρκετά με τους καταναγκασμούς. Το τράβηγμα της τρίχας μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με τα δάχτυλα, είτε με κάποιο τσιμπιδάκι, ενώ συχνά ακολουθεί δάγκωμα ή και κατάποση της βγαλμένης τρίχας. 

ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Τα ακριβή αίτια της τριχοτιλλομανίας δεν είναι ακόμη γνωστά. Φαίνεται να σχετίζεται με μια σειρά βιολογικών (π.χ. σεροτονίνη, ντοπαμίνη, οικογενειακό ιστορικό), αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων (βίωση αρνητικών συναισθημάτων, ανάγκη για θετική ενίσχυση).

ΠΟΤΕ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Η ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Η τριχοτιλλομανία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία αν και φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με την παιδική (5-9 ετών) και εφηβική ηλικία (13-14 ετών). Συνήθως, αποτελεί δια βίου πρόβλημα, οι εκδηλώσεις του οποίου μπορεί, ωστόσο, να μειώνονται με την πάροδο του χρόνου. 

ΠΩΣ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Η ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Το άτομο μπορεί να επιδίδεται στο τράβηγμα των τριχών άλλοτε συνειδητά και άλλοτε ασυνείδητα. Έτσι, η συμπεριφορά μπορεί να εκδηλωθεί από το άτομο:

·      -   Ενώ είναι χαλαρό, διαβάζει, βλέπει τηλεόραση, μιλάει στο τηλέφωνο, κ.λπ

·       -  Όταν βιώνει έντονο στρες, προκειμένου να αποφορτιστεί από τα δυσάρεστα συναισθήματα που του προκαλεί μία κατάσταση

·      - Όταν επιθυμεί να νιώσει διέγερση και ικανοποίηση μέσω αυτής της πράξης, ειδικά όταν νιώθει βαριεστημένο (κάποια άτομα αναφέρουν πως απολαμβάνουν την αίσθηση που τους προκαλεί η αφαίρεση των τριχών, με αποτέλεσμα να «εθίζονται» στη συμπεριφορά αυτή)

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑΣ

Τα περισσότερα άτομα που πάσχουν από τριχοτιλλομανία, δεν αναγνωρίζουν ότι έχουν κάποιο πρόβλημα, αλλά προσπαθούν να κρύψουν τα κενά από την απώλεια των τριχών με καπέλα ή μαντήλια, με ειδικό μακιγιάζ και φορώντας μακριά ρούχα. Αυτό γιατί νιώθουν ντροπή και αμηχανία και προσπαθούν να κρύψουν την εκδήλωση αυτής της συμπεριφοράς τόσο από το προσωπικό, όσο και από το εργασιακό τους περιβάλλον. Πολλές φορές, νιώθουν απέχθεια για την εξωτερική τους συμπεριφορά και θεωρούν πως θα είναι αποκρουστικά για τους γύρω τους.

Τα άτομα που πάσχουν από τριχοτιλλομανία, φαίνεται να εκδηλώνουν ταυτόχρονα άγχος, κατάθλιψη και δυσκολία στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

Εκτός αυτού, το συνεχές τράβηγμα των τριχών μπορεί να καταστρέψει τον θύλακα της τρίχας και να προκαλέσει δερματικούς ερεθισμούς και μολύνσεις.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑΣ

Η γνωσιακή – συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία φαίνεται να βοηθά στην αντιμετώπιση της τριχοτιλλομανίας. Μέσω της θεραπευτικής διαδικασίας εντοπίζονται οι αρνητικές σκέψεις που κυριαρχούν στο άτομο πριν από την εκδήλωση της δυσλειτουργικής αυτής συμπεριφοράς, αμφισβητείται η χρησιμότητα αυτών, ενώ γίνεται και προσπάθεια ελέγχου της παρόρμησης του ατόμου να τραβάει τις τρίχες του σώματός του ως μέσο ανακούφισης και εκτόνωσης του άγχους του. Στη συνέχεια, το άτομο εκπαιδεύεται σε άλλες τεχνικές χαλάρωσης, ενώ η δυσλειτουργική συμπεριφορά αντικαθίσταται από άλλες μη επιβλαβείς (π.χ. χρήση μαλακής μπάλας αντί-στρες τη στιγμή της παρόρμησης)

Συμπερασματικά, η τριχοτιλλομανία αποτελεί μια έντονη παρόρμηση αφαίρεσης τριχών από διάφορες περιοχές του σώματος, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως πολύ αυξημένα επίπεδα επιθυμίας για το άτομο. Σε κάθε περίπτωση κρίνεται απαραίτητη η αναζήτηση κατάλληλης θεραπείας άμεσα.

