Δευτέρα 22 Αυγούστου 2011
ΚΑΘΡΕΦΤΗ ΚΑΘΡΕΦΤΑΚΙ ΜΟΥ…
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ατόμων που δεν έχουν καλή εικόνα για το σώμα τους με αποτέλεσμα να αποφεύγουν τα εφαρμοστά ή με έντονα χρώματα ρούχα, να νιώθουν άγχος πριν βγουν στην παραλία και γενικότερα να προσπαθούν να «κρυφτούν» από τα βλέμματα των γύρω τους.
Στην ψυχολογία, ως εικόνα του σώματος ορίζεται η εντύπωση που έχει ο καθένας για την εξωτερική του εμφάνιση και έχει τέσσερις διαστάσεις οι οποίες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους:
1. Η ρεαλιστική διάσταση (αυτό που φαίνεται στον καθρέφτη μου)
2. Η ψυχολογική διάσταση (αυτό που νιώθω για το σώμα μου)
3. Η κοινωνική διάσταση (το πώς θεωρώ ότι με βλέπουν οι άλλοι)
4. Η ιδανική διάσταση (το πώς θα ήθελα να είμαι)
Τι προκαλεί όμως την απέχθεια προς το ίδιο μας το σώμα; Μερικοί από τους κυριότερους λόγους είναι οι παρακάτω:
• Κοινωνικο-πολιτισμικοί παράγοντες όπως αυτοί προβάλλονται από την ιδιαίτερη κουλτούρα και τις αξίες της κάθε κοινωνίας, αλλά και μέσα από την οικογένεια (π.χ. στην αρχαιότητα το επιθυμητό ήταν το «γεμάτο» σώμα - ένδειξη υγείας και γονιμότητας – ενώ στις μέρες μας το λεπτό και καλογυμνασμένο σώμα)
• Τα πρότυπα του ιδανικού εαυτού που θέλουν να περάσουν τα ΜΜΕ, κυρίως μέσω της διαφήμισης, με σκοπό το κέρδος και την άνθιση της «βιομηχανίας της ομορφιάς»
• Η ανάγκη να έχουμε πάντα την αποδοχή και την αναγνώριση των γύρω μας
• Προσωπικότητα που χαρακτηρίζεται από χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση
Μάλιστα, φαίνεται ότι περισσότερο στις γυναίκες, και όχι τόσο στους άντρες, η αυτοεκτίμηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πώς νιώθουν για το σώμα τους. Αυτό γιατί από μικρή κιόλας ηλικία μαθαίνουν να προσέχουν ιδιαίτερα την εμφάνισή τους, κερδίζοντας αποδοχή και επαίνους για το ωραίο τους ντύσιμο ή το χαμηλό σωματικό βάρος το οποίο καταφέρνουν να διατηρήσουν. Ακόμα και τα παιχνίδια για κορίτσια προβάλουν καλοσχηματισμένα αδύνατα σώματα με έντονες καμπύλες! Έτσι, ενώ οι γυναίκες αντλούν το γόητρό τους σε σημαντικό βαθμό από την εξωτερική τους εμφάνιση, οι άντρες επενδύουν σε άλλους τομείς, όπως στον οικονομικό και επαγγελματικό.
Σίγουρα, δεν μπορούμε να μείνουμε ανεπηρέαστοι από τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε από το άμεσο περιβάλλον μας. Ωστόσο, η υπερβολική επένδυση στην εικόνα του σώματός μας μπορεί να βλάψει την ψυχική μας υγεία οδηγώντας σε διαταραχές όπως ψυχογενή βουλιμία ή ανορεξία, δυσμορφοφοβία, κατάθλιψη.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Σωστές βάσεις μέσα από την οικογένεια. Οι γονείς είναι σημαντικό να αξιολογούν θετικά την εμφάνιση του παιδιού τους, φροντίζοντας παράλληλα να ενισχύουν την αυτοεκτίμησή του καθώς και το να έχει εμπιστοσύνη στις προσωπικές του επιλογές και απόψεις
• Παροχή ενημέρωσης από κοινωνικούς φορείς σε ευάλωτες ομάδες (π.χ. έφηβοι) σχετικά με θέματα διατροφικής συμπεριφοράς. Θα πρέπει να τονιστεί η αξία της διαφορετικότητας, του ψυχικού κόσμου και της προσωπικότητας του ατόμου έναντι της εικόνας του σώματος απλά και μόνο
• Συμφιλίωση με τον εαυτό. Όλοι μας έχουμε «δυνατά» και «αδύνατα» σημεία. Εντοπίστε τα πρώτα και μη διστάσετε να τα προβάλετε!
• Χτίσιμο αυτοεκτίμησης. Μέσω γνωσιακών ψυχοθεραπευτικών τεχνικών είναι δυνατόν να επέλθει αποκατάσταση της αρνητικής εικόνας που μπορεί να έχουμε για το σώμα μας
• Προβολή της προσωπικότητας. Επιλέξτε ιδιαίτερα ρούχα και αξεσουάρ που θα σας κάνουν να νιώσετε πραγματικά ο εαυτός σας!
• Τόνωση της διάθεσης. Ανανεώστε την γκαρνταρόμπα σας και πετάξτε από αυτή όσα σας στεναχωρούν ή που συνδέονται με αρνητικές εμπειρίες σας
Όπως διάβασα κάπου: «η αγάπη για τον εαυτό μας δεν απαιτεί την αγάπη των άλλων και η βαθύτερη αποδοχή του εαυτού δε σχετίζεται με τις απόψεις των άλλων. Το σώμα μας είμαστε εμείς οι ίδιοι, κι αν το περιφρονούμε, σημαίνει ότι δεν αποδεχόμαστε τον εαυτό μας..»
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κό νοσ.
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Τετάρτη 22 Ιουνίου 2011
ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΜΕ ΕΝΑ ΜΟΝΑΧΟΠΑΙΔΙ
Παλιότερα, κάθε οικογένεια συνηθιζόταν να είναι πολυμελής καθώς επικρατούσε η αντίληψη πως αφού έρχονται τα παιδιά καλώς να έρθουν, όσα να είναι! Στις μέρες μας, όμως, λόγω των νέων κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, αλλά και εξαιτίας της δυνατότητας ελέγχου των γεννήσεων, οι περισσότερες οικογένειες έχουν ένα μόνο παιδί. Τι ιδιαιτερότητες, όμως, μπορεί να έχουν οι διακοπές με ένα μοναχοπαίδι;
Είτε αγόρι, είτε κορίτσι, το μοναχοπαίδι είναι το μόνο μέλος της οικογένειας που ανήκει στην «ομάδα των μικρών». Αυτό σημαίνει ότι αρχίζει να ζει μόνο του -μεταξύ ενηλίκων - δίχως την παρέα άλλων παιδιών. Ωστόσο, σύντομα έρχεται η εποχή που δεν αρκείται στη συντροφιά των γονιών του, που οι δραστηριότητες μαζί τους δεν είναι πλέον τόσο δελεαστικές. Τότε, τα πράγματα στις διακοπές αρχίζουν να δυσκολεύουν καθώς το παιδί βιώνει πλήξη και ανία γκρινιάζοντας συνεχώς, έως ότου βρει συνομήλικους φίλους προκειμένου να καταστρώσει εξορμήσεις στην παραλία και αυτοσχέδια παιχνίδια. Άλλωστε, το παιχνίδι αποκτά μεγαλύτερο νόημα όταν μπορείς να το μοιραστείς με κάποιον που το εκτιμά και το ευχαριστιέται το ίδιο!
Κοντά στην ψυχολογία του παιδιού που μεγαλώνει δίχως αδέρφια σε μια οικογένεια, διαμορφώνεται και μια παράλληλη ψυχολογία γονέων, βασικό γνώρισμα της οποίας είναι η επικράτηση της πεποίθησης ότι το παιδί τους είναι πάντα μικρό και ανήμπορο. Έτσι, αν το παιδί θέλει να παίξει, θα τρέξουν να του βρουν παιχνίδι. Αν βαριέται ή είναι κακόκεφο, θα προσπαθήσουν αμέσως να του αλλάξουν τη διάθεση και να ανακαλύψουν τι συμβαίνει. Αν ντρέπεται να προσεγγίσει άλλα παιδιά, θα το παροτρύνουν να μείνει κοντά τους προκειμένου να βγει από τη δύσκολη θέση. Με λίγα λόγια, ο γονιός εστιάζεται πάνω σε αυτό το μοναδικό παιδί, γίνεται υπερπροστατευτικός και άθελά του δεν του δίνει την ευκαιρία να πάρει πρωτοβουλίες. Έτσι, όμως, υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας εξαρτημένων και φοβισμένων παιδιών με δυσκολία στις ανθρώπινες επαφές εκτός σπιτιού.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές για την περίοδο των διακοπών:
• Βοηθήστε το παιδί σας να γίνει πιο αυτόνομο. Στείλτε το κατασκήνωση ή να περάσει μερικές βδομάδες με τον παππού και τη γιαγιά
• Επιλέξτε έναν καλοκαιρινό προορισμό κατάλληλο για συναναστροφές με άλλα παιδιά. Τα παιδιά ελάχιστα ενδιαφέρονται για μέρη ιστορικής σημασίας, φυσικές ομορφιές ή ακριβά ξενοδοχεία. Αυτό που τα απασχολεί είναι να υπάρχει δυνατότητα γνωριμίας με άλλα παιδιά και πολύ παιχνίδι που σε τίποτα δεν θα μοιάζει με τους περιορισμούς των δραστηριοτήτων εντός σπιτιού. Συνήθως, οι διακοπές στο χωριό ή σε ένα μέρος όπου μπορούν να ξανασυναντήσουν «φίλους του προηγούμενου καλοκαιριού» είναι ο καλύτερος προορισμός!
• Ενισχύστε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας. Εάν νιώθετε ότι είναι ντροπαλό και διστακτικό επιδιώξτε διακριτικά να κάθεστε σε χώρους οι οποίοι αποτελούν τόπο συγκέντρωσης και άλλων παιδιών. Τονίστε του ότι «καταλαβαίνετε πως του είναι δύσκολο να ζητήσει από κάποιο άλλο παιδί να μοιραστεί το παιχνίδι μαζί του, αλλά και πως αν ήταν εκείνο σε μια αντίστοιχη θέση θα χαιρόταν να κάνει νέους φίλους»!
