Κυριακή, 12 Ιουνίου 2016

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΣΦΑΛΗ ΠΑΙΔΙΑ: ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΡΟΠΟΣ;




Το μεγάλωμα ενός παιδιού σήμερα, δεν είναι και δεν πρέπει να είναι μια απλή υπόθεση. Οι απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής είναι μεγάλες και έτσι τόσο ο άντρας, όσο και η γυναίκα καλούνται να αποκτήσουν συνείδηση της μεταξύ τους σχέσης, αλλά και της σχέσης τους με τα παιδιά τους.

Η ανατροφή των παιδιών καθίσταται όλο και πιο δύσκολη καθώς:
Ø  τα προβλήματα των παιδιών συνεχώς αυξάνονται και γίνονται πιο σύνθετα
Ø  οι σχέσεις γονέων – παιδιών χαρακτηρίζονται από κρίσεις και ασυνεννοησία
Ø  τα συναισθήματα άγχους, ανασφάλειας και αβεβαιότητας των γονέων συνεχώς αυξάνονται λόγω των καθημερινών κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων που έχουν να αντιμετωπίσουν

Σίγουρα δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος δρόμος που όποιος τον ακολουθήσει θα μετατραπεί απαραίτητα σε αποτελεσματικό γονέα. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες βασικές αρχές οι οποίες, σε συνδυασμό με την ιδιοσυγκρασία του κάθε παιδιού, μπορεί να βοηθήσουν στη διαμόρφωση μιας ισχυρής και ταυτόχρονα καλοσυνάτης προσωπικότητας.

  1. Αναρωτήσου τι πρότυπο θέλεις να γίνεις για το παιδί σου. Όλα όσα κάνεις έχουν μεγάλη σημασία για αυτό και αντίκτυπο πάνω του. Τα παιδιά "εκπαιδεύονται" στις συμπεριφορές που τελικά υιοθετούν. Είναι κάτι που το μαθαίνουν, παρατηρώντας τις αντιδράσεις σου: Πώς εκδηλώνεις την αγάπη σου, πως διαχειρίζεσαι το άγχος σου, πότε φοβάσαι, πότε ρισκάρεις...
  2. Προσπάθησε να είσαι προσανατολισμένος στο μέλλον και να μην παγιδεύεσαι σε δύσκολες καταστάσεις που έχουν παροδικό χαρακτήρα. Ο αισιόδοξος γονέας φαίνεται πως πλάθει πιο ήρεμα και δημιουργικά παιδιά, τα οποία θέτουν στόχους και σχεδιάζουν τρόπους επίτευξης αυτών
  3. Δείξε εμπιστοσύνη στο παιδί σου και μη φοβάσαι να το αφήσεις να μάθει μέσα από τα λάθη του. Τα παιδιά που αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, σύστοιχες βέβαια πάντα με την ηλικία τους, τείνουν να γίνονται πιο ανεξάρτητα και δημιουργικά. Είναι σημαντικό το παιδί να κατανοήσει από νωρίς πως έχει το δικαίωμα της επιλογής, αλλά και την ευθύνη των συνεπειών αυτής
  4. Καθοδήγησε το παιδί σου θέτοντας κανόνες. Ειδικά στα πρώτα χρόνια της ζωής το παιδί καλό είναι να έχει ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να κινείται. Δε θα μάθει να ελέγχει τον εαυτό του, εάν αρχικά δεν ελέγχεις εσύ τη συμπεριφορά του. Ωστόσο, καθώς θα μπαίνει στην εφηβεία, σταδιακά οι δικές σου παρεμβάσεις καλό είναι να μειώνονται. Σε γενικές γραμμές η θετική και σταθερή ανταπόκριση των γονέων και η σταθερή συναισθηματική σχέση με το παιδί έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα
  5. Δημιούργησε μέσα στην οικογένεια ένα ζεστό και ήρεμο περιβάλλον όπου θα κυριαρχούν η κατανόηση, ο διάλογος και η επικοινωνία
  6. Προσπάθησε να επιλέγεις ήπιους και εύκαμπτους και όχι ακραίους και άκαμπτους τρόπους διαπαιδαγώγησης. Οι πολύ αυστηροί κανόνες, συνήθως οδηγούν σε παιδιά επιθετικά, αντικοινωνικά, αποσυρμένα και συγκρουσιακά στις διαπροσωπικές τους σχέσεις
  7. Μίλησε στη "γλώσσα" του παιδιού σου. Πολλές φορές τα παιδιά μικρής ηλικίας δίνουν την εντύπωση πως κατανοούν απόλυτα αυτό που τους λες. Ωστόσο, μην ξεχνάς πως ότι είναι αυτονόητο για σένα, δεν είναι, παραδείγματος χάριν, και για ένα εξάχρονο, το οποίο σίγουρα έχει άλλες προτεραιότητες, προσδοκίες και εμπειρίες σε σχέση με σένα
  8. Αντιμετώπισε έγκαιρα τυχόν δικές σου δυσκολίες. Μην ξεχνάς πως το παιδί σε μιμείται. Σε περίπτωση που νιώθεις έντονα συναισθήματα θλίψης, άγχους ή θυμού, ζήτα τη βοήθεια ενός ειδικού
  9. Δώσε απλόχερα την αγάπη σου. Υπάρχει ο μύθος πως οι εκδηλώσεις αγάπης κακομαθαίνουν το παιδί. Αυτό που φαίνεται να επιδρά αρνητικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού δεν είναι το χάδι, το φιλί ή το παιχνίδι μαζί του, αλλά η υπερβολική ανοχή σε ανεπιθύμητες συμπεριφορές του, τα υλικά δώρα και να συνεχή "ναι" σε ότι κι αν σου ζητά
  10. Μην ξεχνάς να του μιλάς με ευγένεια και σεβασμό. Είναι σημαντικό να του συμπεριφέρεσαι όπως και σε έναν ενήλικα φίλο σου και όχι να αφήνεις τον εαυτό σου να πιστεύει πως έχεις άλλα δικαιώματα πάνω του. Παραδείγματος χάριν, πόσο εύκολα θα χαστούκιζες έναν συνάδελφό σου επειδή σου αντιμίλησε; Θυμήσου πως τα παιδιά συμπεριφέρονται στους άλλους, όπως εσύ συμπεριφέρεσαι σε εκείνο...