Ελπίδα Παναγιωτουνάκου,

Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια, Msc

ΓΙΑΤΙ ΜΕ ΠΡΟΣΕΛΚΥΟΥΝ ΤΑ "ΛΑΘΟΣ ΑΤΟΜΑ";

Πόσες φορές έχεις αναρωτηθεί είτε σιωπηλά ξαπλωμένη στο κρεβάτι σου, είτε φωναχτά παρέα με τις φίλες σου: "Τι συμβαίνει και τραβάω συνεχώς το λάθος άτομο;" "Γιατί εμπλέκομαι διαρκώς σε προβληματικές σχέσεις;" "Γιατί τα πράγματα στη σχέση μου να είναι πάντα τόσο δύσκολα;"...

Μήπως, όμως, η ερώτηση θα έπρεπε να είναι άλλη, δηλαδή: "Γιατί το μοτίβο επαναλαμβάνεται; Γιατί δεν τραβάω τις μη προβληματικές περιπτώσεις;" "Στην πραγματικότητα φταίνε οι άλλοι ή εγώ η ίδια με τις επιλογές που κάνω;"

Φαίνεται πως τις περισσότερες φορές προσελκύουμε αυτό που αντανακλούμε στους άλλους. Εάν εκπέμπω αδυναμία, θα προσελκύσω κάποιον που θα επιθυμεί να με εξουσιάζει. Εάν δεν πιστεύω πως μπορώ να έχω το καλύτερο στη ζωή μου, θα καταλήξω όντως με κάτι αρκετά λιγότερο από αυτό που μου αξίζει. Γενικότερα, εάν δεν είμαι συναισθηματικά ώριμη, δύσκολα θα κάνω την πιο κατάλληλη για μένα επιλογή συντρόφου και ακόμα πιο δύσκολα θα διαχειριστώ αποτελεσματικά τη σχέση μου. 

ΓΙΑΤΙ ΔΙΑΛΕΓΩ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΤΟΝ ΛΑΘΟΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟ

1. Έτσι έχω μάθει. Πολλές φορές μέσα στη σχέση μπορεί να αναπαράγεις πρότυπα που έχεις διδαχθεί στα πλαίσια της πατρικής σου οικογένειας. Εάν, για παράδειγμα, ο πατέρας σου είχε υψηλές απαιτήσεις από εσένα και ένιωθες πως ότι κι αν έκανες δεν ήταν ποτέ αρκετό, είναι πιθανό να επιλέξεις έναν σύντροφο ο οποίος θα επιβεβαιώνει με τη στάση του ότι είσαι ανεπαρκής. Ωστόσο, επειδή εσύ δυσκολεύεσαι να αποδεχτείς ότι κάποιος θα ήθελε να είναι πραγματικά μαζί σου για αυτό που είσαι, το πιο πιθανό είναι να προσπαθήσεις να υιοθετήσεις συμπεριφορές που δεν σε αντιπροσωπεύουν προκειμένου να γίνεις αρεστή στον σύντροφό σου. Έτσι, όμως, μπορεί να συμβάλλεις στη διαιώνιση προβληματικών και ψυχοφθόρων σχέσεων
2. Η δύναμη της συνήθειας. Όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται φαίνεται πως το άτομο επιλέγει να εμπλέκεται σε καταστάσεις που του είναι οικείες, ακόμη κι όταν έχει διαπιστώσει πως του κάνουν κακό. Αυτό γιατί καθετί το άγνωστο, προκαλεί στρες. Αναρωτήσου: "Μήπως φοβάσαι να δοκιμάσεις συμπεριφορές που είναι πρωτόγνωρες για σένα ακόμα κι όταν αναγνωρίζεις πως οι ερωτικές σου επιλογές καταλήγουν συστηματικά λανθασμένες;   
3. Επιλογή βασισμένη σε λάθος λόγους. Ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό και για αυτό νιώθει έντονη την ανάγκη για αποδοχή και συντροφικότητα. Μήπως, όμως, σε νοιάζει περισσότερο από ότι θα έπρεπε η γνώμη της οικογένειας, των φίλων, των συναδέλφων σου; Εάν φοβάσαι να είσαι για κάποια περίοδο της ζωή σου μόνη, εάν αγχώνεσαι για το πότε θα παντρευτείς ή εάν νιώθεις πως ο περίγυρός σου σε κατακρίνει για την απουσία ερωτικού συντρόφου, τότε είναι πιθανό να επιζητάς απεγνωσμένα μια σχέση, δίχως να φιλτράρεις πραγματικά αυτόν που έχεις απέναντί σου. Συνήθως, όσο μεγαλύτερο είναι το άγχος σου να κάνεις μία σχέση, τόσο πιο αποτυχημένη είναι και η επιλογή σου
4. Αναζητώ το "μπαστουνάκι μου". Όλοι θέλουμε να νιώθουμε ασφάλεια και να γνωρίζουμε πως έχουμε στο πλάι μας άτομα για να βασιστούμε πάνω τους. Ωστόσο, το να επιθυμούμε την βοήθεια των άλλων, είναι κάτι το τελείως διαφορετικό από το να πιστεύουμε ότι δεν μπορούμε να τα καταφέρουμε βασιζόμενοι στις δικές μας και μόνο δυνάμεις. Πιστεύεις στον εαυτό και την αξία σου ή περιμένεις να νιώσεις σημαντική μέσα από τον σύντροφό σου; Μήπως τείνεις να δημιουργείς σχέσεις συναισθηματικής εξάρτησης που τραυματίζουν την αυτοεκτίμηση και τον αυτοσεβασμό σου;
5. Πιστεύω ότι η ευτυχία βρίσκεται σε αυτά που δεν έχω. Είναι σημαντικό να προσπαθείς να εξελίσσεσαι συνεχώς ως άτομο, να θέτεις νέους στόχους και να προσπαθείς να υλοποιείς τα όνειρά σου. Ωστόσο, εάν μπεις σε μια διαδικασία αναζήτησης του "ιδανικού συντρόφου" και αυτό γίνει αυτοσκοπός, είναι πιθανό να αφήνεις κάθε φορά την ευτυχία να γλιστρά μέσα από τα χέρια σου. Μάθε να νιώθεις ικανοποίηση με αυτά που έχεις τη δεδομένη στιγμή. Ο άντρας που εσύ "κυνηγάς", αλλά εκείνος δεν διάκειται θετικά απέναντί σου, δε σημαίνει πως είναι αυτός που θα σε κάνει να νιώσεις ευτυχία και ολοκλήρωση!
6. Μου αρέσουν τα "κακά παιδιά". Οι προσδοκίες σου από έναν ερωτικό σύντροφο θα πρέπει να είναι σύστοιχες με τα βασικά στοιχεία του χαρακτήρα του. Μπορεί, για παράδειγμα, να σε προσελκύει η ανεμελιά, η ανοιχτή στάση σε νέες εμπειρίες, η σκληρότητα και η παρορμητικότητα του "κακού παιδιού", αλλά δεν είναι δυνατόν να τον φαντάζεσαι να περνάει το βράδυ του μαζί σου ενώ χαλαρώνετε με μια αγκαλιά στον καναπέ. Δεν μπορείς να ονειρεύεσαι ότι θα δεθεί συναισθηματικά μαζί σου και θα είσαι προτεραιότητά του. Προσπάθησε να ορίσεις τις ουσιαστικές ανάγκες που επιθυμείς να ικανοποιεί ο σύντροφός σου

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ

Η επαναλαμβανόμενη επιλογή λάθος ερωτικού συντρόφου ουσιαστικά αποτελεί ένα μοτίβο που κυριαρχεί στη ζωή σου. Προκειμένου να το "σπάσεις":

Αναρωτήσου πού μπορεί να έχει τις ρίζες της η δημιουργία αυτού του μοτίβου. Ποιοί παράγοντες έχουν συμβάλει στη διαιώνισή του;

Παρατήρησε ποιός τύπος ανδρός καταλήγει "τοξικός" για σένα, αλλά παρόλα αυτά σε προσελκύει. Ποιά είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του; Ποιόν σου θυμίζει;

Προσπάθησε να κατανοήσεις τους λόγους για τους οποίους νιώθεις έλξη για τον συγκεκριμένο τύπο συντρόφου. Τι κερδίζεις από αυτόν; 

Εντόπισε τι πραγματικά επιθυμείς να σου προσφέρει ο σύντροφός σου

 

Απόφυγε να κατευθύνουν τις επιλογές στο το άγχος και ο φόβος του "θα μείνω μόνη μου για πάντα"

Μάθε να είσαι ανεξάρτητη

Καλό είναι να μην συμβιβάζεσαι με το παραμικρό

Ενίσχυσε την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή σου. Εάν εσύ πρώτα δεν πιστέψεις στην αξία σου, δε θα το κάνει και κανείς άλλος

Σίγουρα το να βρεις τον κατάλληλο σύντροφο για σένα, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ούτε, όμως, και ακατόρθωτη! Όταν καταλάβεις τους κύριους λόγους για τους οποίους ελκύεσαι από "λάθος άτομα", θα μπορέσεις να βρεις πιο εύκολα αυτόν που σου αξίζει πραγματικά.