• Καλό είναι να μη δείχνετε την ανησυχία σας κάθε ώρα. Όσο κι αν φοβάστε προσπαθήστε, όπου είναι εφικτό, να κάνετε το παιδί σας να νιώσει ότι μπορεί να εμπιστευτεί τον εαυτό του και να δράσει πιο ελεύθερα από ότι συνήθως
• Μην προσπαθείτε να τα προλάβετε και να τα προβλέψετε όλα. Αναλογιστείτε: «Εάν μου ζητούσαν δύο ή τρία παιδιά το ίδιο πράγμα ταυτόχρονα, θα προλάβαινα»;
Είναι γεγονός, ότι το μοναχοπαίδι γνωρίζει τη μοναξιά από νωρίς και σε κάθε ευκαιρία θέλει να ξεφύγει από αυτήν. Εάν πάρετε μερικά από τα παραπάνω μέτρα, θα μπορέσετε να περιορίσετε αρκετά από τα μειονεκτήματα των διακοπών με ένα μοναχοπαίδι. Άλλωστε, δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση από τα παιδιά με αδέλφια, καθώς αν η οικογένεια βοηθήσει με τον κατάλληλο τρόπο η εξέλιξή του θα είναι πολύ θετική!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Είτε αγόρι, είτε κορίτσι, το μοναχοπαίδι είναι το μόνο μέλος της οικογένειας που ανήκει στην «ομάδα των μικρών». Αυτό σημαίνει ότι αρχίζει να ζει μόνο του -μεταξύ ενηλίκων - δίχως την παρέα άλλων παιδιών. Ωστόσο, σύντομα έρχεται η εποχή που δεν αρκείται στη συντροφιά των γονιών του, που οι δραστηριότητες μαζί τους δεν είναι πλέον τόσο δελεαστικές. Τότε, τα πράγματα στις διακοπές αρχίζουν να δυσκολεύουν καθώς το παιδί βιώνει πλήξη και ανία γκρινιάζοντας συνεχώς, έως ότου βρει συνομήλικους φίλους προκειμένου να καταστρώσει εξορμήσεις στην παραλία και αυτοσχέδια παιχνίδια. Άλλωστε, το παιχνίδι αποκτά μεγαλύτερο νόημα όταν μπορείς να το μοιραστείς με κάποιον που το εκτιμά και το ευχαριστιέται το ίδιο!
Κοντά στην ψυχολογία του παιδιού που μεγαλώνει δίχως αδέρφια σε μια οικογένεια, διαμορφώνεται και μια παράλληλη ψυχολογία γονέων, βασικό γνώρισμα της οποίας είναι η επικράτηση της πεποίθησης ότι το παιδί τους είναι πάντα μικρό και ανήμπορο. Έτσι, αν το παιδί θέλει να παίξει, θα τρέξουν να του βρουν παιχνίδι. Αν βαριέται ή είναι κακόκεφο, θα προσπαθήσουν αμέσως να του αλλάξουν τη διάθεση και να ανακαλύψουν τι συμβαίνει. Αν ντρέπεται να προσεγγίσει άλλα παιδιά, θα το παροτρύνουν να μείνει κοντά τους προκειμένου να βγει από τη δύσκολη θέση. Με λίγα λόγια, ο γονιός εστιάζεται πάνω σε αυτό το μοναδικό παιδί, γίνεται υπερπροστατευτικός και άθελά του δεν του δίνει την ευκαιρία να πάρει πρωτοβουλίες. Έτσι, όμως, υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας εξαρτημένων και φοβισμένων παιδιών με δυσκολία στις ανθρώπινες επαφές εκτός σπιτιού.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές για την περίοδο των διακοπών:
• Βοηθήστε το παιδί σας να γίνει πιο αυτόνομο. Στείλτε το κατασκήνωση ή να περάσει μερικές βδομάδες με τον παππού και τη γιαγιά
• Επιλέξτε έναν καλοκαιρινό προορισμό κατάλληλο για συναναστροφές με άλλα παιδιά. Τα παιδιά ελάχιστα ενδιαφέρονται για μέρη ιστορικής σημασίας, φυσικές ομορφιές ή ακριβά ξενοδοχεία. Αυτό που τα απασχολεί είναι να υπάρχει δυνατότητα γνωριμίας με άλλα παιδιά και πολύ παιχνίδι που σε τίποτα δεν θα μοιάζει με τους περιορισμούς των δραστηριοτήτων εντός σπιτιού. Συνήθως, οι διακοπές στο χωριό ή σε ένα μέρος όπου μπορούν να ξανασυναντήσουν «φίλους του προηγούμενου καλοκαιριού» είναι ο καλύτερος προορισμός!
• Ενισχύστε την αυτοπεποίθηση του παιδιού σας. Εάν νιώθετε ότι είναι ντροπαλό και διστακτικό επιδιώξτε διακριτικά να κάθεστε σε χώρους οι οποίοι αποτελούν τόπο συγκέντρωσης και άλλων παιδιών. Τονίστε του ότι «καταλαβαίνετε πως του είναι δύσκολο να ζητήσει από κάποιο άλλο παιδί να μοιραστεί το παιχνίδι μαζί του, αλλά και πως αν ήταν εκείνο σε μια αντίστοιχη θέση θα χαιρόταν να κάνει νέους φίλους»!
• Καλό είναι να μη δείχνετε την ανησυχία σας κάθε ώρα. Όσο κι αν φοβάστε προσπαθήστε, όπου είναι εφικτό, να κάνετε το παιδί σας να νιώσει ότι μπορεί να εμπιστευτεί τον εαυτό του και να δράσει πιο ελεύθερα από ότι συνήθως
• Μην προσπαθείτε να τα προλάβετε και να τα προβλέψετε όλα. Αναλογιστείτε: «Εάν μου ζητούσαν δύο ή τρία παιδιά το ίδιο πράγμα ταυτόχρονα, θα προλάβαινα»;
Είναι γεγονός, ότι το μοναχοπαίδι γνωρίζει τη μοναξιά από νωρίς και σε κάθε ευκαιρία θέλει να ξεφύγει από αυτήν. Εάν πάρετε μερικά από τα παραπάνω μέτρα, θα μπορέσετε να περιορίσετε αρκετά από τα μειονεκτήματα των διακοπών με ένα μοναχοπαίδι. Άλλωστε, δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση από τα παιδιά με αδέλφια, καθώς αν η οικογένεια βοηθήσει με τον κατάλληλο τρόπο η εξέλιξή του θα είναι πολύ θετική!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Τετάρτη 11 Μαΐου 2011
ΤΟ ΣΤΡΕΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
Η περίοδος των εξετάσεων έφτασε και το στρες, τουλάχιστον μιας μεγάλης μερίδας των μαθητών, είναι πραγματικότητα! Σκέψεις για τυχόν μη επαρκή προετοιμασία, ενδεχόμενη αποτυχία και προσωπική ανεπάρκεια αρχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό!
Μια τέτοια αίσθηση είναι αναμενόμενη καθώς το στρες των εξετάσεων συνήθως συνδέεται με τον φόβο που νιώθουμε μήπως απογοητεύσουμε τον εαυτό μας ή τους γονείς μας και γενικότερα τους «Σημαντικούς Άλλους». Έπειτα, το στρες διογκώνεται μέσα από μια σειρά αρνητικών σκέψεων που αρχίζουν να μας κατακλύζουν (π.χ. «Είμαι σίγουρος ότι δεν θα τα καταφέρω», «Δεν θα γράψω τόσο καλά όσο χρειάζεται», «Εάν δεν περάσω στο πανεπιστήμιο δεν έχω μέλλον»), αλλά και από υπερβολικές προσωπικές προσδοκίες (π.χ. «Πρέπει οπωσδήποτε να περάσω στην Χ σχολή», «Πρέπει να γράψω καλύτερα από όλους»). Άλλωστε, όταν κανείς «πείθει» τον εαυτό του ότι δεν είναι αρκετά ικανός και πως δεν θα καταφέρει να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις των εξετάσεων, ασυνείδητα αρχίζει να συμπεριφέρεται με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτύχει!
Μερικές από τις δυσάρεστες επιπτώσεις του υπερβολικού στρες μπορεί να είναι: αδυναμία συγκέντρωσης, δυσκολία στην απομνημόνευση, ταχυκαρδία, εφίδρωση, πόνοι στην κοιλιά, ναυτία, δερματικές διαταραχές, ευερεθιστότητα, δυσκολίες στον ύπνο.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
1. Οργάνωση μελέτης:
· Φτιάξε χρονοδιάγραμμα μελέτης προκαθορίζοντας σε πόσο χρόνο θα πρέπει να ολοκληρώσεις το κάθε κεφάλαιο. Σημείωνε τους στόχους που πετυχαίνεις και αναρωτήσου τι δεν λειτούργησε στις περιπτώσεις που βγήκες εκτός χρόνου
· Σε περίπτωση που δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς επειδή σε κυριεύουν διάφορες σκέψεις που δεν σχετίζονται με το διάβασμα, κατέγραψε τες σε μια λευκή κόλλα χαρτί και ασχολήσου με αυτές αργότερα, όταν θα κάνεις ένα μικρό διάλειμμα
· Φτιάξε από το βράδυ της προηγούμενης μια λίστα με όλα όσα έχεις να κάνεις την επόμενη μέρα. Βάλε προτεραιότητες ορίζοντας τις πιο «επείγουσες» υποχρεώσεις σου!