Ο γονιός που πραγματικά προσπαθεί να είναι "καλός γονιός" για το παιδί του επιθυμεί για αυτό πρώτα από όλα υγεία και στη συνέχεια να μεγαλώσει σωστά, νιώθοντας συναισθηματική ασφάλεια και ατομική επάρκεια. Η σχέση γονέα - παιδιού είναι μια αμφίδρομη σχέση, γι' αυτό να θυμάσαι ότι: "Τα παιδιά σου θα γίνουν ότι είσαι, γι' αυτό γίνε ότι θέλεις να γίνουν" (David Bly).












Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ: ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ;




Τα σχολεία κλείνουν και ξεκινούν οι πολυπόθητες καλοκαιρινές διακοπές! Κάποια παιδιά θα έχουν την ευκαιρία για ατελείωτες ώρες παιχνιδιού, για εξορμήσεις στη θάλασσα, για ένα χαλαρό πρόγραμμα δίχως πρωινό ξύπνημα και εξωσχολικές δραστηριότητες. Ωστόσο, για πολλά παιδιά οι καλοκαιρινές διακοπές σηματοδοτούν μια νέα περίοδο προγραμματισμένων δραστηριοτήτων και προπαρασκευαστικών μαθημάτων για την επόμενη σχολική τάξη. Τι είναι τελικά πιο ωφέλιμο για το παιδί μου;

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Τα παιδιά, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, κατά τη διάρκεια του χειμώνα έρχονται αντιμέτωπα με ένα ιδιαίτερα απαιτητικό και συνήθως ανελαστικό πρόγραμμα. Η καθημερινότητά τους χαρακτηρίζεται από την πίεση του χρόνου και το έντονο στρες. Οι καλοκαιρινές διακοπές, λοιπόν, αποτελούν μια πολύ καλή ευκαιρία να ξανάρθει το παιδί σε επαφή με το ελεύθερο παιχνίδι, να ξεκουραστεί σωματικά, αλλά και να αποφορτιστεί συναισθηματικά από το άγχος της ακαδημαϊκής επίτευξης.

Το ελεύθερο παιχνίδι, αν και πολλές φορές λανθασμένα αξιολογείται ως "χαμένος χρόνος", προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες για μάθηση. Μέσω αυτού το παιδί μαθαίνει να μοιράζεται, να αναπτύσσει κοινωνικές δεξιότητες, να ωριμάζει συναισθηματικά, να αναπτύσσει τις γνωστικές του δεξιότητες, αλλά και να προάγει τη φυσική του κατάσταση. 

ΜΕΡΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

  1. Παιχνίδια στην αυλή ή το πάρκο. Μέσω της μπάλας, του κυνηγητού, του ποδήλατου με φίλους κλπ, το παιδί μαθαίνει να συνεργάζεται και να ακολουθεί κανόνες, ενώ παράλληλα διασκεδάζει. Ειδικά για τα παιδιά που χαρακτηρίζονται από υπερκινητικότητα, τα παιχνίδια με έντονη σωματική δραστηριότητα βοηθούν στην εκτόνωση της έντασης που βιώνουν, με αποτέλεσμα να γυρίζουν στο σπίτι πιο ήρεμα και να είναι πιο συνεργάσιμα
  2. Κατασκευές. Αποτελούν μια εξαιρετική ευκαιρία για ανάπτυξη των πνευματικών και δημιουργικών δεξιοτήτων του παιδιού. Συμβάλουν στην βελτίωση της λεπτής κινητικότητας, ενώ ιδανικά, σε περίπτωση που γίνονται μαζί με τους γονείς συμβάλλουν στην ανάπτυξη ισχυρών συναισθηματικών δεσμών μέσα στην οικογένεια
  3. Παιχνίδια στη θάλασσα. Δίνουν την ευκαιρία στο παιδί να εξερευνήσει και να παρατηρήσει τη φύση γύρω του. Το βοηθούν να δράσει πιο απελευθερωμένα και ανέμελα, απαλλαγμένο από τα πολλά ρούχα, ενεργοποιώντας έτσι όλες τις αισθήσεις του. Αυξάνουν τη δημιουργικότητα και την κριτική του σκέψη, καθώς θα πρέπει να σκεφτεί πως θα "επιβιώσουν" τα κάστρα του στην άμμο και ποια θα είναι τα καταλληλότερα υλικά για αυτά. Το παιδί, λοιπόν, όχι μόνο ανακαλύπτει νέους τρόπους έκφρασης, αλλά παράλληλα επιστρέφει στο σπίτι νιώθοντας ψυχική ηρεμία και ισορροπία, αφού τόσο το κολύμπι, όσο και η απλή θέα της θάλασσας προάγουν το συναίσθημα της ηρεμίας
  4. Μικροδουλειές μέσα στο σπίτι. Οι καλοκαιρινές διακοπές μπορεί να αποτελέσουν μια καλή ευκαιρία προκειμένου το παιδί να εμπλακεί περισσότερο με δουλειές μέσα στο σπίτι, που θα το βοηθήσουν να γίνεται ολοένα και πιο υπεύθυνο. Μπορείτε να του αναθέσετε να τακτοποιήσει, για παράδειγμα, την αποθήκη του σπιτιού, να βάψει τα πεζούλια της αυλής ή να αναλάβει την ανακύκλωση. Σε περίπτωση που στο σπίτι υπάρχει κήπος, θα ήταν αρκετά ενδιαφέρον να στήσετε τον δικό σας λαχανόκηπο μαζί με το παιδί σας. Τέτοιου είδους δραστηριότητες οδηγούν το παιδί στη βίωση ικανοποίησης, ενώ παράλληλα το κάνουν να νιώθει περήφανο για τον εαυτό του
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Συχνά οι γονείς αναφέρουν ότι το παιδί "βαριέται" και αρνείται να κάνει οτιδήποτε άλλο εκτός από το να βλέπει τηλεόραση, να ασχολείται με κάποιο ηλεκτρονικό παιχνίδι, το tablet ή τον υπολογιστή. Το γεγονός αυτό αποτελεί μια πραγματικότητα! Το καλοκαίρι τα παιδιά έχουν άπλετο ελεύθερο χρόνο και είναι φυσικό να βαριούνται σε περίπτωση που δεν έχουν τίποτα άλλο να κάνουν. 

Δώστε τους εναλλακτικές, όπως: ένας αγώνας ποδοσφαίρου μεταξύ μπαμπάδων και γιών, μια βόλτα για παιχνίδι στις κούνιες, μια επίσκεψη σε κάποιο θέατρο, λούνα παρκ ή θεματικό πάρκο. Μερικές φορές, βέβαια, το παιδί μπορεί να έχει ανάγκη απλά να κάτσει, δίχως να κάνει τίποτα. Ακόμα κι αυτό χρειάζεται! Στην περίπτωση, ωστόσο, της τηλεόρασης και του υπολογιστή ΒΑΛΤΕ ΟΡΙΑ! Φαίνεται πως μια τέτοιου είδους απασχόληση φέρει πρόσκαιρα και μόνο αποτελέσματα ικανοποίησης στο παιδί, το οποίο με το που θα σταματήσει να ασχολείται με το ηλεκτρονικό παιχνίδι θα βιώσει αισθήματα δυσφορίας, βαρεμάρας και εκνευρισμού. Οργανώστε, λοιπόν, τον χρόνο που το παιδί θα απασχοληθεί με οποιουδήποτε είδους ηλεκτρονικό παιχνίδι ή dvd, ενώ ταυτόχρονα παρακινείστε το να ασχοληθεί με άλλες δραστηριότητες τις οποίες θα είστε πρόθυμοι και διαθέσιμοι να του τις προσφέρετε.

Μη διστάζεις! Άσε το παιδί σου να παίξει και γίνε κι εσύ μαζί του παιδί . Ταξιδέψτε στη χώρα των δράκων, στα βασίλεια του βυθού, περπατήστε πλάι στους πρίγκιπες και τις πριγκίπισσες των παραμυθιών..Ονειρευτείτε και δημιουργείστε..


ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ!!!




Ελπίδα Μ. Παναγιωτουνάκου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Ειδ. Αιγινήτειο Παν/κο νοσ.
Diploma in Dyslexia
Msc Έλεγχος του Στρες και Προαγωγή της Υγείας
Ιατρική Αθηνών
Τηλ.: 210 81 41 570, Κιν.: 697 40 12 477
Ανοίξεως – Σταμάτας 2, Άνοιξη
Web page: http://www.wix.com/elpidapan/panagiotounakou

Παρασκευή, 3 Ιουνίου 2016

ΟΙΚΕΙΟΤΗΤΑ: ΠΟΝΟΣ ή ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ;





Σύμφωνα με το δίλημμα του ακανθόχοιρου, το οποίο πρωτοεμφανίζεται στο έργο του Schopenhauer ' Parerga und Paralipomena' και το 1921 στο 'Group Psychology and the Analysis of the Ego' του Freud, μια ομάδα σκαντζόχοιρων στην προσπάθειά τους να έρθουν κοντά για να ζεσταθούν μια χειμωνιάτικη μέρα, έπρεπε να καταβάλουν προσπάθεια για να βρουν την ισορροπία έτσι ώστε και να πάρουν τη ζεστασιά αλλά και να μην τραυματιστούν μεταξύ τους με τα αιχμηρά τους αγκάθια. 