Θυμήσου: "Κανείς δεν μπορεί να σε πληγώσει χωρίς τη συγκατάθεσή σου" (Μαχάτμα Γκάντι).

ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Είναι γεγονός ότι τόσο η ψυχική όσο και η σωματική υγεία επηρεάζονται δυσμενώς σε περιόδους οικονομικών κρίσεων. Μάλιστα, ειδικά για τις συναισθηματικές διαταραχές, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι κατατάσσονται ανάμεσα στις πρώτες αιτίες που προκαλούν σημαντική ανικανότητα, ενώ μέχρι το 2020 υπολογίζεται ότι θα έρχονται δεύτερες σε συχνότητα μετά την ισχαιμική καρδιοπάθεια.

Παρατηρείται, λοιπόν, ότι η αύξηση της ανεργίας, η μείωση του εισοδήματος, το εργασιακό στρες και γενικότερα η αβεβαιότητα σε σχέση με το αύριο σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την αύξηση περιστατικών αγχώδους διαταραχής, κατάθλιψης, αυτοκτονιών, αλλά και έλκους, διαφόρων μορφών καρκίνου καθώς και με τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα δεν θα μπορούσαν να μην επηρεαστούν αρνητικά και οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Τι συμβαίνει; Το μεταιχμιακό μας σύστημα, ο «συναισθηματικός μας εγκέφαλος» θα μπορούσαμε να πούμε, ενεργοποιεί τον μηχανισμό του άγχους έτσι ώστε να προετοιμαστούμε για να αντιμετωπίσουμε όλα όσα απειλούν τη ζωή μας (π.χ. την απώλεια εργασίας, την οικονομική αστάθεια, τις έκτακτες εισφορές). Όμως, το παρατεταμένο άγχος που προκαλείται αντί τελικά να λειτουργήσει ως κινητήριος δύναμη, καταλήγει να κατατρώει τα ψυχικά και σωματικά μας αποθέματα, οδηγώντας σταδιακά σε παθητικότητα και αδρανοποίηση. Επιπρόσθετα, παύουμε να σκεφτόμαστε λογικά κυριευμένοι από τα αρνητικά μας συναισθήματα, με αποτέλεσμα να γινόμαστε ευερέθιστοι και εριστικοί.

Συνήθως, όλη αυτή η αρνητική ενέργεια εκτονώνεται στα αγαπημένα μας πρόσωπα που τελικά παίρνουν τη θέση «σάκου του μποξ». Έτσι, η αγορά για παράδειγμα από τον σύντροφό μας ενός προϊόντος από το σούπερ μάρκετ που είναι λίγο πιο ακριβό συγκριτικά με μια άλλη μάρκα ή ακόμα και ενός μικρού δώρου προκειμένου να μας ευχαριστήσει μπορεί να πυροδοτήσει σκέψεις όπως: «πάλι μπαίνουμε σε περιττά έξοδα, δεν θα έχουμε να πληρώσουμε το νοίκι, πώς θα τα βγάλουμε πέρα» με αποτέλεσμα να αυξάνεται το άγχος και ο θυμός και να καταλήγουμε σε συγκρούσεις δίχως ουσιαστικό λόγο.

Οι οικονομική κρίση, όμως, επηρεάζει και τη σεξουαλική επιθυμία. Σύμφωνα με έρευνα της Εταιρείας Μελέτης της Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας, τα προβλήματα που επικρατούν κυρίως στον εργασιακό χώρο καθώς και η γενικότερη ενασχόληση με την οικονομική αστάθεια κάνουν τα ζευγάρια να παραμελούν τη σεξουαλική τους ζωή. Εκτός αυτού, το χρόνιο στρες οδηγεί σε υιοθέτηση ανθυγιεινών συμπεριφορών, μεταξύ των οποίων και η μεγάλη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε λίπη και ζάχαρη (emotional eating), με αποτέλεσμα την αύξηση της παχυσαρκίας. Κατ’ επέκταση, η άσχημη εικόνα για το σώμα μας δημιουργεί την πεποίθηση ότι είμαστε λιγότερο ποθητοί και έτσι επιλέγουμε περισσότερο την απόσυρση, παρά την επαφή.

Σε γενικές γραμμές, αυτοί που επηρεάζονται περισσότερο σε σχέση με τη σεξουαλική τους ζωή, φαίνεται να είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι επιστήμονες, όσοι ασχολούνται με χειρωνακτικά επαγγέλματα και γενικότερα όσοι ανήκουν στα λεγόμενα μεσαία στρώματα, καθώς αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να μετακινηθούν προς χαμηλότερες κοινωνικά βαθμίδες.

