ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ: ΑΙΤΙΑ, ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Πρόκειται για μία επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά του ατόμου, η οποία χαρακτηρίζεται από τράβηγμα των μαλλιών ή των τριχών από διάφορα μέρη του σώματος (π.χ. βλεφαρίδες, φρύδια, εφηβαίο, χέρια, πόδια, μασχάλες) συχνά κατά τρόπο τελετουργικό. Το άτομο, δηλαδή, μπορεί να δείχνει μια έντονη ενασχόληση με τις τρίχες του σώματός του, παραδείγματος χάριν, μασώντας ή γλείφοντάς τες. Εντάσσεται στο ευρύτερο φάσμα των ιδεοψυχαναγκαστικών διαταραχών, καθότι προσομοιάζει αρκετά με τους καταναγκασμούς. Το τράβηγμα της τρίχας μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με τα δάχτυλα, είτε με κάποιο τσιμπιδάκι, ενώ συχνά ακολουθεί δάγκωμα ή και κατάποση της βγαλμένης τρίχας. 

ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Τα ακριβή αίτια της τριχοτιλλομανίας δεν είναι ακόμη γνωστά. Φαίνεται να σχετίζεται με μια σειρά βιολογικών (π.χ. σεροτονίνη, ντοπαμίνη, οικογενειακό ιστορικό), αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων (βίωση αρνητικών συναισθημάτων, ανάγκη για θετική ενίσχυση).

ΠΟΤΕ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Η ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Η τριχοτιλλομανία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία αν και φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με την παιδική (5-9 ετών) και εφηβική ηλικία (13-14 ετών). Συνήθως, αποτελεί δια βίου πρόβλημα, οι εκδηλώσεις του οποίου μπορεί, ωστόσο, να μειώνονται με την πάροδο του χρόνου. 

ΠΩΣ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Η ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑ;

Το άτομο μπορεί να επιδίδεται στο τράβηγμα των τριχών άλλοτε συνειδητά και άλλοτε ασυνείδητα. Έτσι, η συμπεριφορά μπορεί να εκδηλωθεί από το άτομο:

·      -   Ενώ είναι χαλαρό, διαβάζει, βλέπει τηλεόραση, μιλάει στο τηλέφωνο, κ.λπ

·       -  Όταν βιώνει έντονο στρες, προκειμένου να αποφορτιστεί από τα δυσάρεστα συναισθήματα που του προκαλεί μία κατάσταση

·      - Όταν επιθυμεί να νιώσει διέγερση και ικανοποίηση μέσω αυτής της πράξης, ειδικά όταν νιώθει βαριεστημένο (κάποια άτομα αναφέρουν πως απολαμβάνουν την αίσθηση που τους προκαλεί η αφαίρεση των τριχών, με αποτέλεσμα να «εθίζονται» στη συμπεριφορά αυτή)

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑΣ

Τα περισσότερα άτομα που πάσχουν από τριχοτιλλομανία, δεν αναγνωρίζουν ότι έχουν κάποιο πρόβλημα, αλλά προσπαθούν να κρύψουν τα κενά από την απώλεια των τριχών με καπέλα ή μαντήλια, με ειδικό μακιγιάζ και φορώντας μακριά ρούχα. Αυτό γιατί νιώθουν ντροπή και αμηχανία και προσπαθούν να κρύψουν την εκδήλωση αυτής της συμπεριφοράς τόσο από το προσωπικό, όσο και από το εργασιακό τους περιβάλλον. Πολλές φορές, νιώθουν απέχθεια για την εξωτερική τους συμπεριφορά και θεωρούν πως θα είναι αποκρουστικά για τους γύρω τους.

Τα άτομα που πάσχουν από τριχοτιλλομανία, φαίνεται να εκδηλώνουν ταυτόχρονα άγχος, κατάθλιψη και δυσκολία στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

Εκτός αυτού, το συνεχές τράβηγμα των τριχών μπορεί να καταστρέψει τον θύλακα της τρίχας και να προκαλέσει δερματικούς ερεθισμούς και μολύνσεις.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΧΟΤΙΛΛΟΜΑΝΙΑΣ