  • Πού βρίσκεται η λεπτή γραμμή μεταξύ οικειότητας και περιφρόνησης του άλλου;
  • Πόσα πράγματα έχουμε ανάγκη να γνωρίζουμε για τον σύντροφό μας;
  • Η καλή γνώση του άλλου, άραγε δυναμώνει τη σχέση και τον έρωτα ή οδηγεί στην απομυθοποίησή του;


Πολλές φορές έχουμε ανάγκη να αφήνουμε ένα πέπλο μυστηρίου να καλύπτει τον σύντροφό μας, γιατί έτσι ελπίζουμε πως θα έχουμε περισσότερα κοινά στοιχεία μαζί του, αλλά και πως εκείνος θα έχει όλες εκείνες τις ιδιότητες που θα βοηθήσουν να νιώσουμε ευτυχία και ολοκλήρωση μέσα από τη σχέση μας μαζί του. Φαίνεται πως σε αρκετές περιπτώσεις η προτίμησή μας για τον άλλο μειώνεται όσο αρχίζουμε να αποκτάμε περισσότερες πληροφορίες για το πρόσωπό του.

Συχνά, η ανάγκη για αγάπη και ασφάλεια συγκρούεται με το φόβο της ανάπτυξης μιας ιδιαίτερα στενής συναισθηματικής σχέσης με τον άλλο. Παρόλο που κάποιες ανάγκες μας δεν ικανοποιούνται καθώς βάζουμε ένα προστατευτικό τείχος στους γύρω μας, δεν διακινδυνεύουμε να δείξουμε στον άλλο ποιοι πραγματικά είμαστε. Κι αν προδώσει τα συναισθήματά μας; Κι αν μας απορρίψει; Πόσο αποδεκτό τελικά είναι να είσαι ο εαυτός σου; 

Το δίλημμα του ακανθόχοιρου, όμως, μας δείχνει πως όσο φόβο κι αν μας προκαλεί η εγγύτητα με τους άλλους, αξίζει να ρισκάρουμε. Όσο πιο κοντά έρχονται δυο άνθρωποι μεταξύ τους, τόσο πιο πιθανό είναι να πληγωθούν. Όμως, αν παραμείνουν χώρια, θα συνεχίσουν να έχουν τον πόνο της μοναξιάς...

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2015

ΜΑΘΕ ΝΑ ΛΕΣ "ΟΧΙ" ΔΙΧΩΣ ΕΝΟΧΕΣ!

Θεωρείς ότι σου είναι δύσκολο να πεις "όχι", ενώ προσπαθείς πάντα να είσαι καλή και υποχωρητική με τους γύρω σου, ανεξαρτήτως κόστους; Άραγε κατά πόσο νομίζεις ότι επιτυγχάνεις να θέτεις όρια στις σχέσεις σου προστατεύοντας τον εαυτό σου, τις ανάγκες, αλλά και τις επιθυμίες σου; Είσαι κύριος του εαυτού σου ή αφήνεις τους άλλους να σε χειραγωγούν και να σου υποδεικνύουν τι πρέπει να κάνεις; Μήπως φροντίζεις να προλαμβάνεις τις ανάγκες των γύρω σου με αποτέλεσμα να είσαι διαρκώς με "τέρμα τα γκάζια" και ένα μυαλό που τρέχει; Τελικά, μήπως θεωρούνται αυτονόητα, από αυτούς που σε συναναστρέφονται, τα όσα κάνεις;

Πολλές φορές, προκειμένου να ικανοποιήσεις τις ανάγκες αυτών που αγαπάς, αλλά και για να προστατεύσεις τη σχέση σου μαζί τους, είναι πιθανό να αδυνατείς να πεις "όχι" παρόλο που αυτό θα ήταν η πρώτη σου επιλογή, εάν λειτουργούσες αβίαστα και δίχως ενοχές. Έχεις αναρωτηθεί γιατί συμβαίνει αυτό;


ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΕΙΣ "ΟΧΙ" 

 
Οι συνηθέστεροι λόγοι για τους οποίος κάποιος δεν μπορεί να πει "όχι" είναι οι παρακάτω:


1. Είσαι δοτικός χαρακτήρας, με έντονη την επιθυμία να προσφέρεις και να βοηθάς αυτούς που αγαπάς, ακόμα κι όταν αυτό σημαίνει πως οι δικές σου προτεραιότητες θα μπούνε σε δεύτερη μοίρα.

2. Έχεις μεγαλώσει μαθαίνοντας πως είναι αγένεια να αρνείσαι στους άλλους αυτό που σου ζητούν, τη στιγμή που σου το ζητούν. Ίσως, μία από τις βασικές αρχές στην οικογένειά σου να ήταν: "Πρώτα οι άλλοι και μετά εσύ".

3. Συνδέεις την αποδοχή με τη συνεχή ικανοποίηση των "θέλω" των άλλων. Φοράς το μανδύα του "καλού παιδιού" γιατί φοβάσαι την απόρριψη. Πιστεύεις πως εάν δεν είσαι χρήσιμη και απαραίτητη στους άλλους, θα σε εγκαταλείψουν, γιατί δεν θα σε έχουν ανάγκη.