Μερικές χρήσιμες συμβουλές:

• Δημιουργείστε ένα «κοινωνικό δίκτυο» με ανθρώπους που πραγματικά θέλετε στη ζωή σας. Από εκεί θα μπορέσετε να αντλήσετε δύναμη και κουράγιο

• Προσπαθήστε να αφήσετε στην άκρη όλα όσα ΘΑ μπορούσατε να έχετε. Αυτό που έχει σημασία είναι να αντλήσετε ικανοποίηση από αυτά που ΗΔΗ έχετε

• Θυμηθείτε ότι ΖΩ δε σημαίνει απλά ΥΠΑΡΧΩ. Όσες δυσκολίες κι αν υπάρχουν σε επαγγελματικό και οικονομικό τομέα, βρείτε λίγο χρόνο για τον εαυτό σας και τους αγαπημένους σας. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από στιγμές ανάπαυσης και ψυχαγωγίας που έστω και για λίγο θα τον αποφορτίσουν από τα βάρη της καθημερινότητας

Μην ξεχνάτε ότι αν και τα χρήματα δίνουν λύση σε πολλά προβλήματα, δεν είναι απαραίτητα ταυτόσημα της ευτυχίας!


Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ: ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΚΛΗΣΗ

Μερικά παιδιά αισθάνονται έντονο άγχος και φόβο όταν πηγαίνουν για πρώτη φορά σχολείο ή αρχίζει η νέα σχολική χρονιά μετά από τις καλοκαιρινές διακοπές.
Οι γονείς, μέσα στα πλαίσια του ρόλου τους, οφείλουν να βοηθήσουν το παιδί ώστε να ξεπεράσει τα άγχη και τις φοβίες του σχετικά με το σχολείο, προκειμένου να προσαρμοστεί και να αποδώσει καλύτερα. Όταν, μάλιστα, το παιδί έχει αναπτύξει δεξιότητες που είναι χρήσιμες και απαραίτητες κατά τη μαθησιακή διαδικασία, οι πιθανότητες να παρουσιαστούν προβλήματα στο σχολείο ελαχιστοποιούνται.

Σίγουρα η μεγαλύτερη ανησυχία σημειώνεται στους γονείς των οποίων το παιδί θα πάει για πρώτη φορά στην Α΄ Δημοτικού. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται και το πόσο δύσκολη καθίσταται συχνά η μετάβαση από την ΣΤ΄ Δημοτικού στην Α΄ Γυμνασίου. Η κατάσταση δυσχεραίνεται ειδικά όταν απαιτείται η αλλαγή σχολείου και κατ’ επέκταση η απομάκρυνση από τους παλιούς και γνώριμους φίλους και συμμαθητές. Το παιδί, λοιπόν, έρχεται αντιμέτωπο με μια σειρά αλλαγών, οι οποίες σε συνδυασμό με τις σωματικές μεταβολές κι την προσπάθεια εύρεσης της προσωπικής του ταυτότητας, καθώς η περίοδος αυτή συμπίπτει με την έναρξη της εφηβείας, είναι δυνατόν να διαταράξουν τις ισορροπίες του και να προκαλέσουν σύγχυση.

Πιο συγκεκριμένα, ο νεαρός έφηβος έρχεται αντιμέτωπος με το ότι:

•Ενώ είχε καταφέρει να κατακτήσει το ρόλο του «μεγάλου» ως «εκτάκι», που κατευθύνει τα μικρότερα παιδιά, τώρα ξαναγίνεται ο «μικρότερος» του σχολείου, τον οποίο συχνά κοροϊδεύουν και δεν υπολογίζουν

•Εισέρχεται εκ νέου σε ένα άγνωστο περιβάλλον, όπου δεν τον γνωρίζουν οι καθηγητές του και συχνά ούτε και οι συμμαθητές του

•Συχνά είναι δύσκολο να κερδίσει την προσοχή των καθηγητών του, καθώς αυτοί εναλλάσσονται διαρκώς και οι διδακτικές ώρες μαζί τους είναι περιορισμένες

•Πλέον απαιτείται διαφορετικός τρόπος σκέψης, συμπεριφοράς στην τάξη και μελέτης

•Οι ανταγωνισμοί εντείνονται λόγω της ηλικίας των παιδιών

•Η αντιδραστικότητα σε ζητήματα πειθαρχίας αυξάνει, λόγω της τάσης για αυτονομία που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη ηλικία, με αποτέλεσμα τις συχνές εντάσεις με τους καθηγητές


Η συμπεριφορά του γονέα κρίνεται για άλλη μια φορά καθοριστική:

•Είναι σημαντικό να ενθαρρύνετε και να ενδυναμώνετε το παιδί σας, ώστε να αντιμετωπίζει τις νέες καταστάσεις ως πρόκληση και όχι ως δυσεπίλυτο πρόβλημα