· Κάθε φορά που ολοκληρώνεται η μελέτη ενός μαθήματος, φρόντιζε να απομακρύνεις οτιδήποτε σχετιζόταν με αυτό από το γραφείο σου, ώστε να έχεις την άνεση να συγκεντρώσεις το απαραίτητο υλικό για το επόμενο μάθημα
· Αν νιώσεις ότι έχεις κουραστεί κατά τη διάρκεια της μελέτης, καλύτερα να σηκωθείς, να κάνεις κάτι ευχάριστο και τονωτικό και έπειτα να ξαναγυρίσεις
· Ξεκίνα το διάβασμα από τα πιο δύσκολα και βαρετά. Όταν ξαναδιαβάζεις αυτά που ήδη ξέρεις μπορεί να νιώσεις στιγμιαία δυνατός και καλά προετοιμασμένος, αλλά στη συνέχεια θα αγχωθείς καθώς δεν θα έχεις αρκετό χρόνο για αυτό που δεν ξέρεις καλά
· Προτού ασχοληθείς λεπτομερειακά με ένα κεφάλαιο, φρόντισε να κατανοήσεις το γενικό θέμα που πραγματεύεται με τη βοήθεια τίτλων / πλαγιότιτλων, εικόνων, διαγραμμάτων. Χρησιμοποίησε αρίθμηση και λέξεις κλειδιά, προκειμένου να θυμάσαι καλύτερα ονόματα και γεγονότα
· Φτιάξε μια ιστορία που θα σε βοηθήσει να συνδέσεις τις διάφορες έννοιες μεταξύ τους
· Σταμάτα το διάβασμα σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να διαπιστώσεις τι θυμάσαι. Επειδή αναπαράγουμε κάτι αμέσως μόλις το διαβάσαμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πληροφορία μπορεί να ανακληθεί και από την μακροπρόθεσμη μνήμη. Αν δεν αποθηκευτούν οι πληροφορίες στη μακροπρόθεσμη μνήμη μέσα σ’ ένα 24ωρο θα έχεις ξεχάσει το 80% από όσα έμαθες
2. Τεχνικές χαλάρωσης:
· Ασκήσου στη διαφραγματική αναπνοή, ειδικά πριν από τον βραδινό ύπνο, προκειμένου να εξασφαλίσεις έναν βαθύ και καλής ποιότητας ύπνο
· Οραματίσου τη στιγμή των εξετάσεων και προετοιμάσου για τυχόν δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσεις εκείνη τη στιγμή
· Αφιέρωσε λίγο χρόνο για αερόβια άσκηση καθώς εκτός του ότι βοηθάει στη διαχείριση του στρες, αυξάνει την πρόσληψη οξυγόνου στον εγκέφαλο με αποτέλεσμα τη βελτίωση της μνήμης και της σκέψης
· Φρόντισε να κοιμάσαι για τουλάχιστον 6 ώρες καθώς ο ύπνος βοηθάει στην «αποθήκευση» των πληροφοριών
3. Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων:
· Ακόμα κι αν νιώσεις ότι δεν ξέρεις τίποτα, ψάξε να βρεις την άσκηση που μπορείς να διαχειριστείς καλύτερα και σιγά – σιγά οι απαντήσεις θα αρχίσουν να έρχονται στο μυαλό σου
· Σημείωσε λέξεις ή φράσεις που σου έρχονται στο μυαλό ώστε αργότερα να τις οργανώσεις και να αρχίσουν να αποκτούν νόημα
· Φέρε καθησυχαστικές σκέψεις στο μυαλό σου όπως: «Είναι φυσιολογικό να αισθάνομαι άγχος. Σύντομα θα νιώσω καλύτερα», «Θα τα καταφέρω όπως και όλες τις άλλες φορές που έδωσα εξετάσεις»
Ο ρόλος των γονέων:
· Εξασφαλίστε συνθήκες ησυχίας και ηρεμίας στο σπίτι έτσι ώστε το παιδί να μην το απασχολεί τίποτε άλλο πέραν της μελέτης του
· Ενισχύστε και δώστε κουράγιο στο παιδί σας υπενθυμίζοντάς του τα όσα έχει κατακτήσει μέχρι τώρα, καθώς και ότι δεν είναι η πρώτη φορά στη ζωή του που δίνει εξετάσεις: «Τα έχεις πάει πολύ καλά μέχρι τώρα, έχεις προσπαθήσει πραγματικά και όλα θα πάνε όπως το επιθυμείς»
· Δείξτε διαθεσιμότητα να ακούσετε με σεβασμό τις ανησυχίες του παιδιού σας και βοηθήστε το να ηρεμήσει: «Το άγχος της αποτυχίας είναι φυσιολογικό», «Ακόμα κι αν δεν περάσεις, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις»
Καλό είναι να έχουμε στο μυαλό μας ότι μέτρια επίπεδα στρες οργανώνουν καλύτερα τις προσπάθειές μας και αποτελούν κινητήριο δύναμη για περαιτέρω εξέλιξη. Άλλωστε, η επίδοση στις εξετάσεις δεν αντιπροσωπεύει την ικανότητα και την αξία του ατόμου, αλλά την προσπάθεια που κατέβαλε στη συγκεκριμένη περίσταση!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κό νοσ.
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Μια τέτοια αίσθηση είναι αναμενόμενη καθώς το στρες των εξετάσεων συνήθως συνδέεται με τον φόβο που νιώθουμε μήπως απογοητεύσουμε τον εαυτό μας ή τους γονείς μας και γενικότερα τους «Σημαντικούς Άλλους». Έπειτα, το στρες διογκώνεται μέσα από μια σειρά αρνητικών σκέψεων που αρχίζουν να μας κατακλύζουν (π.χ. «Είμαι σίγουρος ότι δεν θα τα καταφέρω», «Δεν θα γράψω τόσο καλά όσο χρειάζεται», «Εάν δεν περάσω στο πανεπιστήμιο δεν έχω μέλλον»), αλλά και από υπερβολικές προσωπικές προσδοκίες (π.χ. «Πρέπει οπωσδήποτε να περάσω στην Χ σχολή», «Πρέπει να γράψω καλύτερα από όλους»). Άλλωστε, όταν κανείς «πείθει» τον εαυτό του ότι δεν είναι αρκετά ικανός και πως δεν θα καταφέρει να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις των εξετάσεων, ασυνείδητα αρχίζει να συμπεριφέρεται με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτύχει!
Μερικές από τις δυσάρεστες επιπτώσεις του υπερβολικού στρες μπορεί να είναι: αδυναμία συγκέντρωσης, δυσκολία στην απομνημόνευση, ταχυκαρδία, εφίδρωση, πόνοι στην κοιλιά, ναυτία, δερματικές διαταραχές, ευερεθιστότητα, δυσκολίες στον ύπνο.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
1. Οργάνωση μελέτης:
· Φτιάξε χρονοδιάγραμμα μελέτης προκαθορίζοντας σε πόσο χρόνο θα πρέπει να ολοκληρώσεις το κάθε κεφάλαιο. Σημείωνε τους στόχους που πετυχαίνεις και αναρωτήσου τι δεν λειτούργησε στις περιπτώσεις που βγήκες εκτός χρόνου
· Σε περίπτωση που δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς επειδή σε κυριεύουν διάφορες σκέψεις που δεν σχετίζονται με το διάβασμα, κατέγραψε τες σε μια λευκή κόλλα χαρτί και ασχολήσου με αυτές αργότερα, όταν θα κάνεις ένα μικρό διάλειμμα
· Φτιάξε από το βράδυ της προηγούμενης μια λίστα με όλα όσα έχεις να κάνεις την επόμενη μέρα. Βάλε προτεραιότητες ορίζοντας τις πιο «επείγουσες» υποχρεώσεις σου!
· Κάθε φορά που ολοκληρώνεται η μελέτη ενός μαθήματος, φρόντιζε να απομακρύνεις οτιδήποτε σχετιζόταν με αυτό από το γραφείο σου, ώστε να έχεις την άνεση να συγκεντρώσεις το απαραίτητο υλικό για το επόμενο μάθημα
· Αν νιώσεις ότι έχεις κουραστεί κατά τη διάρκεια της μελέτης, καλύτερα να σηκωθείς, να κάνεις κάτι ευχάριστο και τονωτικό και έπειτα να ξαναγυρίσεις
· Ξεκίνα το διάβασμα από τα πιο δύσκολα και βαρετά. Όταν ξαναδιαβάζεις αυτά που ήδη ξέρεις μπορεί να νιώσεις στιγμιαία δυνατός και καλά προετοιμασμένος, αλλά στη συνέχεια θα αγχωθείς καθώς δεν θα έχεις αρκετό χρόνο για αυτό που δεν ξέρεις καλά
· Προτού ασχοληθείς λεπτομερειακά με ένα κεφάλαιο, φρόντισε να κατανοήσεις το γενικό θέμα που πραγματεύεται με τη βοήθεια τίτλων / πλαγιότιτλων, εικόνων, διαγραμμάτων. Χρησιμοποίησε αρίθμηση και λέξεις κλειδιά, προκειμένου να θυμάσαι καλύτερα ονόματα και γεγονότα
· Φτιάξε μια ιστορία που θα σε βοηθήσει να συνδέσεις τις διάφορες έννοιες μεταξύ τους
· Σταμάτα το διάβασμα σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να διαπιστώσεις τι θυμάσαι. Επειδή αναπαράγουμε κάτι αμέσως μόλις το διαβάσαμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πληροφορία μπορεί να ανακληθεί και από την μακροπρόθεσμη μνήμη. Αν δεν αποθηκευτούν οι πληροφορίες στη μακροπρόθεσμη μνήμη μέσα σ’ ένα 24ωρο θα έχεις ξεχάσει το 80% από όσα έμαθες
2. Τεχνικές χαλάρωσης:
· Ασκήσου στη διαφραγματική αναπνοή, ειδικά πριν από τον βραδινό ύπνο, προκειμένου να εξασφαλίσεις έναν βαθύ και καλής ποιότητας ύπνο
· Οραματίσου τη στιγμή των εξετάσεων και προετοιμάσου για τυχόν δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσεις εκείνη τη στιγμή
· Αφιέρωσε λίγο χρόνο για αερόβια άσκηση καθώς εκτός του ότι βοηθάει στη διαχείριση του στρες, αυξάνει την πρόσληψη οξυγόνου στον εγκέφαλο με αποτέλεσμα τη βελτίωση της μνήμης και της σκέψης
· Φρόντισε να κοιμάσαι για τουλάχιστον 6 ώρες καθώς ο ύπνος βοηθάει στην «αποθήκευση» των πληροφοριών
3. Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων:
· Ακόμα κι αν νιώσεις ότι δεν ξέρεις τίποτα, ψάξε να βρεις την άσκηση που μπορείς να διαχειριστείς καλύτερα και σιγά – σιγά οι απαντήσεις θα αρχίσουν να έρχονται στο μυαλό σου
· Σημείωσε λέξεις ή φράσεις που σου έρχονται στο μυαλό ώστε αργότερα να τις οργανώσεις και να αρχίσουν να αποκτούν νόημα
· Φέρε καθησυχαστικές σκέψεις στο μυαλό σου όπως: «Είναι φυσιολογικό να αισθάνομαι άγχος. Σύντομα θα νιώσω καλύτερα», «Θα τα καταφέρω όπως και όλες τις άλλες φορές που έδωσα εξετάσεις»
Ο ρόλος των γονέων:
· Εξασφαλίστε συνθήκες ησυχίας και ηρεμίας στο σπίτι έτσι ώστε το παιδί να μην το απασχολεί τίποτε άλλο πέραν της μελέτης του
· Ενισχύστε και δώστε κουράγιο στο παιδί σας υπενθυμίζοντάς του τα όσα έχει κατακτήσει μέχρι τώρα, καθώς και ότι δεν είναι η πρώτη φορά στη ζωή του που δίνει εξετάσεις: «Τα έχεις πάει πολύ καλά μέχρι τώρα, έχεις προσπαθήσει πραγματικά και όλα θα πάνε όπως το επιθυμείς»
· Δείξτε διαθεσιμότητα να ακούσετε με σεβασμό τις ανησυχίες του παιδιού σας και βοηθήστε το να ηρεμήσει: «Το άγχος της αποτυχίας είναι φυσιολογικό», «Ακόμα κι αν δεν περάσεις, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις»
Καλό είναι να έχουμε στο μυαλό μας ότι μέτρια επίπεδα στρες οργανώνουν καλύτερα τις προσπάθειές μας και αποτελούν κινητήριο δύναμη για περαιτέρω εξέλιξη. Άλλωστε, η επίδοση στις εξετάσεις δεν αντιπροσωπεύει την ικανότητα και την αξία του ατόμου, αλλά την προσπάθεια που κατέβαλε στη συγκεκριμένη περίσταση!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κό νοσ.