4. Θεωρείς πως λέγοντας "όχι" θα οδηγηθείς σε σύγκρουση με τον άλλο, η οποία με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή της σχέσης σας. Ο φόβος της μοναξιάς είναι αρκετός για να σε κάνει να καταπιέσεις τις πραγματικές επιθυμίες σου.

5. Δεν θέλεις να διαφοροποιηθείς από τις απόψεις των γύρω σου, γιατί νομίζεις πως έτσι δεν θα καταφέρεις να ενσωματωθείς στην ομάδα, πως δεν θα σε θέλει κανείς.

6. Επιθυμείς να μην κλείνεις την πόρτα σε τυχόν νέες ευκαιρίες. Αυτό ισχύει κυρίως στον επαγγελματικό τομέα. Ωστόσο, καλό θα ήταν να αναρωτηθείς εάν στην πραγματικότητα μπορείς να ανταπεξέλθεις αποτελεσματικά σε όλα όσα αναλαμβάνεις. Ποια ανάγκη σου προσπαθείς να καλύψεις δείχνοντας στους άλλους ότι είσαι ικανή για όλα;


Σίγουρα, κάποιες φορές είναι δύσκολο να καθορίσεις ποιες δραστηριότητες αξίζουν πραγματικά το χρόνο και την προσοχή σου. Πότε χρειάζεται να βάλεις νερό στο κρασί σου και πότε να διεκδικήσεις τα δικαιώματά σου. Ωστόσο, τελικά, αυτό που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το πώς θα αρνηθείς κάτι και όχι το γεγονός της άρνησης αυτό καθ' αυτό. Άλλωστε, είναι φυσιολογικό να έχεις τις δικές σου προτεραιότητες και ανάγκες, όπως και κάθε άλλο άτομο. Το να λες "όχι" έχει να κάνει με το κατά πόσο σέβεσαι και εκτιμάς το χρόνο και το χώρο σου. Είναι δικαίωμά σου να λες "όχι" και δεν θα πρέπει να νιώθεις ενοχές για αυτό, αρκεί να έχεις αξιολογήσει καλά τα υπάρχοντα δεδομένα.


7 ΑΠΛΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΠΕΙΣ "ΟΧΙ" 


1. Άκουσε προσεχτικά τι σου ζητείται δίχως να διακόπτεις το συνομιλητή σου. Σε περίπτωση που αξιολογήσεις ότι δεν θέλεις να πραγματοποιήσεις το αίτημά του, πες απλά "όχι", με σταθερή και δίχως εκνευρισμό φωνή, επιδεικνύοντας αυτοπεποίθηση για την απόφασή σου.

2. Αξιολόγησε την κατάσταση. Εξέτασε τις υποχρεώσεις και τις προτεραιότητές σου. Αναρωτήσου εάν αυτό που σου ζητείται είναι ταυτόχρονα επείγον και σημαντικό. Εάν δεν είναι, άφησέ το για αργότερα.

3. Αποφάσισε δίχως ενοχές. Μην υποκύψεις σε ένα αίτημα μόνο και μόνο επειδή νιώθεις υποχρεωμένη να το κάνεις. Σε αυτήν την περίπτωση το μόνο που θα καταφέρεις είναι να επιβαρύνεις τον εαυτό σου με περισσότερο στρες.

4. Εξήγησε γιατί δεν μπορείς να ανταποκριθείς σε αυτό που σου ζητείται. Παραδείγματος χάριν: "Αυτήν τη στιγμή το πρόγραμμά μου είναι πιεσμένο και δεν προλαβαίνω. Θα μπορούσα όμως να σε εξυπηρετήσω το απόγευμα". Απόφυγε τις περιττές δικαιολογίες. Δεν απολογείσαι μπροστά σε δικαστήριο! Είναι δικαίωμά σου να αρνηθείς. Εάν ο άλλος συνεχίζει να σε πιέζει θεωρώντας πως είσαι υπερβολική, βάλε ένα τέλος, λέγοντας για παράδειγμα: "Θεωρώ ότι σου εξήγησα πως έχουν τα πράγματα. Λυπάμαι, αλλά τώρα θα πρέπει να φύγω. Δεν έχω άλλο διαθέσιμο χρόνο αυτή τη στιγμή".

5. Μην βιαστείς να απαντήσεις. Πάρε το χρόνο σου προκειμένου να αποφασίσεις τι είσαι διατεθειμένη να κάνεις. Είναι αρκετά σύνηθες να σου ζητάει κάποιος κάτι ξαφνικά. Δείξε του πως αυτήν τη στιγμή ασχολείσαι με κάτι άλλο που είναι σημαντικό για εσένα και έπειτα εξέφρασέ του τη διάθεσή σου να τον βοηθήσεις κάποια άλλη στιγμή στο μέλλον η οποία θα είναι πιο βολική. Παραδείγματος χάριν: "Αυτήν τη στιγμή δεν έχω χρόνο να σου μιλήσω στο τηλέφωνο, γιατί είμαι ήδη απασχολημένη. Επειδή δεν θα μπορέσω να σε ακούσω προσεχτικά, να σε καλέσω εγώ αργότερα;"