•Σε κάθε περίπτωση μην ξεχνάτε να τονίζετε τη θετική όψη της μετάβασής του στη νέα αυτή εκπαιδευτική βαθμίδα

•Ενημερώστε το παιδί σας για τη ζωή στο γυμνάσιο, αλλά προσέξτε να μην το τρομοκρατήσετε εν όψει των νέων του υποχρεώσεων

•Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στα πιο μικροκαμωμένα παιδιά, καθώς για αυτά η προσαρμογή συνήθως είναι δυσκολότερη, λόγω της ανομοιογένειας συγκριτικά με τους συμμαθητές τους, ενώ συχνά χαρακτηρίζονται και από χαμηλή αυτοπεποίθηση

•Ενισχύστε την επικοινωνία του παιδιού σας με αγαπημένους φίλους και συμμαθητές, ώστε να νιώθει ότι ανήκει σε μια ομάδα όπου είναι αποδεκτό

•Προσπαθήστε η αλλαγή αυτή στην εκπαιδευτική βαθμίδα να μην συνοδεύεται από επιπρόσθετες αλλαγές στα πλαίσια της οικογένειας

Το θετικό είναι πως τα περισσότερα παιδιά προσαρμόζονται αποτελεσματικά τόσο στο γυμνάσιο, όσο και στο σχολείο γενικότερα, μετά από τους πρώτους δυο – τρεις μήνες. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση είναι ιδιαίτερα βοηθητικό για το παιδί όταν ενθαρρύνεται να μιλήσει ανοιχτά για τους φόβους και τα άγχη του και όταν ξέρει πως οι γονείς του είναι δίπλα του προκειμένου να το βοηθήσουν να ξεπεράσει την όποια δύσκολη κατάσταση.

Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη

Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΥΠΝΟΥ: ΠΩΣ ΝΑ ΑΠΑΛΛΑΓΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΫΠΝΙΑ!

Είναι γεγονός ότι, κατά μέσο όρο, περνάμε το 1/3 της ζωής μας κοιμώμενοι. Πρόκειται για ένα χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που περνάμε φροντίζοντας τα παιδιά μας, διασκεδάζοντας με τους φίλους μας ή δουλεύοντας. Ο ύπνος είναι τόσο απαραίτητος για την επιβίωσή μας, όσο και η ίδια μας η αναπνοή και σίγουρα είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια απλή ξεκούραση! Πώς θα μπορούσαμε, λοιπόν, να καθορίσουμε μια τόσο πολύπλοκη λειτουργία;

Έχει ειπωθεί πως ο ύπνος και η εγρήγορση είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Αυτό γιατί, αν και όταν είμαστε ξύπνιοι μπορούμε να έχουμε πλήρη συνείδηση των δραστηριοτήτων μας, όταν κοιμόμαστε δεν έχουμε σχεδόν καθόλου φυσική δραστηριότητα, εκτός μόνο από μερικές ασυνείδητες κινήσεις. Ειδικές λειτουργίες του εγκεφάλου μειώνουν την ποσότητα των μηνυμάτων που έχουν ως αφετηρία τις αισθήσεις, ενώ άλλα σήματα, προερχόμενα από τον εγκέφαλο, χαλαρώνουν ή παραλύουν κεντρικούς μύες. Επίσης, αν και ο εγκέφαλός μας δεν σταματά να λειτουργεί, κατά τη διάρκεια του ύπνου δεν έχουμε τη λογική που μας χαρακτηρίζει όταν είμαστε ξύπνιοι.

Επομένως, ο βαθύς ύπνος κρίνεται ιδιαίτερα ωφέλιμος καθώς βοηθά το σώμα μας να επιδιορθώσει τις βλάβες που υπέστη κατά τη διάρκεια της ημέρας και συμβάλει στη συναισθηματική και νοητική μας ευεξία, ενώ τα όνειρα «ξεκουράζουν» τον εγκέφαλό μας. Επιπρόσθετα, με τον ύπνο δίνεται η δυνατότητα στον εγκέφαλο να ταξινομήσει στα «κατάλληλα ντουλαπάκια» τις καινούριες πληροφορίες που δέχτηκε κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ωστόσο, αν και γεννιόμαστε με το χάρισμα του σχετικά εύκολου ύπνου - όταν τα μωρά χρειάζονται ύπνο, κλείνουν τα μάτια τους και αποκοιμιούνται - όταν φτάσουμε σε μια ώριμη ηλικία, έχουμε ήδη προσαρμόσει τις ανάγκες του ύπνου μας σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Αυτή η μαθημένη συμπεριφορά μας απομακρύνει από την ικανότητά μας να κοιμόμαστε φυσιολογικά.