Η γνωσιακή – συμπεριφοριστική ψυχοθεραπεία φαίνεται να βοηθά στην αντιμετώπιση της τριχοτιλλομανίας. Μέσω της θεραπευτικής διαδικασίας εντοπίζονται οι αρνητικές σκέψεις που κυριαρχούν στο άτομο πριν από την εκδήλωση της δυσλειτουργικής αυτής συμπεριφοράς, αμφισβητείται η χρησιμότητα αυτών, ενώ γίνεται και προσπάθεια ελέγχου της παρόρμησης του ατόμου να τραβάει τις τρίχες του σώματός του ως μέσο ανακούφισης και εκτόνωσης του άγχους του. Στη συνέχεια, το άτομο εκπαιδεύεται σε άλλες τεχνικές χαλάρωσης, ενώ η δυσλειτουργική συμπεριφορά αντικαθίσταται από άλλες μη επιβλαβείς (π.χ. χρήση μαλακής μπάλας αντί-στρες τη στιγμή της παρόρμησης)

Συμπερασματικά, η τριχοτιλλομανία αποτελεί μια έντονη παρόρμηση αφαίρεσης τριχών από διάφορες περιοχές του σώματος, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως πολύ αυξημένα επίπεδα επιθυμίας για το άτομο. Σε κάθε περίπτωση κρίνεται απαραίτητη η αναζήτηση κατάλληλης θεραπείας άμεσα.

Ελπίδα Παναγιωτουνάκου,

Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια, Msc

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ – ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΟΜΕΝΟΥΣ!

Κάθε μαθητής χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση από τον εκπαιδευτικό, καθώς οι ρυθμοί μάθησης και ανάπτυξης διαφέρουν από παιδί σε παιδί. Ειδικά για τους μαθητές που έχουν διαγνωστεί με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής – υπερκινητικότητας, απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια προκειμένου να μάθουν να συγκεντρώνονται μέσα στη σχολική τάξη, να οργανώνουν καλύτερα τον χρόνο τους, αλλά και να διαχειρίζονται την παρορμητικότητά τους.

Το έργο του εκπαιδευτικού σίγουρα κρίνεται δύσκολο, καθότι καλείται να ανταποκριθεί στις ανάγκες πολλών διαφορετικών μαθητών ταυτόχρονα. Ωστόσο, ακολουθούν μερικές συμβουλές που μπορεί να φανούν χρήσιμες:

1.      Φροντίστε ώστε οι γονείς να ενημερώνονται τακτικά για την πορεία του παιδιού τους. Οι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν τόσο τα ελλείμματα, όσο και τα δυνατά σημεία του παιδιού τους. Μη διστάσετε να συζητήσετε μαζί τους για αυτά και να τους εμπλέξετε στη μαθησιακή ζωή του παιδιού τους. Καλό είναι να επιδιώξετε από την αρχή της σχολικής χρονιάς συνάντηση τόσο με τους γονείς του παιδιού, όσο και με τους προηγούμενους δασκάλους του, ώστε να έχετε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για εκείνο, η οποία θα σας βοηθήσει να ανταποκριθείτε αποτελεσματικότερα στις ανάγκες του

2.      Προσπαθήστε να διατηρείτε την ψυχραιμία σας. Καταλαβαίνω πως αυτό είναι πιο εύκολο να το λέει κανείς, παρά να το εφαρμόζει. Ωστόσο, είναι σημαντικό ο μαθητής να νιώθει πως μπαίνετε στη θέση του, τον κατανοείτε και έχετε την διάθεση να τον βοηθήσετε να ενσωματωθεί στην ομάδα της τάξης. Πάρτε μια βαθιά ανάσα, μετρήστε ως το 10 και ηρεμήστε! Με τον τρόπο αυτό θα ανασυγκροτήσετε τη σκέψη, αλλά και τις δυνάμεις σας και θα διαχειριστείτε καλύτερα την κατάσταση

3.   Διαμορφώστε ρεαλιστικές προσδοκίες. Όπως ένας αθλητής εξασκείται μέρα με τη μέρα προκειμένου να αυξήσει την αντοχή του και να καταφέρει να τρέξει στον Μαραθώνιο, έτσι και ο μαθητής με ΔΕΠ-Υ θα μάθει σταδιακά να συγκεντρώνεται όλο και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε μια δραστηριότητα. Ωστόσο, κριτήριο για τη δημιουργία ενός νέου προς κατάκτηση στόχου θα πρέπει να είναι η πρότερη κατάσταση του ίδιου του μαθητή. Παραδείγματος χάριν, εάν ο τελικός στόχος είναι να μπορεί ο μαθητής να μένει συγκεντρωμένος σε ένα μάθημα για 20΄, οι ενδιάμεσοι στόχοι θα είναι αρχικά τα 3΄, τα 5΄, τα 10΄ κλπ. 