6. Δώσε εναλλακτικές λύσεις. Πολλές φορές αναλαμβάνοντας διαρκώς από μόνες μας συγκεκριμένες δραστηριότητες, οι άλλοι θεωρούν αυτονόητο πως κάθε φορά θα είμαστε εμείς εκεί για να τις διεκπεραιώνουμε. Όχι, βέβαια άδικα, αφού έτσι τους μαθαίνουμε. Δείξε, λοιπόν, στον άλλο (αλλά και στον εαυτό σου) πως τα πράγματα μπορούν να γίνουν και διαφορετικά. Παραδείγματος χάριν: "Δεν προλαβαίνω να σιδερώνω μέσα στην εβδομάδα. Εάν όμως βάζεις εσύ το πλυντήριο θα έχω τον απαραίτητο χρόνο όταν γυρίζω από τις δραστηριότητες των παιδιών"

7. Στήριξε με αποφασιστικότητα το "όχι" σου. Είναι σημαντικό να δείξεις στον άλλο πως εννοείς αυτό που του λες, γιατί έτσι θα καταλάβει πιο εύκολα τι είναι σημαντικό για σένα. Απόφυγε φράσεις, όπως: "Δεν νομίζω ότι θα μπορέσω, αλλά ας το δούμε...", "Ίσως αργότερα να...", Μπορεί εάν κάνω πρώτα το Χ να καταφέρω να τα συνδυάσω...". Εάν αφήσεις περιθώρια αμφιβολίας, το πιθανότερο είναι ο συνομιλητής σου να θεωρήσει το "όχι" σου ως "ναι"

Σίγουρα το να πεις "όχι" δεν είναι καθόλου εύκολο, ειδικά εάν έχεις μάθει να λες συνεχώς "ναι". Ωστόσο, εάν μάθεις να λες "όχι" θα δεις πως η ζωή σου θα γίνει πιο απλή, θα έχεις περισσότερο χρόνο για τον εαυτό σου, θα βιώνεις μεγαλύτερη ικανοποίηση γιατί θα ασχολείσαι με αυτά που είναι πραγματικά ουσιαστικά για σένα, ενώ ταυτόχρονα θα αρχίσεις να διαχειρίζεσαι πιο αποτελεσματικά το στρες της καθημερινότητας.

"Βεβαιώσου πως όταν λες "ναι" στους άλλους, δεν λες "όχι" στον εαυτό σου..."
(Paulo Coelho)

Δευτέρα, 5 Οκτωβρίου 2015

ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΩ ΤΟΝ ΜΑΘΗΤΗ ΝΑ ΜΑΘΕΙ




Τα αναλυτικά προγράμματα και ο τρόπος διδασκαλίας αλλάζουν στα σχολεία σήμερα, προσπαθώντας να γίνουν πιο μαθητοκεντρικά παρά δασκαλοκεντρικά, να συνδέσουν το σχολείο με τις πραγματικές συνθήκες ζωής και να εστιαστούν στην κατανόηση και στη σκέψη παρά στην απομνημόνευση και την απλή εξάσκηση. Σε κάθε περίπτωση κρίνεται σημαντικό οι μαθητές να μαθαίνουν ενεργητικά, να συνεργάζονται με τους άλλους μαθητές και να χρησιμοποιούν δραστηριότητες που έχουν νόημα.

ΤΙ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΒΟΗΘΑΕΙ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ
1. Ενεργός συμμετοχή
Η μάθηση απαιτεί την ενεργό και εποικοδομητική συμμετοχή του μαθητή.

Εφαρμογή

Η πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς είναι να δημιουργήσουν ενδιαφέροντα και απαιτητικά περιβάλλοντα μάθησης στα οποία ενθαρρύνεται η ενεργή συμμετοχή των μαθητών. Παραθέτουμε κάποιες από τις προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο:
1. Αποφύγετε τις καταστάσεις όπου οι μαθητές παραμένουν παθητικοί ακροατές για πολλή ώρα.
2. Εμπλουτίστε την παράδοση με πρακτικές δραστηριότητες, όπως πειράματα, παρατηρήσεις, συνθετικές εργασίες, κλπ.
3. Ενθαρρύνετε τη συμμετοχή σε συζητήσεις μέσα στην τάξη και σε άλλες συνεργατικές δραστηριότητες.
4. Οργανώστε εκπαιδευτικές επισκέψεις σε μουσεία και τεχνολογικά πάρκα.
5. Αφήστε τους μαθητές να αναλάβουν κάποιον έλεγχο της δικής τους μάθησης. Αυτό σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός σε ορισμένες στιγμές πρέπει να αφήσει τον μαθητή να αποφασίσει για το τι πρέπει να μάθει και πως να το μάθει.
6. Βοηθήστε τους μαθητές να δημιουργήσουν μαθησιακούς στόχους που είναι συναφείς με τα ενδιαφέροντά τους και τα σχέδιά τους για το μέλλον.

2. Κοινωνική αλληλεπίδραση

Η μάθηση είναι πρωτίστως μία κοινωνική δραστηριότητα και η συμμετοχή στην κοινωνική ζωή του σχολείου είναι βασική για να υπάρξει μάθηση.