Ειδικά στις μέρες μας, η παγκόσμια οικονομική κρίση δεν επηρεάζει μόνο την τσέπη των ανθρώπων, αλλά και τον ύπνο τους. Το άγχος και η κατάθλιψη λόγω των χρημάτων που έχασαν, της ανησυχίας για την ασφάλεια της δουλειάς τους και την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς τους, εντείνουν το πρόβλημα της αϋπνίας. Φαίνεται μάλιστα πως η κατάσταση θα επιδεινωθεί όταν χειροτερέψει η κρίση και αυξηθεί η ανεργία.

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι λοιπόν – περίπου το 25% του πληθυσμού - υποφέρουν από έλλειψη ύπνου, με τις γυναίκες να σημειώνουν τα υψηλότερα ποσοστά λόγω της ευαλωτότητάς τους στις ορμονικές διαταραχές. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διευκρινίσουμε ότι κάποιες φορές το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η αϋπνία, αλλά το πώς την αντιλαμβάνεται και την ορίζει το ίδιο το άτομο.

Ωστόσο, αν θέλαμε να ορίσουμε την αϋπνία, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για τη δυσκολία του ατόμου να αποκοιμηθεί ή να διατηρήσει τον ύπνο του ή το να μην είναι αναζωογονητικός ο ύπνος που κάνει με αποτέλεσμα να ξυπνά κουρασμένο, για τουλάχιστον 1 μήνα. Οπότε περιστασιακή και παροδική αϋπνία, όσο ενοχλητική κι αν είναι, δεν ορίζεται ως πρόβλημα από τους ειδικούς.

Αίτια αϋπνίας:
· Οργανικά αίτια και κυρίως αυτά που προκαλούν χρόνιο πόνο (π.χ. καρδιαγγειακά νοσήματα, νευρομυικές διαταραχές, διαταραχές στο αναπνευστικό, γαστρεντερικό, ουροποιητικό σύστημα)
· Ψυχικές διαταραχές (άγχος για καθημερινά προβλήματα, κατάθλιψη, ψυχιατρικά προβλήματα)
· Αλλαγές στις συνθήκες ή στον τρόπο ζωής (αλλαγή σπιτιού, εργασίας κ.λπ.)
· Εξάρτηση από υπνωτικά χάπια
· Περιβαλλοντικοί παράγοντες (θόρυβος, φως, ακραίες θερμοκρασίες)
· Έλλειψη κούρασης, με αποτέλεσμα να μη μας χρειάζεται πολύς ύπνος!

Ο φαύλος κύκλος της ανησυχίας και του άγχους

Πολύ σημαντική «πηγή αϋπνίας», αν και συνήθως δεν την αναγνωρίζουμε ως τέτοια, είναι η ανησυχία μας για την ίδια την αϋπνία: Το άτομο αγχώνεται πως δεν θα τα καταφέρει να κοιμηθεί, αλλά και για τις αρνητικές συνέπειες της έλλειψης ύπνου. Έτσι, οι δυσλειτουργικές αυτές σκέψεις οδηγούν σε αυξημένη διέγερση του οργανισμού, κατάσταση που όμως δεν συνάδει με τον ύπνο, καθώς αυτός απαιτεί μειωμένη εγρήγορση των συστημάτων. Επομένως, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος όπου η ανησυχία προκαλεί αϋπνία και από τη στιγμή που θα εμφανιστεί η αϋπνία θα γίνουν πιο έντονα τα συμπτώματα της ανησυχίας και του άγχους!

Συνέπειες της αϋπνίας
Η έλλειψη ύπνου μπορεί να δημιουργήσει ανεπιθύμητες συνέπειες και προβλήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, όπως εκνευρισμό, δυσκολίες στη μνήμη, μειωμένη αποδοτικότητα στην εργασία και το σχολείο, κακή διάθεση, πονοκέφαλο, μειωμένη αντοχή στο στρες, αλλαγές στην όρεξη, αύξηση του κινδύνου ατυχημάτων, υπνηλία, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης. Σύμφωνα με έρευνες, οι διαταραχές στον ύπνο ακόμα και για ένα βράδυ οδηγούν σε μείωση της απόδοσης και της ικανότητας συγκέντρωσης κατά περίπου 30% την επόμενη μέρα.