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Κυριακή 3 Απριλίου 2011
ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΙΑ
Όλοι οι γονείς, ακόμα και οι πιο ανεκτικοί, επιβάλλουν στα παιδιά τους κάποιες τιμωρίες στην προσπάθειά τους να τα κοινωνικοποιήσουν. Έτσι, οι τιμωρίες είναι στενά συνδεδεμένες με την κοινωνική ζωή, καθώς στόχος τους είναι να προετοιμάσουν τα παιδιά στη συμβίωσή τους με τους άλλους, μέσω της τήρησης κάποιων ηθικών κανόνων. Με άλλα λόγια, απόλυτη ελευθερία δεν υπάρχει ούτε στο παιδί, αλλά ούτε και στους μεγάλους, αφού όλοι πρέπει να ζουν βάσει των ηθικών νόμων της κοινωνικής συμβίωσης.
Κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού, η τιμωρία διαδραματίζει πληροφοριακό ρόλο και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της αλληλεπίδρασης γονέα – παιδιού. Λίγο πριν την εφηβεία το παιδί αντιδρά, καθώς θέλει να ακούγεται και η δική του γνώμη. Έτσι, οι γονείς θα πρέπει να καταφεύγουν στο είδος της πειθαρχίας που βασίζεται στην οριοθέτηση. Άλλωστε, μέσα στην οικογένεια όπου οι σχέσεις είναι οικείες και διέπονται από αγάπη είναι πιο εύκολο να μιλάμε για οριοθέτηση παρά για πειθαρχία. Επιπλέον, τα όρια δεν απειλούν τη συναισθηματική ασφάλεια στις σχέσεις και εστιάζουν στην ικανότητα του παιδιού να κάνει εποικοδομητικές επιλογές. Είναι σημαντικό να διατυπώνονται θετικά π.χ. «Μπορείς να δεις ταινία αν έχεις διαβάσει ως τις 7» όχι «Δεν θα δεις ταινία αν δεν έχεις τελειώσει ως τις 7», με σαφήνεια και να τεκμηριώνονται με λογικά επιχειρήματα.
Υπό ορισμένες συνθήκες, η τιμωρία μπορεί να αποβεί αρκετά αποτελεσματική. Αυτό που παίζει τον σημαντικότερο ρόλο, είναι το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο επιβάλλεται. Τιμωρίες που επιβάλλονται συστηματικά σ ’ένα πλαίσιο απορριπτικό και εχθρικό, οδηγούν αργότερα σε προβληματικές καταστάσεις. Εδώ θα πρέπει να θιχτεί ιδιαιτέρως το θέμα της σωματικής τιμωρίας, καθώς εάν δεν επιβληθεί με προσοχή και μέτρο, εύκολα οδηγεί στα ακριβώς αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αυτό γιατί όταν ο γονιός χτυπάει το παιδί του:
• Το κάνει να τον φοβάται και να τον μισεί
• Το μαθαίνει στην τυφλή υπακοή και όχι στην τήρηση ηθικών αξιών
• Του δίνει κακό παράδειγμα για μίμηση
• Η σωματική τιμωρία συνήθως αναστέλλει προσωρινά και δεν εξαλείφει την ανεπιθύμητη συμπεριφορά, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να αυξάνει την επιθετικότητα των παιδιών
Όμως:
στόχος την πειθαρχίας είναι να κάνει το παιδί να επιθυμεί να συμπεριφέρεται σωστά και όχι απλά να αλλάξει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά!
Οι γονείς που χρησιμοποιούν τις εξηγήσεις ως βασική μέθοδο διαπαιδαγώγησης, συνήθως χρησιμοποιούν και ψυχολογικές ποινές οι οποίες έχει βρεθεί ότι είναι οι αποτελεσματικότερες, καθώς μαθαίνουν στο παιδί κανόνες που τους αποδέχονται και τα ίδια επειδή ακριβώς έχουν πειστεί για την αναγκαιότητά τους. Ένα ακόμα, λοιπόν, από τα μυστικά προκειμένου η τιμωρία να επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, είναι οι γονείς να κάνουν τα παιδιά να νιώθουν τύψεις αν κάνουν κάτι λάθος. Όπως φαίνεται από μακρόχρονη έρευνα ψυχολόγων του Πανεπιστημίου της Αϊόβα στις ΗΠΑ, υπάρχουν δύο «μηχανισμοί» που συμβάλλουν στο να γίνουν τα παιδιά ευσυνείδητοι και ευγενικοί ενήλικοι: ο αυτοέλεγχος και οι ενοχές. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, τα παιδιά που ένιωθαν εντονότερη στενοχώρια και δυσαρέσκεια όταν έσπαγαν ένα παιχνίδι μεγαλώνοντας είχαν λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς. Για να υπάρχει βέβαια αυτή η θετική επίδραση του τρικ των τύψεων πρέπει οπωσδήποτε οι γονείς να προκαλούν «ενοχές» στα μικρά παιδιά με την έννοια της συνέπειας και όχι της ενοχοποίησης. Είναι γεγονός πως τα παιδιά δεν θέλουν να στενοχωρούν τους γονείς τους γιατί τους αγαπούν υπερβολικά. Ακριβώς γι’ αυτό, όταν κάνουν κάποιο λάθος, καλό είναι οι γονείς να τους δείχνουν πως η πράξη αυτή τους στενοχωρεί είτε με σιωπηρή στάση- που εκφράζει λύπη- είτε με τη φράση «αυτό που έκανες με στενοχώρησε πολύ». Θα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό γιατί ακόμη κι αν δεν συμμορφωθούν εκείνη τη στιγμή σίγουρα θα καθίσουν μετά να το σκεφτούν.
Βέβαια, υπάρχουν και οι ψυχολόγοι που υποστηρίζουν ότι καλύτερη είναι η μικτή πειθαρχία (συνδυασμός ψυχολογικών και σωματικών μορφών πειθαρχίας).
Σε κάθε περίπτωση κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό η τιμωρία να επιβάλλεται μέσα σε ένα πλαίσιο αγάπης και σεβασμού, όπου το παιδί θα είναι επαρκώς και έγκαιρα ενημερωμένο για τις συνέπειες των πράξεών του.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού, η τιμωρία διαδραματίζει πληροφοριακό ρόλο και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της αλληλεπίδρασης γονέα – παιδιού. Λίγο πριν την εφηβεία το παιδί αντιδρά, καθώς θέλει να ακούγεται και η δική του γνώμη. Έτσι, οι γονείς θα πρέπει να καταφεύγουν στο είδος της πειθαρχίας που βασίζεται στην οριοθέτηση. Άλλωστε, μέσα στην οικογένεια όπου οι σχέσεις είναι οικείες και διέπονται από αγάπη είναι πιο εύκολο να μιλάμε για οριοθέτηση παρά για πειθαρχία. Επιπλέον, τα όρια δεν απειλούν τη συναισθηματική ασφάλεια στις σχέσεις και εστιάζουν στην ικανότητα του παιδιού να κάνει εποικοδομητικές επιλογές. Είναι σημαντικό να διατυπώνονται θετικά π.χ. «Μπορείς να δεις ταινία αν έχεις διαβάσει ως τις 7» όχι «Δεν θα δεις ταινία αν δεν έχεις τελειώσει ως τις 7», με σαφήνεια και να τεκμηριώνονται με λογικά επιχειρήματα.
Υπό ορισμένες συνθήκες, η τιμωρία μπορεί να αποβεί αρκετά αποτελεσματική. Αυτό που παίζει τον σημαντικότερο ρόλο, είναι το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο επιβάλλεται. Τιμωρίες που επιβάλλονται συστηματικά σ ’ένα πλαίσιο απορριπτικό και εχθρικό, οδηγούν αργότερα σε προβληματικές καταστάσεις. Εδώ θα πρέπει να θιχτεί ιδιαιτέρως το θέμα της σωματικής τιμωρίας, καθώς εάν δεν επιβληθεί με προσοχή και μέτρο, εύκολα οδηγεί στα ακριβώς αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αυτό γιατί όταν ο γονιός χτυπάει το παιδί του:
• Το κάνει να τον φοβάται και να τον μισεί
• Το μαθαίνει στην τυφλή υπακοή και όχι στην τήρηση ηθικών αξιών
• Του δίνει κακό παράδειγμα για μίμηση
• Η σωματική τιμωρία συνήθως αναστέλλει προσωρινά και δεν εξαλείφει την ανεπιθύμητη συμπεριφορά, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να αυξάνει την επιθετικότητα των παιδιών
Όμως:
στόχος την πειθαρχίας είναι να κάνει το παιδί να επιθυμεί να συμπεριφέρεται σωστά και όχι απλά να αλλάξει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά!
Οι γονείς που χρησιμοποιούν τις εξηγήσεις ως βασική μέθοδο διαπαιδαγώγησης, συνήθως χρησιμοποιούν και ψυχολογικές ποινές οι οποίες έχει βρεθεί ότι είναι οι αποτελεσματικότερες, καθώς μαθαίνουν στο παιδί κανόνες που τους αποδέχονται και τα ίδια επειδή ακριβώς έχουν πειστεί για την αναγκαιότητά τους. Ένα ακόμα, λοιπόν, από τα μυστικά προκειμένου η τιμωρία να επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, είναι οι γονείς να κάνουν τα παιδιά να νιώθουν τύψεις αν κάνουν κάτι λάθος. Όπως φαίνεται από μακρόχρονη έρευνα ψυχολόγων του Πανεπιστημίου της Αϊόβα στις ΗΠΑ, υπάρχουν δύο «μηχανισμοί» που συμβάλλουν στο να γίνουν τα παιδιά ευσυνείδητοι και ευγενικοί ενήλικοι: ο αυτοέλεγχος και οι ενοχές. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, τα παιδιά που ένιωθαν εντονότερη στενοχώρια και δυσαρέσκεια όταν έσπαγαν ένα παιχνίδι μεγαλώνοντας είχαν λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς. Για να υπάρχει βέβαια αυτή η θετική επίδραση του τρικ των τύψεων πρέπει οπωσδήποτε οι γονείς να προκαλούν «ενοχές» στα μικρά παιδιά με την έννοια της συνέπειας και όχι της ενοχοποίησης. Είναι γεγονός πως τα παιδιά δεν θέλουν να στενοχωρούν τους γονείς τους γιατί τους αγαπούν υπερβολικά. Ακριβώς γι’ αυτό, όταν κάνουν κάποιο λάθος, καλό είναι οι γονείς να τους δείχνουν πως η πράξη αυτή τους στενοχωρεί είτε με σιωπηρή στάση- που εκφράζει λύπη- είτε με τη φράση «αυτό που έκανες με στενοχώρησε πολύ». Θα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό γιατί ακόμη κι αν δεν συμμορφωθούν εκείνη τη στιγμή σίγουρα θα καθίσουν μετά να το σκεφτούν.