Εφαρμογή

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα για να ενθαρρύνουν την κοινωνική συμμετοχή με τρόπους που διευκολύνουν τη μάθηση:
1. Μπορούν να αναθέσουν στους μαθητές να εργαστούν σε ομάδες και να αναλάβουν το ρόλο του καθοδηγητή που δίνει συμβουλές και στηρίζει την ομάδα.
2. Μπορούν να διαμορφώσουν τη σχολική αίθουσα με τέτοιο τρόπο που να περιλαμβάνει κοινούς χώρους εργασίας και κοινή χρήση των υλικών.
3. Μέσα από το παράδειγμα και την καθοδήγηση μπορούν να διδάξουν στους μαθητές πώς να συνεργάζονται μεταξύ τους.
4. Μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες όπου οι μαθητές θα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, για να εκφράσουν τη γνώμη τους και να αξιολογήσουν τα επιχειρήματα των άλλων μαθητών.
5. Μία σημαντική πλευρά της κοινωνικής μάθησης είναι η σύνδεση του σχολείου με την ευρύτερη κοινότητα. Με αυτόν τον τρόπο διευρύνονται οι ευκαιρίες των μαθητών για κοινωνική συμμετοχή.

3. Δραστηριότητες που έχουν νόημα

Οι άνθρωποι μαθαίνουν καλύτερα όταν συμμετέχουν σε δραστηριότητες που θεωρούν χρήσιμες για την πραγματική ζωή και έχουν σχέση με την κουλτούρα τους.

Εφαρμογή

Υπάρχουν πολλά πράγματα που οι εκπαιδευτικοί μπορούν να κάνουν για να προσδώσουν μεγαλύτερο νόημα στις σχολικές δραστηριότητες. Ένα από αυτά είναι να ενσωματώσουν τις δραστηριότητες αυτές μέσα σε κάποιο αυθεντικό πλαίσιο. Παράδειγμα ενός αυθεντικού πλαισίου είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο η δραστηριότητα αυτή συνήθως χρησιμοποιείται στην πραγματική ζωή. Για παράδειγμα, οι μαθητές μπορούν να βελτιώσουν τις ικανότητές τους στην προφορική γλώσσα και επικοινωνία συμμετέχοντας σε συζητήσεις. Μπορούν να βελτιώσουν τις ικανότητές τους στο γραπτό λόγο αν εμπλακούν στη σύνταξη μιας εφημερίδας της τάξης τους. Οι μαθητές μπορούν να μάθουν Φυσική συμμετέχοντας σε μία συνθετική εργασία για το περιβάλλον της κοινότητας ή του σχολείου. Το σχολείο μπορεί να βρίσκεται σε επαφή με τους επιστήμονες της περιοχής και να τους προσκαλεί για συζήτηση ή να αφήνει τα παιδιά να τους επισκέπτονται στο χώρο δουλειάς τους.
Όσον αφορά στις πολιτισμικές διαφορές, είναι σημαντικό για τους εκπαιδευτικούς να γνωρίζουν τις πολιτισμικές διαφορές των παιδιών της τάξης τους και να τις σέβονται. Πρέπει να τις βλέπουν ως πλεονέκτημα πάνω στο οποίο μπορούν να χτίσουν κι όχι ως ένα αρνητικό στοιχείο.

4. Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις

Οι νέες γνώσεις δομούνται πάνω στη βάση των όσων ήδη καταλαβαίνουμε και πιστεύουμε.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να ενεργοποιήσουν τις προηγούμενες γνώσεις τους και να τις αξιοποιήσουν για καλύτερες επιδόσεις στα σχολικά έργα. Αυτό μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους:
1. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συζητούν το περιεχόμενο του μαθήματος πριν αρχίσουν τη διδασκαλία, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι μαθητές έχουν τις απαραίτητες προϋπάρχουσες γνώσεις και για να τις ενεργοποιήσουν.
2. Συνήθως οι προϋπάρχουσες γνώσεις των μαθητών είναι ελλιπείς ή υπάρχουν εσφαλμένες ιδέες και καίριες παρανοήσεις. Οι εκπαιδευτικοί δεν αρκεί να γνωρίζουν ότι οι μαθητές ξέρουν κάτι για το θέμα που θα αναπτυχθεί. Πρέπει να διερευνήσουν τις προϋπάρχουσες γνώσεις των μαθητών σε βάθος, έτσι ώστε να μπορέσουν να εντοπίσουν τις εσφαλμένες ιδέες και παρανοήσεις.
3. Μπορεί να χρειαστεί οι εκπαιδευτικοί να ανατρέξουν στα περασμένα για να καλύψουν την σημαντική προαπαιτούμενη ύλη ή να ζητήσουν από τους μαθητές να κάνουν κάποια προκαταρκτική εργασία μόνοι τους.
4. Οι ερωτήσεις που κάνει ο εκπαιδευτικός μπορεί να είναι πολύ χρήσιμες για να βοηθηθούν οι μαθητές να δουν τη σχέση ανάμεσα σε όσα μαθαίνουν και σε όσα ήδη γνωρίζουν.
5. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να δουν τη σχέση αυτή και να κάνουν διορθώσεις. Αυτό μπορούν να το πετύχουν δίνοντας ένα μοντέλο ή πλαίσιο που οι μαθητές θα το χρησιμοποιήσουν ως σκαλωσιά στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν την επίδοσή τους.