4.      Δείξτε στον μαθητή πως να ξαναβρίσκει την συγκέντρωσή του. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ κουράζονται πολύ πιο γρήγορα σε σχέση με τους συμμαθητές τους. Ο στόχος, λοιπόν, είναι ο μαθητής να επανέρχεται στους ρυθμούς της τάξης, δίχως να διαταράσσει τη λειτουργία της. Θα μπορούσατε να του προτείνετε, όποτε νιώθει πως χάνει τη συγκέντρωσή του, να παίρνει τρεις βαθιές αναπνοές μετρώντας ως το πέντε ή να πηγαίνει για 5΄σε μια ειδικά διαμορφωμένη γωνιά της τάξης με μαξιλάρια και λούτρινα κουκλάκια, έτσι ώστε να χαλαρώσει. Επίσης, θα μπορούσατε να τον κάνετε «βοηθό σας», έτσι ώστε να έχει την ευκαιρία για ενδιάμεσα διαλείμματα, μοιράζοντας για παράδειγμα τα τετράδια στους συμμαθητές του

5.   Οπτικοποιήστε την πρόοδο του μαθητή. Φτιάξτε ένα χρωματιστό διάγραμμα για έναν συγκεκριμένο στόχο (π.χ. ανάγνωση), αναρτήστε το στην τάξη και αποτυπώστε την πρόοδο του κάθε μαθητή μέσα στη βδομάδα ή τον μήνα. Με τον τρόπο αυτό, θα ενισχύσετε το κίνητρο του μαθητή για εξέλιξη

6.      Κάντε τη μάθηση πιο διαδραστική. Εμπλέξτε ενεργά τους μαθητές στη μαθησιακή διαδικασία χρησιμοποιώντας οπτικοακουστικά μέσα, παιχνίδια και βιωματικές δραστηριότητες. Έτσι, όχι μόνο θα βοηθήσετε στο «δέσιμο» όλης της ομάδας και θα διευκολύνετε το μαθητή με ΔΕΠ-Υ να ενταχθεί στην ομάδα των συνομηλίκων του, αλλά ταυτόχρονα θα αυξήσετε τον χρόνο συγκέντρωσής του, καθώς το ενδιαφέρον του θα διατηρείται αμείωτο

Κάθε σχολική τάξη αποτελεί μια πρόκληση! Εάν όμως δεν υπήρχε η διαφορετικότητα, η ομοιομορφία ίσως και να ήταν αφόρητη…

Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Σχολή Αθηνών
Ειδ. Αιγινήτειο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο

ΑΥΤΟ ΤΟ «ΚΑΤΙ» ΠΟΥ ΘΕΛΩ…

Άνθρωποι έρχονται και φεύγουν. Απλές γνωριμίες ή σχέσεις ζωής; Δεν ξέρεις τι θα προκύψει. Πώς θα καταλήξει. Κι όμως, βαθιά μέσα σου υπάρχει μια προσδοκία…

Υπάρχουν στοιχεία που άλλες φορές φανερά, άλλες ενδόμυχα, τα αποζητάς στον άλλο. Τα ψάχνεις σε εκείνον που θα κάτσει απέναντί σου. Προσπαθείς να τα διακρίνεις στο χαμόγελό του. Στο βλέμμα του. Στον τρόπο που κινεί τα χέρια του. Στη χροιά της φωνής του…Δεν ξέρεις τι είναι ακριβώς αυτό που ψάχνεις, αλλά όταν είναι εκεί, όταν αυτό το «κάτι» υπάρχει, το καταλαβαίνεις.

Είναι όταν η καρδιά σου αυξάνει παλμούς, το μυαλό σου πλημμυρίζει από εικόνες και τα μάτια σου λάμπουν από λαχτάρα! Το μόνο που θες είναι να τα κάνεις όλα πιο αργά, για να περνάς περισσότερο χρόνο μαζί του. Να σιωπάς για να ακούς τη φωνή του. Να μένεις ακίνητη για να απολαμβάνεις το χάσιμο στις απέραντες λίμνες των ματιών του…

Αυτό το «κάτι». Αχ! Τι είναι άραγε αυτό το «κάτι» που καθιστά τον άλλο τόσο ξεχωριστό και ταιριαστό για σένα; 1000 ανθρώπους να ρωτήσω, 1000 διαφορετικές απαντήσεις θα πάρω…

Ø  Να είναι άραγε η «ομοιότητα»; Οι κοινοί στόχοι και ο ίδιος τρόπος ζωής; Μέχρι ενός σημείου, καλό μου ακούγεται, αλλά μήπως οι «διαφωνίες» είναι αυτές που τελικά κάνουν τη διαφορά; Μήπως αυτό που αναζητάς είναι περισσότερο κάποιος που να ξέρει πώς να διαφωνήσει μαζί σου, παρά να είναι ίδιος με σένα στις επιλογές του;