Βέβαια, υπάρχουν και οι ψυχολόγοι που υποστηρίζουν ότι καλύτερη είναι η μικτή πειθαρχία (συνδυασμός ψυχολογικών και σωματικών μορφών πειθαρχίας).
Σε κάθε περίπτωση κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό η τιμωρία να επιβάλλεται μέσα σε ένα πλαίσιο αγάπης και σεβασμού, όπου το παιδί θα είναι επαρκώς και έγκαιρα ενημερωμένο για τις συνέπειες των πράξεών του.
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Πέμπτη 3 Φεβρουαρίου 2011
ΠΩΣ ΝΑ ΒΑΛΟΥΜΕ ΟΡΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
Τα όρια αποτελούν ένα κρίσιμο σημείο στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού καθώς του μαθαίνουν το μέχρι που μπορεί να φτάσει η ελευθερία στις πράξεις του ώστε να μη θίγονται οι γύρω του.
Ήδη από τη γέννηση του παιδιού οι γονείς βάζουν συνεχώς όρια προκειμένου να το προστατεύσουν από ένα πλήθος κινδύνων, φυσικών αλλά και συναισθηματικών. Αν και πολλές φορές τους είναι δύσκολο να πουν «όχι», φοβούμενοι μήπως το παιδί τους κρίνει άσχημα ή μήπως θεωρήσει ότι δεν το αγαπούν αρκετά, οι περιορισμοί που τίθενται είναι απαραίτητοι για την ασφάλεια του παιδιού. Αυτό γιατί το παιδί που μαθαίνει να κάνει ότι θέλει σε οποιαδήποτε στιγμή, αποπροσανατολίζεται εύκολα από κάθε είδους ερεθίσματα, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στους στόχους του, βιώνει συνεχείς ματαιώσεις και αποτυχίες, ενώ παράλληλα δεν μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του αλλά και να σέβεται τους γύρω του.
Επομένως, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το παιδί να εκπαιδευτεί στο να βάζει όρια τόσο στον εαυτό του όσο και στους άλλους, προκειμένου να προφυλαχτεί από τους κινδύνους της ζωής. Βέβαια, η τήρηση των ορίων συνήθως προκαλεί αντιδράσεις καθώς το παιδί νιώθει παγιδευμένο και καταπιεσμένο. Λόγω αυτού, καλό είναι ο γονιός να περάσει το μήνυμα στο παιδί ότι τα όρια δεν είναι «δεσμά», αλλά κάτι αναγκαίο, ώστε να μη χάνεται καθώς μεγαλώνει και να διευκολύνεται στον τρόπο που συμπεριφέρεται και εμπλέκεται συναισθηματικά με τους γύρω του.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Αποφασίστε από κοινού με το παιδί σας κάποιους κανόνες τους οποίους και θα πρέπει να τηρεί
• Βεβαιωθείτε ότι οι κανόνες αυτοί έχουν γίνει απόλυτα κατανοητοί από το παιδί και πως είναι σύστοιχοι με το στάδιο ανάπτυξής του
• Αποφύγετε την επιβολή κανόνων μετά από μια έντονη διαμάχη
• Προσπαθήστε να θέτετε ρεαλιστικά και ευέλικτα όρια, ώστε να μην κάνετε υπαναχωρήσεις στα όσα έχετε επιβάλει στο παιδί σας
• Προτιμήστε όχι ιδιαίτερα ακραίους και αυταρχικούς κανόνες, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες αποδοχής τους από το παιδί
• Ενημερώστε με ακρίβεια το παιδί σας για τις «συνέπειες» τυχόν παραβίασης των κανόνων που του θέτετε
• Αποφύγετε τη λέξη «τιμωρία» καθώς έτσι το παιδί νιώθει ότι του επιβάλλεστε αυταρχικά. Είναι σημαντικό να καταλάβει ότι η δική του συμπεριφορά καθορίζει τη στάση σας
• Αποτελέστε οι ίδιοι πρότυπο συμπεριφοράς προς μίμηση, τονίζοντας έτσι πως οι συνέπειες παραβίασης των ορίων ισχύουν για όλους (π.χ. «εάν πηγαίνω στη δουλειά μου όποτε θέλω, θα με απολύσουν»)
• Προσπαθήστε να μην ανέχεστε παραβιάσεις των συμφωνημένων κανόνων, γιατί το παιδί θα νιώσει ότι μπορεί να προχωρήσει και σε άλλες
• Θυμηθείτε ότι σε περιπτώσεις που το παιδί συμπεριφέρεται με μη αποδεκτό τρόπο, απορρίπτουμε την πράξη του, όχι όμως το ίδιο (π.χ. «ήταν κακό αυτό που έκανες» και όχι «είσαι κακό παιδί»)
• Αποφύγετε τη σωματική τιμωρία καθώς όχι μόνο έχει πρόσκαιρα αποτελέσματα και δε βοηθά στην παγίωση αποδεκτών συμπεριφορών, αλλά και επειδή «η βία, γεννά βία»
• Φροντίστε σε κάποια θέματα το παιδί να νιώθει ελεύθερο να επιλέξει (π.χ. ντύσιμο, μουσική)
• Εάν παρατηρήσετε ότι το παιδί σας συστηματικά παραβαίνει τα συμφωνηθέντα όρια αναρωτηθείτε: Μήπως θέτετε ιδιαίτερα άκαμπτους κανόνες; Μήπως είστε πολύ ανεκτικοί με την παραβίασή τους; Μήπως αντιδράτε με περισσή αυταρχικότητα; Μήπως το παιδί έχει ανάγκη να τραβήξει την προσοχή σας; Εάν οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται, μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ψυχολόγου
• Θυμηθείτε να επιβραβεύετε το παιδί σας όταν συμπεριφέρεται με σωστό τρόπο! (π.χ. «Μπράβο που ήσουν τόσο ευγενικός σήμερα» «Είμαι περήφανη για σένα που περίμενες υπομονετικά τη σειρά σου» «Ευχαριστώ που με βοήθησες. Το χάρηκα πολύ που κάναμε τα ψώνια παρέα»)
Συμπερασματικά, τα όρια δημιουργούν ένα περιβάλλον με λιγότερο στρες και διαμάχες, ενώ παράλληλα προσφέρουν ασφάλεια στο παιδί καθώς έτσι γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τις αντιδράσεις των γονέων του. Σημαντικό βέβαια σε κάθε περίπτωση είναι και οι γονείς να τηρούν το δικό τους κομμάτι της συμφωνίας με το παιδί, είτε αυτό είναι θετικό είτε αρνητικό. Επιπρόσθετα, τα όρια καλλιεργούν ένα κλίμα σεβασμού και μαθαίνουν στα παιδιά να λαμβάνουν υπόψη τους και τις ανάγκες των άλλων. Τα όρια όταν τίθενται μέσα σε ένα πλαίσιο αγάπης και συνεργασίας δεν είναι ταυτόσημα της καταπίεσης. Θυμηθείτε ότι το παιδί που του επιτρέπεται να κάνει ότι θέλει, ερμηνεύει την στάση αυτή ως αδιαφορία!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Ήδη από τη γέννηση του παιδιού οι γονείς βάζουν συνεχώς όρια προκειμένου να το προστατεύσουν από ένα πλήθος κινδύνων, φυσικών αλλά και συναισθηματικών. Αν και πολλές φορές τους είναι δύσκολο να πουν «όχι», φοβούμενοι μήπως το παιδί τους κρίνει άσχημα ή μήπως θεωρήσει ότι δεν το αγαπούν αρκετά, οι περιορισμοί που τίθενται είναι απαραίτητοι για την ασφάλεια του παιδιού. Αυτό γιατί το παιδί που μαθαίνει να κάνει ότι θέλει σε οποιαδήποτε στιγμή, αποπροσανατολίζεται εύκολα από κάθε είδους ερεθίσματα, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στους στόχους του, βιώνει συνεχείς ματαιώσεις και αποτυχίες, ενώ παράλληλα δεν μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του αλλά και να σέβεται τους γύρω του.
Επομένως, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το παιδί να εκπαιδευτεί στο να βάζει όρια τόσο στον εαυτό του όσο και στους άλλους, προκειμένου να προφυλαχτεί από τους κινδύνους της ζωής. Βέβαια, η τήρηση των ορίων συνήθως προκαλεί αντιδράσεις καθώς το παιδί νιώθει παγιδευμένο και καταπιεσμένο. Λόγω αυτού, καλό είναι ο γονιός να περάσει το μήνυμα στο παιδί ότι τα όρια δεν είναι «δεσμά», αλλά κάτι αναγκαίο, ώστε να μη χάνεται καθώς μεγαλώνει και να διευκολύνεται στον τρόπο που συμπεριφέρεται και εμπλέκεται συναισθηματικά με τους γύρω του.