5. Χρήση στρατηγικών

Οι άνθρωποι μαθαίνουν αξιοποιώντας αποτελεσματικές και ευέλικτες στρατηγικές που τους βοηθούν να καταλαβαίνουν, να σκέφτονται λογικά, να απομνημονεύουν και να λύνουν προβλήματα.

Εφαρμογή

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αναγνωρίσουν τη βαρύτητα της απόκτησης και εφαρμογής διαφόρων στρατηγικών από τους μαθητές. Η διδασκαλία στρατηγικών μπορεί να γίνει άμεσα ή έμμεσα. Στη δεύτερη περίπτωση, ο εκπαιδευτικός μπορεί να δώσει στους μαθητές μία κατάσταση προβλήματος και να υποδείξει τη διαδικασία διερεύνησης ή να υποβάλλει βασικές ερωτήσεις. Για παράδειγμα, στα γλωσσικά μαθήματα, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δείξουν πολύ συγκεκριμένα στους μαθητές πώς να επισημαίνουν τα σημαντικά σημεία ενός κειμένου και πώς να τα συνοψίζουν. Σε άλλη περίπτωση, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ζητήσουν από μία ομάδα μαθητών να συζητήσουν ένα κείμενο και το συνοψίσουν. Στη διαδικασία αυτή βοηθούν τους μαθητές και τους προσφέρουν ένα μοντέλο προς μίμηση συμμετέχοντας στη συζήτηση και ρωτώντας καθοριστικές ερωτήσεις. Στα μαθήματα των φυσικών επιστημών, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δείξουν στους μαθητές πώς να κάνουν πειράματα: πώς να διατυπώνουν υποθέσεις, πώς να κάνουν συστηματική καταγραφή των αποτελεσμάτων τους και πώς να τα αξιολογούν.

6. Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και του αναστοχασμού

Οι μαθητές πρέπει να ξέρουν πώς να σχεδιάζουν και να παρακολουθούν τη μάθησή τους, πώς να θέτουν τους δικούς τους μαθησιακούς στόχους και πώς να διορθώνουν τα λάθη τους.

Εφαρμογή

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθήσουν τους μαθητές να αναπτύξουν την αυτορρύθμιση και τον αναστοχασμό δίνοντάς τους ευκαιρίες
1) να σχεδιάσουν πώς να λύνουν προβλήματα, να οργανώνουν πειράματα, να διαβάζουν βιβλία κλπ.
2) να αξιολογούν τις προτάσεις, τα επιχειρήματα, τις λύσεις προβλημάτων κλπ. των άλλων ή των ίδιων
3) να ελέγχουν τον τρόπο σκέψης τους και να θέτουν ερωτήματα στον εαυτό τους για την κατανόησή τους (Γιατί κάνω αυτό που κάνω; Πόσο καλά το κάνω; Τι απομένει να κάνω; κλπ.)
4) να αναπτύσσουν ρεαλιστικές γνώσεις για τον εαυτό τους ως μαθητές (Είμαι καλός στη Γλώσσα, αλλά χρειάζομαι δουλειά στα Μαθηματικά),
5) να θέτουν τους δικούς τους μαθησιακούς στόχους, και
6) να γνωρίζουν ποιες είναι οι πιο αποτελεσματικές στρατηγικές που πρέπει να χρησιμοποιήσουν και πότε να τις χρησιμοποιήσουν.

7. Στόχος η κατανόηση κι όχι η απομνημόνευση

Η μάθηση είναι καλύτερη όταν το υλικό οργανώνεται γύρω από γενικές αρχές και εξηγήσεις αντί να βασίζεται στην απομνημόνευση απομονωμένων στοιχείων και διαδικασιών.

Εφαρμογή

Πώς μπορεί να διδάξει ο εκπαιδευτικός με στόχο την κατανόηση; Οι ακόλουθες είναι μερικές προτάσεις για δραστηριότητες που μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση της ύλης που έχει διδαχθεί:
1. Ζητήστε από τους μαθητές να εξηγήσουν ένα φαινόμενο ή μία έννοια με δικά τους λόγια.
2. Δείξτε στους μαθητές πώς να δίνουν παραδείγματα που δείχνουν πώς εφαρμόζεται μία αρχή ή πώς λειτουργεί ένας νόμος.
3. Οι μαθητές πρέπει να είναι σε θέση να λύνουν χαρακτηριστικά προβλήματα στο χώρο του γνωστικού πεδίου. Τα προβλήματα μπορούν να είναι αυξανόμενου βαθμού δυσκολίας καθώς οι μαθητές αποκτούν μεγαλύτερη εμπειρία.
4. Όταν οι μαθητές καταλαβαίνουν την ύλη, μπορούν να εντοπίζουν ομοιότητες και διαφορές, μπορούν να συγκρίνουν και να αντιπαραβάλλουν και μπορούν να κατανοούν και να δημιουργούν αναλογίες.
5. Διδάξτε στους μαθητές σας πώς να εξάγουν γενικές αρχές από τις συγκεκριμένες περιπτώσεις και πώς να γενικεύουν από τα επιμέρους παραδείγματα.

 

Πηγή: Πώς μαθαίνουν οι μαθητές. Στέλλα Βοσνιάδου, Καθηγήτρια Γνωστικής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης (ΜΙΘΕ)