Τρόποι αντιμετώπισης

· Φροντίστε να ξαπλώνετε μόνο όταν έχετε πραγματικά νυστάξει Αν δεν σας πάρει ο ύπνος μέσα σε 20΄, σηκωθείτε και ασχοληθείτε με κάτι άλλο
· Μη μένετε πολλές ώρες στο κρεβάτι για να βεβαιωθείτε ότι κοιμηθήκατε αρκετά, γιατί έτσι αυξάνεται η ανησυχία σας για τον ύπνο και επομένως και οι δυσκολίες σας
· Μην παίρνετε σύντομους ύπνους κατά τη διάρκεια της ημέρας
· Αφιερώστε τουλάχιστον μία ώρα πριν πάτε για ύπνο προκειμένου να χαλαρώσετε.
· Δοκιμάστε ένα ζεστό μπάνιο με αρωματικά έλαια, κάντε μασάζ στο πρόσωπο και ασκήσεις χαλάρωσης με τη βοήθεια αναπνοών προκειμένου να φύγει η ένταση
· Βελτιώστε τους περιβαλλοντικούς παράγοντες: διαλέξτε κατάλληλο στρώμα, φροντίστε η θερμοκρασία της κρεβατοκάμαρας να είναι μεταξύ 16 – 17 C, αερίστε καλά το δωμάτιο 10΄πριν, φτιάξτε το δικό σας μαξιλάρι με βότανα (π.χ. λεβάντα, φλούδα πορτοκαλιού, γαρύφαλλο)
· Εξετάστε και εντοπίστε την πηγή της αϋπνίας σας: Κρατήστε ένα «ημερολόγιο ύπνου» για να μελετήσετε τις συνήθειές σας, τις σκέψεις σας και ότι άλλο σχετίζεται με τα προβλήματα ύπνου σας.
· Θυμηθείτε! Το κρεβάτι δεν είναι μέρος για να συγκεντρωνόμαστε, αλλά για να κοιμόμαστε! Αφιερώστε 10΄ – 15΄ προκειμένου να καταγράψετε σε ένα χαρτί τα θέματα που σας απασχολούν και αφήστε το έξω από το δωμάτιο διώχνοντας αυτές τις σκέψεις από το μυαλό σας
· Ρυθμίστε το ξυπνητήρι ώστε να σηκώνεστε την ίδια ώρα κάθε πρωί
· Η χρήση υπνωτικών χαπιών μπορεί να βοηθήσει μόνο προσωρινά, καθώς χάνουν την αποτελεσματικότητά τους περίπου έπειτα από 2-4 εβδομάδες όταν λαμβάνονται κάθε βράδυ
· Φροντίστε να ασκείστε για τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα από 30΄. Ειδικά η αεροβική άσκηση φαίνεται πως αυξάνει την ποσότητα του εισπνεόμενου οξυγόνου, βελτιώνει την αναπνοή και δυναμώνει την καρδιά, συμβάλλοντας έτσι σε έναν καλό ύπνο.
· Βάλτε στη διατροφή σας τροφές που βοηθούν στον ύπνο, όπως αυτές που περιέχουν τρυπτοφάνη, μαγνήσιο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και υδατάνθρακες.
· Αποφύγετε βαριά και ιδιαίτερα λιπαρά φαγητά το βράδυ και φροντίστε ώστε το τελευταίο γεύμα σας να έχει πραγματοποιηθεί τουλάχιστον 2 ώρες πριν ξαπλώσετε. Ωστόσο, αποφύγετε να πέσετε στο κρεβάτι με τελείως άδειο στομάχι καθώς η υπογλυκαιμία προκαλεί την έκκριση ορμονών, οι οποίες ουσιαστικά διεγείρουν τον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η διαδικασία του ύπνου.
· Μετά τις 7 – 8 το απόγευμα, αποφύγετε τη λήψη καφεϊνης - καθώς ενεργοποιεί τα κέντρα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την αφύπνηση - αλκοόλ – καθώς επηρεάζει αρνητικά τον βαθύ ύπνο και τον ύπνο REM - καθώς και νικοτίνης – καθώς πέραν του ότι αποτελεί διεγερτική ουσία, προκαλεί και έκκριση της επινεφρίνης, ορμόνης του στρες, που εμποδίζει τον βαθύ ύπνο.
· Στις περιπτώσεις που η αϋπνία είναι σύμπτωμα είτε κατάθλιψης, είτε αγχώδους διαταραχής, απαιτείται αντιμετώπισή της μέσω ψυχοθεραπείας

Είναι γεγονός πως η αϋπνία ταλαιπωρεί είναι ιδιαίτερα μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμάστε πως ο καλός ύπνος είναι το κλειδί για μια μακρά και γεμάτη υγεία ζωή! Επομένως, μην παραιτηθείτε από την προσπάθεια επίτευξης του ιδανικού ύπνου!

Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
Diploma in Dyslexia
Ειδ. Αιγινήτειο Πανεπιστημιακό νοσοκομείο
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας

site: http://www.wix.com/Elpidapan/Panagiotounakou