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Αποφασίστε από κοινού με το παιδί σας κάποιους κανόνες τους οποίους και θα πρέπει να τηρεί
• Βεβαιωθείτε ότι οι κανόνες αυτοί έχουν γίνει απόλυτα κατανοητοί από το παιδί και πως είναι σύστοιχοι με το στάδιο ανάπτυξής του
• Αποφύγετε την επιβολή κανόνων μετά από μια έντονη διαμάχη
• Προσπαθήστε να θέτετε ρεαλιστικά και ευέλικτα όρια, ώστε να μην κάνετε υπαναχωρήσεις στα όσα έχετε επιβάλει στο παιδί σας
• Προτιμήστε όχι ιδιαίτερα ακραίους και αυταρχικούς κανόνες, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες αποδοχής τους από το παιδί
• Ενημερώστε με ακρίβεια το παιδί σας για τις «συνέπειες» τυχόν παραβίασης των κανόνων που του θέτετε
• Αποφύγετε τη λέξη «τιμωρία» καθώς έτσι το παιδί νιώθει ότι του επιβάλλεστε αυταρχικά. Είναι σημαντικό να καταλάβει ότι η δική του συμπεριφορά καθορίζει τη στάση σας
• Αποτελέστε οι ίδιοι πρότυπο συμπεριφοράς προς μίμηση, τονίζοντας έτσι πως οι συνέπειες παραβίασης των ορίων ισχύουν για όλους (π.χ. «εάν πηγαίνω στη δουλειά μου όποτε θέλω, θα με απολύσουν»)
• Προσπαθήστε να μην ανέχεστε παραβιάσεις των συμφωνημένων κανόνων, γιατί το παιδί θα νιώσει ότι μπορεί να προχωρήσει και σε άλλες
• Θυμηθείτε ότι σε περιπτώσεις που το παιδί συμπεριφέρεται με μη αποδεκτό τρόπο, απορρίπτουμε την πράξη του, όχι όμως το ίδιο (π.χ. «ήταν κακό αυτό που έκανες» και όχι «είσαι κακό παιδί»)
• Αποφύγετε τη σωματική τιμωρία καθώς όχι μόνο έχει πρόσκαιρα αποτελέσματα και δε βοηθά στην παγίωση αποδεκτών συμπεριφορών, αλλά και επειδή «η βία, γεννά βία»
• Φροντίστε σε κάποια θέματα το παιδί να νιώθει ελεύθερο να επιλέξει (π.χ. ντύσιμο, μουσική)
• Εάν παρατηρήσετε ότι το παιδί σας συστηματικά παραβαίνει τα συμφωνηθέντα όρια αναρωτηθείτε: Μήπως θέτετε ιδιαίτερα άκαμπτους κανόνες; Μήπως είστε πολύ ανεκτικοί με την παραβίασή τους; Μήπως αντιδράτε με περισσή αυταρχικότητα; Μήπως το παιδί έχει ανάγκη να τραβήξει την προσοχή σας; Εάν οι δυσκολίες πολλαπλασιάζονται, μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ψυχολόγου
• Θυμηθείτε να επιβραβεύετε το παιδί σας όταν συμπεριφέρεται με σωστό τρόπο! (π.χ. «Μπράβο που ήσουν τόσο ευγενικός σήμερα» «Είμαι περήφανη για σένα που περίμενες υπομονετικά τη σειρά σου» «Ευχαριστώ που με βοήθησες. Το χάρηκα πολύ που κάναμε τα ψώνια παρέα»)
Συμπερασματικά, τα όρια δημιουργούν ένα περιβάλλον με λιγότερο στρες και διαμάχες, ενώ παράλληλα προσφέρουν ασφάλεια στο παιδί καθώς έτσι γνωρίζει ανά πάσα στιγμή τις αντιδράσεις των γονέων του. Σημαντικό βέβαια σε κάθε περίπτωση είναι και οι γονείς να τηρούν το δικό τους κομμάτι της συμφωνίας με το παιδί, είτε αυτό είναι θετικό είτε αρνητικό. Επιπρόσθετα, τα όρια καλλιεργούν ένα κλίμα σεβασμού και μαθαίνουν στα παιδιά να λαμβάνουν υπόψη τους και τις ανάγκες των άλλων. Τα όρια όταν τίθενται μέσα σε ένα πλαίσιο αγάπης και συνεργασίας δεν είναι ταυτόσημα της καταπίεσης. Θυμηθείτε ότι το παιδί που του επιτρέπεται να κάνει ότι θέλει, ερμηνεύει την στάση αυτή ως αδιαφορία!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Πέμπτη 13 Ιανουαρίου 2011
ΖΗΛΙΑ: ΠΩΣ ΤΗ ΒΙΩΝΟΥΝ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Όσο και αν δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε έστω και μια φορά στη ζωή μας όλοι έχουμε νιώσει ζήλια για τον σύντροφό μας ή έστω έχουμε οι ίδιοι γίνει αποδέκτες αυτής.
Η ζήλια αποτελεί ένα αρνητικό συναίσθημα το οποίο όταν διαρκεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα εμποδίζει το άτομο από το να σκέφτεται και να πράττει λογικά, δυσκολεύει την αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων ενώ μπορεί ακόμα και να καταστήσει την καθημερινότητα ιδιαίτερα πιεστική και δυσάρεστη. Βέβαια, στις περιπτώσεις αυτές σίγουρα δεν μιλάμε για τη θετική ζήλια που έχει την έννοια του θαυμασμού ή την επιθυμία να κατακτήσουμε κι εμείς αντίστοιχα προνόμια με αυτά κάποιου άλλου.
Τα αίτια της ζήλιας ποικίλουν. Σε κάποιες περιπτώσεις οι σκηνές ζηλοτυπίας είναι τουλάχιστον εν μέρει δικαιολογημένες, καθώς ο σύντροφος μπορεί να είναι παραπάνω κοινωνικός με τους γύρω του - με αποτέλεσμα η συμπεριφορά του συχνά να παρερμηνεύεται - μπορεί τα λεγόμενά του να μη συμβαδίζουν με τις πράξεις του ή άλλες φορές μπορεί να αποδεικνύεται ανειλικρινής και μη έμπιστος. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές η ζήλια είναι αδικαιολόγητη και έχει να κάνει περισσότερο με ανασφάλειες του συντρόφου που ζηλεύει, καθώς και με άλυτα θέματα με τον ίδιο του τον εαυτό.
Αναφορικά με τα δύο φύλα, υπάρχει η αντίληψη ότι οι άνδρες αντιδρούν εντονότερα στη σεξουαλική απιστία, ενώ οι γυναίκες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη συναισθηματική αφοσίωση του συντρόφου τους. Το γεγονός αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αγωνιώδη σκέψη του άνδρα ότι πιθανά να μην είναι ο βιολογικός πατέρας του παιδιού που εγκυμονεί η σύντροφός του. Ωστόσο, νεώτερες έρευνες τείνουν να υποστηρίζουν πως δεν υπάρχουν τέτοιου είδους διαφορές μεταξύ των δύο φύλων, ενώ αυτό που φαίνεται να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στο κατά πόσο και με ποιον τρόπο θα ζηλέψει καθένας από τους δύο συντρόφους είναι το πολιτισμικό και μορφωτικό πλαίσιο ανάπτυξης του ατόμου.
Σε κάθε περίπτωση, τα ζηλότυπα άτομα χαρακτηρίζονται από την εκδήλωση συγκεκριμένων συμπεριφορών. Πρώτα απ’ όλα, είναι ιδιαίτερα καχύποπτα, καθώς υποψιάζονται σχεδόν κάθε κίνηση ή ενέργεια του / της συντρόφου τους. Επίσης, θυμώνουν εύκολα όταν το έτερον τους ήμισυ δεν ακολουθεί τις «υποδείξεις» τους και γενικά νιώθουν σαν να βρίσκονται σε έναν συνεχή ανταγωνισμό με κάθε άτομο που περιστοιχίζει τον / την σύντροφό τους. Επιζητούν συνεχώς επιβεβαίωση από αυτόν ότι τους είναι πιστός, ενώ η σκέψη της πιθανής απώλειας του συντρόφου τους μπορεί να γίνει ακόμα και έμμονη ιδέα. Εκτός αυτού, εκδηλώνουν μια έντονη κτητικότητα αλλά και μια ελεγκτική στάση προς τον σύντροφό τους, στην προσπάθειά τους να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή τα πάντα για τη ζωή και τις ασχολίες του καθώς κάτι τέτοιο τους δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας.
Φαίνεται πως όταν κάνουμε αρνητικές σκέψεις για τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας, αυτές επηρεάζουν το συναίσθημά μας (με αποτέλεσμα να βιώνουμε ζήλια, άγχος, θυμό, φόβο) αλλά και τη συμπεριφορά μας (καθώς γινόμαστε ελεγκτικοί, καταπιεστικοί, παράλογοι). Μέσα στη δίνη ενός τέτοιου φαύλου κύκλου τείνουμε να επικεντρωνόμαστε μόνο στα αρνητικά σημεία της σχέσης ή του συντρόφου μας, διογκώνουμε μικρογεγονότα, ενώ θυμόμαστε μόνο όσα θέλουμε να θυμόμαστε. Όμως, όσο περισσότερο διαρκεί η κατάσταση αυτή, τόσο περισσότερο παγιώνεται το πρόβλημα και κατά συνέπεια όχι μόνο διαταράσσουμε την ψυχική μας ηρεμία, αλλά δεν μπορούμε να απολαύσουμε ούτε την ίδια μας τη ζωή!
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Αναζητήστε τα αίτια της ζήλιας προκειμένου να ελέγξετε το κατά πόσο όντως ισχύουν και να τα αντιμετωπίσετε αποτελεσματικότερα
• Σταματήστε τις αρνητικές σκέψεις που σας κατακλύζουν, καθώς προκαλούν άδικα αυξημένη ανησυχία και άγχος που με τη σειρά τους οδηγούν σε λανθασμένες κρίσεις και συμπεριφορές
• Συζητήστε με τον σύντροφό σας όλα όσα σας προβληματίζουν και ενοχλούν, καθώς μπορεί να μην έχει καταλάβει ακριβώς πόσο σημαντικά ή δυσάρεστα είναι κάποια πράγματα για εσάς
• Μπείτε στη θέση του συντρόφου σας και σκεφτείτε πώς θα αντιδρούσατε εάν κάποιος έλεγχε την κάθε σας κίνηση ή προκαλούσε διαρκώς «σκηνές ζηλοτυπίας»
• Μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ψυχολόγου εάν νιώσετε ότι η κατάσταση ξεφεύγει από τα χέρια σας και πως δεν αναγνωρίζετε κάποιες στιγμές τον ίδιο σας τον εαυτό
Θυμηθείτε πως στόχος της συντροφικότητας είναι η βίωση χαράς, ικανοποίησης, πληρότητας και όχι θυμού, αγωνίας, κατάθλιψης!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Η ζήλια αποτελεί ένα αρνητικό συναίσθημα το οποίο όταν διαρκεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα εμποδίζει το άτομο από το να σκέφτεται και να πράττει λογικά, δυσκολεύει την αντικειμενική θεώρηση των πραγμάτων ενώ μπορεί ακόμα και να καταστήσει την καθημερινότητα ιδιαίτερα πιεστική και δυσάρεστη. Βέβαια, στις περιπτώσεις αυτές σίγουρα δεν μιλάμε για τη θετική ζήλια που έχει την έννοια του θαυμασμού ή την επιθυμία να κατακτήσουμε κι εμείς αντίστοιχα προνόμια με αυτά κάποιου άλλου.
Τα αίτια της ζήλιας ποικίλουν. Σε κάποιες περιπτώσεις οι σκηνές ζηλοτυπίας είναι τουλάχιστον εν μέρει δικαιολογημένες, καθώς ο σύντροφος μπορεί να είναι παραπάνω κοινωνικός με τους γύρω του - με αποτέλεσμα η συμπεριφορά του συχνά να παρερμηνεύεται - μπορεί τα λεγόμενά του να μη συμβαδίζουν με τις πράξεις του ή άλλες φορές μπορεί να αποδεικνύεται ανειλικρινής και μη έμπιστος. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές η ζήλια είναι αδικαιολόγητη και έχει να κάνει περισσότερο με ανασφάλειες του συντρόφου που ζηλεύει, καθώς και με άλυτα θέματα με τον ίδιο του τον εαυτό.