Ø  Να είναι άραγε αυτό που συμπληρώνει «το άλλο σου μισό»; Η σκέψη αυτή με θλίβει λίγο. Δηλαδή θα πρέπει να νιώθεις «μισή» πριν μπεις σε μια σχέση; Δε νομίζω πως είναι καλό να βλέπεις τον άλλο ως μοναδική πηγή ευχαρίστησης στη ζωή σου ή να προσδοκάς να συμπληρώσει τα κενά σου. Έτσι είναι σαν να ψάχνεις κάποιον εξίσου αδύναμο να βαδίσει μόνος του στη ζωή. Μάλλον, θέλεις κάποιον του οποίου τα ενδιαφέροντα να μην εξαντλούνται στη σχέση. Κάποιον με φιλοδοξίες και όνειρα, που να επιδιώκει να γίνεται συνεχώς καλύτερος, αποτελώντας πηγή έμπνευσης και για τη δική σου αυτοβελτίωση. 

Ø  Να είναι άραγε η απόλυτη προσκόλλησή του πάνω σου; Τι πιο ωραίο να νιώθει την επιθυμία να τα κάνει όλα μαζί σου, να σου στέλνει διαρκώς μηνύματα, να σου τηλεφωνεί κάθε φορά που έχει ελεύθερο χρόνο…Αυτό πραγματικά θέλεις ή έναν άντρα ο οποίος δε θα νιώθει ότι απειλείται όταν είσαι μακριά, ο οποίος δε θα ζητά διαρκώς αποδείξεις πως τον έχεις επιλέξει για να έρθει και να μείνει στη ζωή σου, έναν άντρα συναισθηματικά γενναιόδωρο, αλλά και αυτάρκη!

Ø  Να είναι άραγε η ερωτική έλξη; Ο έρωτας και το πάθος που τρέφεται από τις βαρύγδουπες υποσχέσεις, τις δυνατές αγκαλιές και τα φιλιά που στάζουν μέλι και φωτιά συνάμα; Σίγουρα αυτό είναι, αρκεί το γλυκό αίσθημα να μη χάνεται μαζί με τις πρώτες αχτίδες του ήλιου. Αρκεί να μη φαίνονται όλα όμορφα κάτω από το παχύ πέπλο της νύχτας που λειαίνει τις ατέλειες και κρατά τα μάτια κλειστά, προστατεύοντάς τα από φόβους και ανησυχίες… Θέλεις κάποιον που να σου δημιουργεί θετικές φαντασιώσεις και να μην αφήνει τη φθορά να μπει ανάμεσά σας. Κάποιον, που να μην αφήνει το συναίσθημα να ξεφτίσει…

ΘΕΛΩ…

·         Εκείνον που θα μου χαϊδεύει το χέρι, αλλά όχι και τα αυτιά

·        Εκείνον που θα μου εμπνέει θαυμασμό και θα με κάνει να θέλω να γίνομαι καλύτερη ξεπερνώντας τα όριά μου

·        Εκείνον που θα υποστηρίζει τις επιλογές μου, όχι τόσο γιατί πάντα θα είναι οι καλύτερες, αλλά γιατί θα καταλαβαίνει πως τη δεδομένη στιγμή είναι σημαντικές για μένα

·         Εκείνον που θα με ωθεί να ρισκάρω και να δοκιμάζω το άγνωστο, χωρίς όμως να νιώθω μόνη

·       Εκείνον που δε θα με επιπλήττει σε κάθε στραβοπάτημά μου, αλλά θα μου δίνει το χέρι για να κάνω μια νέα αρχή

·       Εκείνον που θα μου θυμίζει όλα τα όμορφα στοιχεία που έχω, όταν εγώ θα λυγίζω και θα χάνω την πίστη μου σε μένα

·      Εκείνον που θα μου θυμίζει πάντα πόσο σημαντικό είναι να έχουμε στόχους και να μη μένουμε στάσιμοι στη ζωή

·     Εκείνον που θα με καταλαβαίνει και θα κάνει την αγκαλιά του φωλιά για να προστατέψει τις σπασμένες μου φτερούγες, αλλά και που θα με ρίχνει στο κενό για να μην πάψω ποτέ να φοβάμαι να πετάω και μόνη μου

·       Εκείνον που θα με αγαπήσει όπως θέλω να αγαπηθώ

Θέλω εκείνον που θα κοιτάζω στα μάτια του και θα βλέπω την ψυχή μου, περπατώντας πλάι του και όχι δεμένη με αλυσίδες μαζί του, χωρίς να νιώθω πως συμβιβάστηκα, αλλά πως αγάπησα και αγαπήθηκα πολύ…

Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, Msc