Αναφορικά με τα δύο φύλα, υπάρχει η αντίληψη ότι οι άνδρες αντιδρούν εντονότερα στη σεξουαλική απιστία, ενώ οι γυναίκες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη συναισθηματική αφοσίωση του συντρόφου τους. Το γεγονός αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αγωνιώδη σκέψη του άνδρα ότι πιθανά να μην είναι ο βιολογικός πατέρας του παιδιού που εγκυμονεί η σύντροφός του. Ωστόσο, νεώτερες έρευνες τείνουν να υποστηρίζουν πως δεν υπάρχουν τέτοιου είδους διαφορές μεταξύ των δύο φύλων, ενώ αυτό που φαίνεται να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στο κατά πόσο και με ποιον τρόπο θα ζηλέψει καθένας από τους δύο συντρόφους είναι το πολιτισμικό και μορφωτικό πλαίσιο ανάπτυξης του ατόμου.
Σε κάθε περίπτωση, τα ζηλότυπα άτομα χαρακτηρίζονται από την εκδήλωση συγκεκριμένων συμπεριφορών. Πρώτα απ’ όλα, είναι ιδιαίτερα καχύποπτα, καθώς υποψιάζονται σχεδόν κάθε κίνηση ή ενέργεια του / της συντρόφου τους. Επίσης, θυμώνουν εύκολα όταν το έτερον τους ήμισυ δεν ακολουθεί τις «υποδείξεις» τους και γενικά νιώθουν σαν να βρίσκονται σε έναν συνεχή ανταγωνισμό με κάθε άτομο που περιστοιχίζει τον / την σύντροφό τους. Επιζητούν συνεχώς επιβεβαίωση από αυτόν ότι τους είναι πιστός, ενώ η σκέψη της πιθανής απώλειας του συντρόφου τους μπορεί να γίνει ακόμα και έμμονη ιδέα. Εκτός αυτού, εκδηλώνουν μια έντονη κτητικότητα αλλά και μια ελεγκτική στάση προς τον σύντροφό τους, στην προσπάθειά τους να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή τα πάντα για τη ζωή και τις ασχολίες του καθώς κάτι τέτοιο τους δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας.
Φαίνεται πως όταν κάνουμε αρνητικές σκέψεις για τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας, αυτές επηρεάζουν το συναίσθημά μας (με αποτέλεσμα να βιώνουμε ζήλια, άγχος, θυμό, φόβο) αλλά και τη συμπεριφορά μας (καθώς γινόμαστε ελεγκτικοί, καταπιεστικοί, παράλογοι). Μέσα στη δίνη ενός τέτοιου φαύλου κύκλου τείνουμε να επικεντρωνόμαστε μόνο στα αρνητικά σημεία της σχέσης ή του συντρόφου μας, διογκώνουμε μικρογεγονότα, ενώ θυμόμαστε μόνο όσα θέλουμε να θυμόμαστε. Όμως, όσο περισσότερο διαρκεί η κατάσταση αυτή, τόσο περισσότερο παγιώνεται το πρόβλημα και κατά συνέπεια όχι μόνο διαταράσσουμε την ψυχική μας ηρεμία, αλλά δεν μπορούμε να απολαύσουμε ούτε την ίδια μας τη ζωή!
Μερικές χρήσιμες συμβουλές:
• Αναζητήστε τα αίτια της ζήλιας προκειμένου να ελέγξετε το κατά πόσο όντως ισχύουν και να τα αντιμετωπίσετε αποτελεσματικότερα
• Σταματήστε τις αρνητικές σκέψεις που σας κατακλύζουν, καθώς προκαλούν άδικα αυξημένη ανησυχία και άγχος που με τη σειρά τους οδηγούν σε λανθασμένες κρίσεις και συμπεριφορές
• Συζητήστε με τον σύντροφό σας όλα όσα σας προβληματίζουν και ενοχλούν, καθώς μπορεί να μην έχει καταλάβει ακριβώς πόσο σημαντικά ή δυσάρεστα είναι κάποια πράγματα για εσάς
• Μπείτε στη θέση του συντρόφου σας και σκεφτείτε πώς θα αντιδρούσατε εάν κάποιος έλεγχε την κάθε σας κίνηση ή προκαλούσε διαρκώς «σκηνές ζηλοτυπίας»
• Μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ψυχολόγου εάν νιώσετε ότι η κατάσταση ξεφεύγει από τα χέρια σας και πως δεν αναγνωρίζετε κάποιες στιγμές τον ίδιο σας τον εαυτό
Θυμηθείτε πως στόχος της συντροφικότητας είναι η βίωση χαράς, ικανοποίησης, πληρότητας και όχι θυμού, αγωνίας, κατάθλιψης!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου 2010
ΓΙΟΡΤΕΣ: Μέρες ξεγνοιασιάς και ξεκούρασης ή παράγοντας στρες;
Αναμφίβολα, η περίοδος των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς χρωματίζεται από ένα κλίμα αγάπης, ευτυχίας και χαράς. Τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε να είναι ή έτσι θέλουμε να πιστεύουμε. Δυστυχώς, όμως, για πολλούς ανθρώπους οι γιορτές των Χριστουγέννων χαρακτηρίζονται από ένα αίσθημα κατάθλιψης και στρες.
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την ομορφιά, γοητεία και το πνεύμα των εορτών. Ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, για διαφορετικούς κάθε φορά λόγους, βιώνει αυξημένη ένταση, καταθλιπτικό συναίσθημα, καθώς και αναστάτωση επειδή δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε όλα όσα επιθυμεί ή μέσα στα χρονικά πλαίσια που του ορίζονται.
Εκτός από το συναισθηματικό στρες και τη νοητική ένταση που είναι δυνατόν να βλάψουν την υγεία μας κατά τη διάρκεια των εορτών, μεγάλο κακό προκαλούν και οι τροφές πλούσιες σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά που τείνουμε να καταναλώνουμε τις χαρμόσυνες αυτές μέρες. Ας το παραδεχτούμε πως αποτελούν πειρασμό ακόμα και για τους πιο πειθαρχημένους στα θέματα διατροφής!
Οι λόγοι οι οποίοι καθιστούν τα Χριστούγεννα και την περίοδο των εορτών γενικότερα περίοδο στρες και κατάθλιψης για μερικά άτομα είναι ποικίλοι, όπως παραδείγματος χάριν οικονομικοί, σωματικοί, συναισθηματικοί, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι παράγοντες της προσωπικότητας. Πιο συγκεκριμένα, αίτια αρνητικής διάθεσης μπορεί να είναι τα παρακάτω:
1. Απουσία ή απώλεια αγαπημένου προσώπου. Όταν ένα αγαπημένο μας πρόσωπο δεν είναι μαζί μας τις μέρες των εορτών, ενισχύεται το αίσθημα της μοναξιάς. Επιπρόσθετα, η θέα των γύρω μας οι οποίοι περνούν καλά, φαίνεται να δυσχεραίνει την κατάσταση.
2. Παρεξηγήσεις μέσα στην οικογένεια. Είναι αρκετά σύνηθες αυτή την περίοδο του χρόνου να αναδύονται ποικίλες συγκρούσεις, διαμάχες και εντάσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας. Υπάρχει, λοιπόν, η τάση οι συγγενείς να περνούν μαζί τις ημέρες των Χριστουγέννων. Ωστόσο, συγκρούσεις είναι δυνατόν να προκύψουν καθώς κάποιοι επιθυμούν να περάσουν τις μέρες αυτές με διαφορετικό τρόπο ή ακόμα νιώθουν ότι αναγκάζονται να συναντήσουν πρόσωπα τα οποία δεν επιθυμούν, απλά γιατί «πρέπει». Επιπρόσθετα, δεν είναι λίγες οι φορές που τα σχόλια όσων σε ξέρουν χρόνια μπορεί να αποβούν ενοχλητικά, καθώς αναπαράγουν λανθασμένες «ταμπέλες» όπως «ο μικρός», «ο σπασίκλας», «ο κατεργάρης». Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν και οι επικρίσεις και το άγχος σχετικά με την επιλογή του κατάλληλου δώρου έτσι ώστε «να μην μας κακολογήσουν».
3. Οικονομικές δυσκολίες. Ειδικά στις μέρες μας που η οικονομία παρουσιάζει ύφεση, πολλές οικογένειες είναι πιεσμένες οικονομικά. Οι γιορτές, όμως, προσθέτουν ένα επιπλέον βάρος στον προϋπολογισμό του νοικοκυριού. Όταν δεν υπάρχουν αρκετά χρήματα για παραπάνω έξοδα όπως ρούχα, δώρα, τρόφιμα για εορταστικό τραπέζι, νιώθουμε αφενός άγχος για το πώς θα τα βγάλουμε πέρα, αλλά και μειονεξία έναντι των άλλων. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που δεν αποδεχόμαστε κάποια πρόσκληση σε πάρτι ή συγκέντρωση επειδή ακριβώς νιώθουμε ότι δεν θα είμαστε εξοπλισμένοι με την κατάλληλη ένδυση, με αποτέλεσμα να σχολιαστούμε αρνητικά, ή επειδή δεν έχουμε την άνεση για την αγορά ενός ακριβού δώρου. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κατάστασης συνεχίζονται και μετά το πέρας των εορτών, με αποτέλεσμα την επίταση του καταθλιπτικού συναισθήματος.
4. Σωματική κόπωση. Ένας από τους βασικούς λόγους που οι γιορτές προκαλούν ένταση είναι ότι ξαφνικά και μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα ανακύπτει ένα πλήθος υποχρεώσεων. Ακόμα και όταν οι δραστηριότητες είναι κατά βάση ευχάριστες, δεν παύουν να αποτελούν μια αλλαγή από την καθημερινή ρουτίνα του ατόμου. Τα ψώνια, η επιλογή του κατάλληλου δώρου, η προετοιμασία του γιορτινού τραπεζιού και των γλυκών αυξάνουν το στρες και τα επίπεδα κόπωσης. Ας μην αναφέρουμε την απογοήτευση που έρχεται να προστεθεί από τη διαπίστωση της αύξησης του βάρους λόγω των λαχταριστών εδεσμάτων, τη στιγμή ακριβώς που επιδιώκουμε να αδυνατίσουμε!
5. Μοναξιά. Η μοναξιά αποτελεί για πολλούς ανθρώπους και ειδικότερα για τους ηλικιωμένους πραγματικό πρόβλημα κατά την περίοδο των εορτών. Όταν δεν έχεις κάποιον προκειμένου να μοιραστείς το εορταστικό τραπέζι ή ακόμα και για να ανταλλάξεις δυο κουβέντες, η καταθλιπτική διάθεση δεν αργεί να σου χτυπήσει την πόρτα.
6. Εποχιακή συναισθηματική διαταραχή. Πρόκειται για ένα είδος διαταραχής που δύσκολα γίνεται αντιληπτό. Προκύπτει όταν το φθινόπωρο δίνει τη θέση του στον χειμώνα. Καθώς η μέρα μικραίνει και το άτομο περνάει περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι, επηρεάζεται από μια ήπια μορφή κατάθλιψης που συνήθως είναι ενοχλητική, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί πηγή άγχους και ανησυχίας καθώς η γενική πεποίθηση για τη δεδομένη περίοδο του χρόνου είναι ότι όλοι θα πρέπει να νιώθουμε χαρούμενοι και ευτυχισμένοι.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εντοπίζουμε τους παράγοντες που μπορεί να μας προκαλούν στρες ή καταθλιπτικό συναίσθημα κατά τη διάρκεια των εορτών, καθώς έτσι θα οπλιστούμε με τα πιο αποτελεσματικά μέσα για την αντιμετώπισή τους.
Να θυμάστε ότι:
• Η ύπαρξη πραγματικών φίλων κάνει τις ημέρες των εορτών πιο όμορφες και δημιουργικές παρ’ όλες τις οικονομικές δυσκολίες
• Η πραγματική ευτυχία και διασκέδαση δεν βρίσκονται απαραίτητα στα ακριβά πράγματα. Μια βραδιά με επιτραπέζια στο σπίτι και καλή παρέα, μπορεί να είναι αρκετή
• Πολλές φορές χρειάζεται να λέμε ΟΧΙ και να κάνουμε πράγματα που πραγματικά επιθυμούμε
• Όταν νιώθουμε κουρασμένοι, καλό είναι να αναθέτουμε αρμοδιότητες και σε άλλους ώστε να μοιραζόμαστε τις ευθύνες και να ασχολούμαστε με ότι είναι πιο κοντά σε εμάς
• Η ζωή, τις περισσότερες φορές, δεν είναι τόσο τέλεια και όμορφη όπως στις ταινίες. Συχνά είναι απρόβλεπτη και γι’ αυτό καλό είναι να επικεντρωνόμαστε σε πράγματα που μας κάνουν ευτυχισμένους
• Προσπαθήστε να σκέφτεστε θετικά για το μέλλον γιατί ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε επηρεάζει και το πώς νιώθουμε
Συμπερασματικά, το στρες μπορεί να εκδηλωθεί ακόμα και σε στιγμές που δεν το περιμένουμε. Προετοιμαστείτε προκαταβολικά γι’ αυτό κάνοντας λίστες που θα σας βοηθήσουν να οργανώσετε καλύτερα τις υποχρεώσεις σας, αλλά και που θα σας θυμίσουν τα «ΘΕΛΩ» σας… ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ!!!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την ομορφιά, γοητεία και το πνεύμα των εορτών. Ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού, για διαφορετικούς κάθε φορά λόγους, βιώνει αυξημένη ένταση, καταθλιπτικό συναίσθημα, καθώς και αναστάτωση επειδή δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε όλα όσα επιθυμεί ή μέσα στα χρονικά πλαίσια που του ορίζονται.
Εκτός από το συναισθηματικό στρες και τη νοητική ένταση που είναι δυνατόν να βλάψουν την υγεία μας κατά τη διάρκεια των εορτών, μεγάλο κακό προκαλούν και οι τροφές πλούσιες σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά που τείνουμε να καταναλώνουμε τις χαρμόσυνες αυτές μέρες. Ας το παραδεχτούμε πως αποτελούν πειρασμό ακόμα και για τους πιο πειθαρχημένους στα θέματα διατροφής!
Οι λόγοι οι οποίοι καθιστούν τα Χριστούγεννα και την περίοδο των εορτών γενικότερα περίοδο στρες και κατάθλιψης για μερικά άτομα είναι ποικίλοι, όπως παραδείγματος χάριν οικονομικοί, σωματικοί, συναισθηματικοί, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι παράγοντες της προσωπικότητας. Πιο συγκεκριμένα, αίτια αρνητικής διάθεσης μπορεί να είναι τα παρακάτω:
1. Απουσία ή απώλεια αγαπημένου προσώπου. Όταν ένα αγαπημένο μας πρόσωπο δεν είναι μαζί μας τις μέρες των εορτών, ενισχύεται το αίσθημα της μοναξιάς. Επιπρόσθετα, η θέα των γύρω μας οι οποίοι περνούν καλά, φαίνεται να δυσχεραίνει την κατάσταση.
2. Παρεξηγήσεις μέσα στην οικογένεια. Είναι αρκετά σύνηθες αυτή την περίοδο του χρόνου να αναδύονται ποικίλες συγκρούσεις, διαμάχες και εντάσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας. Υπάρχει, λοιπόν, η τάση οι συγγενείς να περνούν μαζί τις ημέρες των Χριστουγέννων. Ωστόσο, συγκρούσεις είναι δυνατόν να προκύψουν καθώς κάποιοι επιθυμούν να περάσουν τις μέρες αυτές με διαφορετικό τρόπο ή ακόμα νιώθουν ότι αναγκάζονται να συναντήσουν πρόσωπα τα οποία δεν επιθυμούν, απλά γιατί «πρέπει». Επιπρόσθετα, δεν είναι λίγες οι φορές που τα σχόλια όσων σε ξέρουν χρόνια μπορεί να αποβούν ενοχλητικά, καθώς αναπαράγουν λανθασμένες «ταμπέλες» όπως «ο μικρός», «ο σπασίκλας», «ο κατεργάρης». Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν και οι επικρίσεις και το άγχος σχετικά με την επιλογή του κατάλληλου δώρου έτσι ώστε «να μην μας κακολογήσουν».
3. Οικονομικές δυσκολίες. Ειδικά στις μέρες μας που η οικονομία παρουσιάζει ύφεση, πολλές οικογένειες είναι πιεσμένες οικονομικά. Οι γιορτές, όμως, προσθέτουν ένα επιπλέον βάρος στον προϋπολογισμό του νοικοκυριού. Όταν δεν υπάρχουν αρκετά χρήματα για παραπάνω έξοδα όπως ρούχα, δώρα, τρόφιμα για εορταστικό τραπέζι, νιώθουμε αφενός άγχος για το πώς θα τα βγάλουμε πέρα, αλλά και μειονεξία έναντι των άλλων. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που δεν αποδεχόμαστε κάποια πρόσκληση σε πάρτι ή συγκέντρωση επειδή ακριβώς νιώθουμε ότι δεν θα είμαστε εξοπλισμένοι με την κατάλληλη ένδυση, με αποτέλεσμα να σχολιαστούμε αρνητικά, ή επειδή δεν έχουμε την άνεση για την αγορά ενός ακριβού δώρου. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κατάστασης συνεχίζονται και μετά το πέρας των εορτών, με αποτέλεσμα την επίταση του καταθλιπτικού συναισθήματος.
4. Σωματική κόπωση. Ένας από τους βασικούς λόγους που οι γιορτές προκαλούν ένταση είναι ότι ξαφνικά και μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα ανακύπτει ένα πλήθος υποχρεώσεων. Ακόμα και όταν οι δραστηριότητες είναι κατά βάση ευχάριστες, δεν παύουν να αποτελούν μια αλλαγή από την καθημερινή ρουτίνα του ατόμου. Τα ψώνια, η επιλογή του κατάλληλου δώρου, η προετοιμασία του γιορτινού τραπεζιού και των γλυκών αυξάνουν το στρες και τα επίπεδα κόπωσης. Ας μην αναφέρουμε την απογοήτευση που έρχεται να προστεθεί από τη διαπίστωση της αύξησης του βάρους λόγω των λαχταριστών εδεσμάτων, τη στιγμή ακριβώς που επιδιώκουμε να αδυνατίσουμε!
5. Μοναξιά. Η μοναξιά αποτελεί για πολλούς ανθρώπους και ειδικότερα για τους ηλικιωμένους πραγματικό πρόβλημα κατά την περίοδο των εορτών. Όταν δεν έχεις κάποιον προκειμένου να μοιραστείς το εορταστικό τραπέζι ή ακόμα και για να ανταλλάξεις δυο κουβέντες, η καταθλιπτική διάθεση δεν αργεί να σου χτυπήσει την πόρτα.
6. Εποχιακή συναισθηματική διαταραχή. Πρόκειται για ένα είδος διαταραχής που δύσκολα γίνεται αντιληπτό. Προκύπτει όταν το φθινόπωρο δίνει τη θέση του στον χειμώνα. Καθώς η μέρα μικραίνει και το άτομο περνάει περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι, επηρεάζεται από μια ήπια μορφή κατάθλιψης που συνήθως είναι ενοχλητική, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί πηγή άγχους και ανησυχίας καθώς η γενική πεποίθηση για τη δεδομένη περίοδο του χρόνου είναι ότι όλοι θα πρέπει να νιώθουμε χαρούμενοι και ευτυχισμένοι.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εντοπίζουμε τους παράγοντες που μπορεί να μας προκαλούν στρες ή καταθλιπτικό συναίσθημα κατά τη διάρκεια των εορτών, καθώς έτσι θα οπλιστούμε με τα πιο αποτελεσματικά μέσα για την αντιμετώπισή τους.
Να θυμάστε ότι:
• Η ύπαρξη πραγματικών φίλων κάνει τις ημέρες των εορτών πιο όμορφες και δημιουργικές παρ’ όλες τις οικονομικές δυσκολίες
• Η πραγματική ευτυχία και διασκέδαση δεν βρίσκονται απαραίτητα στα ακριβά πράγματα. Μια βραδιά με επιτραπέζια στο σπίτι και καλή παρέα, μπορεί να είναι αρκετή
• Πολλές φορές χρειάζεται να λέμε ΟΧΙ και να κάνουμε πράγματα που πραγματικά επιθυμούμε
• Όταν νιώθουμε κουρασμένοι, καλό είναι να αναθέτουμε αρμοδιότητες και σε άλλους ώστε να μοιραζόμαστε τις ευθύνες και να ασχολούμαστε με ότι είναι πιο κοντά σε εμάς
• Η ζωή, τις περισσότερες φορές, δεν είναι τόσο τέλεια και όμορφη όπως στις ταινίες. Συχνά είναι απρόβλεπτη και γι’ αυτό καλό είναι να επικεντρωνόμαστε σε πράγματα που μας κάνουν ευτυχισμένους
• Προσπαθήστε να σκέφτεστε θετικά για το μέλλον γιατί ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε επηρεάζει και το πώς νιώθουμε
Συμπερασματικά, το στρες μπορεί να εκδηλωθεί ακόμα και σε στιγμές που δεν το περιμένουμε. Προετοιμαστείτε προκαταβολικά γι’ αυτό κάνοντας λίστες που θα σας βοηθήσουν να οργανώσετε καλύτερα τις υποχρεώσεις σας, αλλά και που θα σας θυμίσουν τα «ΘΕΛΩ» σας… ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ!!!
Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)